Rwanda is vanaf zondag het eerste Afrikaanse land dat de WK wielrennen organiseert. Volgens mensenrechtenorganisaties gebruikt president Paul Kagame het sportevenement om het imago van zijn autoritaire bewind op te poetsen. "Rwanda is geen plek voor een WK."
Tom Dumoulin en Bram Tankink plaatsten vorige week een reeks fraaie foto's uit Rwanda op hun Instagram-pagina. De oud-renners fietsten door prachtige landschappen, bezochten het Volcanoes National Park en zagen een troep wilde gorilla's in hun natuurlijke leefomgeving.
Dát is het beeld dat Visit Rwanda, het goed gefinancierde toerismebureau van de Rwandese regering, de komende week tijdens de wereldkampioenschappen wil laten zien aan de (westerse) wereld.
De eerste WK wielrennen in Afrika passen zo in een jarenlange trend van sportswashing door het regime van Kagame. Die term wordt volgens Amnesty International gebruikt als landen "grote sportevenementen gebruiken om de aandacht af te leiden van mensenrechtenschendingen en om de internationale reputatie te verbeteren".
Sportswashing werkt, zegt onderzoekjournalist Anneke Verbraeken. Zij is meermaals in Rwanda geweest en schrijft veel over het land. "Kagame wrijft met behulp van sport een prachtige vernislaag over zijn land. En geeft landen en bedrijven zo de kans om de andere kant op te kijken", stelt Verbraeken.
"Rwanda ís ook prachtig, met fantastische natuur en fijne mensen. Maar het is ook een land waar de verschrikkelijkste dingen gebeuren. En niemand durft daar wat over te vertellen, want dan belanden ze in de gevangenis."
De 67-jarige Kagame is sinds 2000 president van Rwanda. Vorig jaar werd hij voor de derde keer herkozen, met 99,18 procent van de stemmen. Het waren geen democratische verkiezingen. Volgens Human Rights Watch kunnen onafhankelijke media en oppositiepartijen niet vrij opereren in het Oost-Afrikaanse land.
De mensenrechtenorganisatie somde dit jaar in een rapport nog meer misstanden in Rwanda op. Mensen die kritisch zijn op het regime worden geïntimideerd, verdwijnen of overlijden op verdachte wijze. Gevangenen worden gemarteld.
Daarnaast is er bewijs dat de Rwandese regering militaire steun verleent aan de M23-rebellengroep in de Democratische Republiek Congo. En dat het Rwandese leger mogelijk oorlogsmisdaden heeft begaan in het buurland.
Verbraeken heeft veel kritische verhalen geschreven over Rwanda en kan meepraten over de intimidatie vanuit het regime-Kagame. "Ik ben in Nederland meerdere keren op straat onder de voet gelopen door een zwarte meneer die ik niet kende en in het voorbijgaan siste: 'We krijgen je wel.' In Rwanda ben ik geschaduwd op weg naar mijn hotel en is mijn hotelkamer doorzocht."
Voor inwoners van het land zijn de vrijheidsbeperkingen nog heftiger, stelt Verbraeken. "Ze noemen dat het systeem van de tien huizen. In elk tiende huis zit een vertegenwoordiger van de RPF (het Rwandees Patriottisch Front, de partij van Kagame, red.), die erop toeziet dat mensen geen vreemde bezoekers krijgen of kritiek op het regime uiten. Rwanda is een heel streng gecontroleerd land en zou daarom geen plek moeten zijn voor een WK."
President David Lappartient van de internationale wielerunie UCI denkt daar anders over. Voor de Fransman komt zondag een langgekoesterde wens uit. In 2017, rond zijn eerste verkiezing als UCI-baas, sprak hij al uit dat hij de WK voor het eerst naar Afrika wilde halen. Nu valt die mijlpaal ook nog samen met het 125-jarige jubileum van de UCI.
Bij de presentatie van het WK-parcours in Rwanda, een jaar geleden in Zürich, bedankte Lappartient in zijn toespraak president Kagame. "Wij steunen zijn visie om via sport eenheid en vrede te promoten", zei hij.
Even later, in een gesprek met drie Nederlandse journalisten, noemde Lappartient Rwanda "een van de veiligste landen van Afrika" en "hét fietsland van het continent". Volgens de UCI-president is "iedereen welkom in Rwanda" en is Kagame "een sterke leider". "We kijken altijd naar mensenrechten. Maar we zijn politiek neutraal en zien Rwanda als een perfecte locatie om in te fietsen."
Verbraeken onderschrijft dat Rwanda een veilig land zal zijn voor de deelnemende wielrenners. "Er staat een enorm leger klaar. Er is geen mens die in het zijn hoofd zal halen om iets verkeerds te doen tijdens het WK", zegt de onderzoeksjournalist.
"Maar we zullen niet zien wat er allemaal gebeurt in de Rwandese dorpen als de renners weer vertrokken zijn. Dat is hoe repressie werkt. Het is onzichtbaar."
Source: Nu.nl sport