Het kabinet heeft de onderhandelingen met de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) over de herstelbetalingen in Groningen voorlopig gestaakt. De betalingsachterstand van de NAM bij de overheid is opgelopen tot 550 miljoen euro.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) en staatssecretaris Eddie van Marum (Herstel Groningen, BBB) schrijven de Tweede Kamer dat zij de gesprekken met de NAM in juli hebben stilgelegd. Volgens de twee bewindslieden heeft het geen zin om verder te onderhandelen nu het kabinet demissionair is. Zij laten het aan hun opvolgers over om te bepalen of het zin heeft de onderhandelingen na de kabinetsformatie te hervatten.
Hun Kamerbrief maakt duidelijk dat het conflict tussen de staat en de oliemaatschappijen (de NAM is een gezamenlijke onderneming van Shell en ExxonMobil) aan het escaleren is. Er lopen inmiddels twintig arbitrage-, bezwaar- en beroepsprocedures over de contractuele verplichtingen van de NAM aan de staat en vice versa. Hierbij ‘zet de staat alle juridische middelen in’, melden de twee bewindspersonen.
In 2018 maakten de staat en de NAM afspraken over de financiële bijdrage die de oliemaatschappij zou leveren aan het herstel van de aardbevingsschade en de versterking van huizen in Groningen. Volgens de NAM was het uitgangspunt bij die afspraken dat de gaswinning in het Groningerveld tot 2030 zou doorgaan. Het latere kabinetsbesluit om de gaskraan al in 2023 dicht te draaien, beschouwt de NAM daarom als contractbreuk.
De oliemaatschappij wil sindsdien niet meer aan haar betalingsverplichtingen voldoen. Hermans en Van Marum melden aan de Kamer dat de betalingsachterstand van de NAM inmiddels 550 miljoen euro bedraagt. Het conflict draait niet alleen om het vervroegd stoppen van de gaswinning, maar ook over de hoogte van de gevraagde schade- en versterkingsbijdragen.
De NAM betwist van begin af aan dat alle schade die Groningers bij de overheid declareren te wijten is aan aardbevingen. Sommige huiseigenaren zouden de hersteloperatie aangrijpen om ook schade door achterstallig onderhoud deels op de NAM te verhalen. Daarnaast vindt de oliemaatschappij dat de overheid meer Groningse huizen wil versterken dan uit veiligheidsoogpunt noodzakelijk is. Ook aan die kosten wil de NAM daarom niet volledig meebetalen.
Naast deze geschillen over de financiële afwikkeling van de gaswinning in Groningen steggelen Hermans’ ministerie en de NAM ook nog over de exploitatie van een nieuw gasveld onder de Waddenzee bij het Friese dorp Ternaard, en over de gasopslagen in Grijpskerk en Norg.
Hermans wil eigenlijk geen gaswinning bij Ternaard, omdat de beschermde waddennatuur daar mogelijk onder lijdt. Ze kan die winning echter alleen verhinderen als de NAM er vrijwillig van afziet, omdat de benodigde vergunningen al zijn afgegeven. Volgens persbureau Bloomberg zou de NAM op haar beurt van de gasopslagplaatsen in Drenthe en Friesland af willen, en deze daarom willen ‘overdragen’ aan de Nederlandse overheid.
Hermans en Van Marum hoopten al deze geschillen in één keer in goed overleg op te lossen met een alomvattend akkoord. Maar dat gaat voorlopig dus niet lukken. Behalve dat er dus nog een rekening van meer dan een half miljard euro openstaat, hebben Shell en ExxonMobil ook verzuimd om de overheid ‘passende zekerheden’ te verschaffen voor deze betalingsverplichting. Dat is volgens het kabinet in strijd met de in 2018 gemaakte afspraken.
Hermans en Van Marum wijzen de Tweede Kamer erop dat de NAM goed in de slappe was zit en dus makkelijk aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Uit de jaarrekening van het bedrijf blijkt dat de NAM in 2024 3 miljard euro dividend uitkeerde aan haar beide aandeelhouders, Shell en ExxonMobil.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant