is econoom en publicist.
Deze week publiceerde het dubbel demissionaire kabinet-Schoof zijn laatste Nota over de toestand van ’s Rijks financiën, kortweg Miljoenennota, en wie doorleest tot de laatste zin ervan kan niet anders dan concluderen dat Financiën inmiddels óók inzet op de vorming van een middenkabinet na de komende verkiezingen.
Hoe dat zo? Het laatste hoofdstuk van de Miljoenennota is dit jaar gewijd aan ‘economische weerbaarheid in onzekere tijden’. Hier is alle reden toe, met onder meer een oorlog met Rusland op Europees grondgebied, en een onvoorspelbare en onhandelbare president in de Verenigde Staten. Mede als gevolg hiervan, weet demissionair minister van Financiën Eelco Heinen, is ‘de wereldwijde economischbeleidsonzekerheidsindex dit jaar naar recordhoogte gestegen’.
De onzekerheid over de toekomst knabbelt en knauwt aan de fundamenten van de economie. De onzekerheid verlaagt het vertrouwen en leidt tot hogere transactiekosten. Klinkt dat abstract? Ja, maar er zijn talloze concrete uitingen van. Minder vertrouwen in de toekomst? Laten we dan de investering in die nieuwe (klimaatneutrale) fabriek nog maar even uitstellen, besluit het bestuur van een onderneming. Minder vertrouwen in de onbelemmerde toevoer van onderdelen uit het buitenland? Laten we dan onze voorraden ervan maar verhogen, ook al verhoogt dat de kosten en dus de prijs van onze producten, besluit een ander bedrijf. Of denk voor een ander voorbeeld maar dicht bij huis. Onzekerheid over de toekomst? Laten we de aankoop van de nieuwe auto uitstellen en het geld als reserve op de bank laten staan. Veel vertrouwen (in de toekomst) doet een economie floreren; weinig vertrouwen doet er juist afbreuk aan.
Volgens Heinen zijn er dezer dagen drie hoofdbronnen van onzekerheid. Ten eerste: geopolitieke fragmentatie. Hierdoor is er onzekerheid over alle aspecten van internationale handel. Als kleine open economie zijn de ontwikkelingen rond handel voor Nederland altijd zeer relevant. Ten tweede: veiligheid. Oftewel: oorlog en conflict, inclusief geniepige oorlogshandelingen als cyberaanvallen en dergelijke. Ten derde: oplopende mondiale (overheids)schulden. Zonder het politiek verlamde Frankrijk met name te noemen, schrijft Heinen: ‘Schuldhoudbaarheidsproblemen in één lidstaat kunnen snel overslaan in risico’s voor de eurozone als geheel (overloopeffecten).’
Welke type kabinetsbeleid heeft een land nodig in zulke tijden van onzekerheid? Met wat hij hierover opschrijft, lijkt Heinen ook en vooral te willen zeggen: niet zo’n kabinet als waar ik nu in zit; Nederland heeft behoefte aan een stevig middenkabinet. Nederland moet inzetten op internationale samenwerking, handel en ontwikkeling, want dat brengt vrede en welvaart, schrijft hij, om de Europese Unie in een moeite door als ‘succesvol voorbeeld’ hiervan te karakteriseren. Nederland moet solide begrotingsbeleid voeren, omdat dit de schokbestendigheid van de economie vergroot, schrijft hij. En dan moet je dus geen kabinet hebben dat de hele tijd gratis bier wil tappen, zoals het huidige.
En wat je vooral nodig hebt in tijden van onzekerheid zijn stabiel beleid en betrouwbare instituties, aldus Heinen. Als de zee wild is, moet de schipper kalm blijven. Heinen gebruikt woorden als zorgvuldigheid, voorspelbaarheid en betrouwbaarheid om aan te geven aan welk type wenselijke beleidskenmerken hij denkt. Hij memoreert zelfs ‘de democratische rechtsstaat’ en ‘onafhankelijke media’ als ‘positieve factoren voor welvaart’.
Zijn slotzin? ‘Het is van belang om (…) in te zetten op samenwerking, schokbestendigheid en stabiliteit voor een weerbare en wendbare economie.’
Is het het kabinet-Schoof toch nog gelukt iets verstandigs op te schrijven.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Frank Kalshoven is econoom en publicist. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant