Nederlandse F-35’s zijn in de nacht van vrijdag op zaterdag opgestegen tijdens Russische aanvallen op Oekraïne. Ook steeg een tankvliegtuig op vanaf Vliegbasis Eindhoven, bevestigt Defensie. De inzet onderstreept dat de spanningen in het Europese luchtruim verder zijn opgelopen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De Nederlandse toestellen maakten deel uit van een bredere operatie waarbij ook Polen en andere Navo-landen vliegtuigen de lucht instuurden. De actie volgde op grootschalige Russische aanvallen op West-Oekraïne en op een melding uit Estland dat drie Russische gevechtsvliegtuigen daar het luchtruim hadden geschonden.
Volgens de Poolse strijdkrachten werden niet alleen Poolse straaljagers ingezet, maar stegen onder Navo-vlag ook vliegtuigen uit Italië, Finland en Zweden op om het luchtruim te beveiligen. Daarnaast werden luchtverdediging en radarsystemen op de grond in hoogste staat van paraatheid gebracht. ‘De operatie is inmiddels afgerond’, meldt het Poolse leger op X.
Nederland heeft sinds begin september vier F-35’s in Polen gestationeerd om de Navo-grens te bewaken. Die toestellen kwamen al meerdere keren in actie. Bij het incident van vorige week woensdag werden daarbij voor het eerst ook wapens ingezet.
Volgens de Estse autoriteiten vlogen er vrijdag drie Russische MiG-31’s twaalf minuten boven het eiland Vaindloo in de Finse Golf. Italiaanse F-35’s onderschepten de toestellen als onderdeel van de Navo-missie. Minister van Buitenlandse Zaken Margus Tsahkna sprak van een ‘duidelijke provocatie’ en riep op tot een ‘solide antwoord’.
Premier Kristen Michal kondigde aan dat Estland een beroep doet op artikel 4 van het Navo-verdrag, waarmee de 32 lidstaten begin volgende week in spoedoverleg bijeenkomen. Het is voor de tweede keer in korte tijd dat dit artikel wordt gebruikt. Eerder deed Polen dit na een schending van het luchtruim door Russische drones.
Het Russische ministerie van Defensie ontkent dat de toestellen Ests luchtruim schonden. Op Telegram verklaarde een woordvoerder dat er niet van het vluchtplan was afgeweken en dat Vaindloo op 3 kilometer afstand werd gepasseerd, boven internationale wateren. Volgens Moskou vond de vlucht plaats ‘in strikte overeenstemming met internationale luchtverkeersregels’.
Navo- en EU-leiders reageerden fel op de vermeende Russische schending van het Estse luchtruim. Estlands minister van Defensie Hanno Pevkur noemde het ‘ongekend dat de Russen twaalf minuten in ons luchtruim bleven’. EU-buitenlandchef Kaja Kallas sprak van ‘een extreem gevaarlijke provocatie’. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen benadrukte dat Europa ‘op iedere provocatie met vastberadenheid zal reageren, terwijl we investeren in een sterkere oostflank’.
De Amerikaanse president Donald Trump reageerde terughoudender. ‘Ik hou daar niet van’, zei hij tegen journalisten. ‘Het kan grote problemen opleveren, maar dat laat ik je later wel weten.’
De incidenten passen in een bredere reeks van schendingen van het Navo-luchtruim. Eerder deze maand drongen Russische drones het luchtruim van Polen en Roemenië binnen, waarbij enkele toestellen richting strategische doelen vlogen en door de luchtverdediging moesten worden onderschept.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky ziet een patroon. ‘Dit is een systematische Russische campagne tegen Europa, tegen de Navo, tegen het Westen. En het vereist een systemisch antwoord’, schreef hij vrijdag op X.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant