is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant.
Waar en wanneer het precies is misgegaan bij de VVD, op welk punt de partij begon te dwalen en de weg insloeg die leidt naar autoritarisme met een dun laagje chroom, is een onderwerp dat langlopend promotieonderzoek zal vergen, maar in de reconstructie mag het tijdstip donderdagavond 18 september 2025 iets na half elf ’s avonds niet ontbreken.
Toen schaarde de partij zich achter een roedel partijen die aan de naargeestige kant van het politieke spectrum opereren (Forum voor Democratie, de Staatkundig Gereformeerde Partij, JA21, de Boerburgerbeweging en de Partij voor de Vrijheid), door een voorstel om ‘antifa ook in Nederland als terroristische organisatie aan te merken’ aan een parlementaire meerderheid te helpen.
De stemming over het onderwerp duurde nog geen twintig seconden. Nadat het ‘aangenomen’ was uitgesproken, klonk er kort gejoel en geroffel uit een hoek van de vergaderzaal van de Tweede Kamer. Daarna ging het stemmen door. Over pepperspray, statiegeld op kleine blikjes en andere dingen.
Er ging geen debat aan vooraf. Twee dagen lang had het voltallige parlement van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat bij elkaar gezeten onder het mom van praten over de Miljoenennota. Er was de gebruikelijke drek gespuid over ‘allochtonen’ (thuis zetten we de tv dan op mute zodat de kinderen niet hoeven te horen hoe hun stam wordt gereduceerd tot ‘een gigantisch allochtonenprobleem’). De premier had met gebroken stem bekend dat hij het níemand gunt om boksbal-premier te zijn. Er was gepingpongd over een mysterieuze btw-verhoging in het verkiezingsprogramma van Henri Bontenbal.
Al die tijd had niemand het over antifa gehad.
Niemand had gezegd: we moeten die lui formeel als terroristen laten aanmerken.
Niemand had kunnen vragen om een definitie van antifa, waarop zou zijn gebleken dat het zich niet laat definiëren, want antifa is geen vereniging, geen club, geen nauw omschreven beweging, het is hooguit dit: er zijn mensen die zich tegen waargenomen fascistische en autoritaire neigingen keren, soms doen ze dat onorthodox, soms niet, soms propageren of gebruiken ze geweld, soms niet, soms noemen ze zich antifascisten, soms niet.
Niemand had kunnen wijzen op grondrechten, op het recht op demonstratie en vereniging, en op het recht je uit te spreken. Niemand had kunnen zeggen dat je iets niet kunt laten vervolgen als je niet kan omschrijven wie ertoe behoort en wie niet. Niemand had kunnen zeggen: u stelt een heksenjacht voor, zoals vroeger de Amerikaanse overheid op vermeende communisten joeg, met gruwelijke gevolgen. Niemand had kunnen uitleggen dat de politiek niet gaat over het aanmerken van organisaties als terroristisch. Niemand had erop kunnen wijzen dat het feit dat Donald Trump deze week ‘antifa’ als terroristen heeft aangemerkt het nieuwste bewijs vormt in een lange reeks dat de VS afglijden naar een autoritaire staat, en dat het van rechtstatelijk onbenul getuigt om vervolgens bij ons het trumpisme in te voeren. Niemand had kunnen zeggen: hiermee wandelen we weg van de democratische rechtsstaat.
Niemand had zien aankomen dat na afloop van het Miljoenennotadebat FvD een voorstel zou indienen, onder verwijzing naar Trump en naar niet nader gespecificeerde ‘antifacellen’. Caroline van der Plas, die achter elke oelewapper aanloopt waar ze mogelijk wat kiezers van kan bietsen zonder de indruk te wekken diepere gedachten te hebben ontwikkeld over de oelewapper in kwestie, tekende mee.
Even later stemde de VVD van Dilan Yesilgöz, die zichzelf heel ‘bestuurlijk’, ‘volwassen’, ‘verantwoordelijk’ en ‘centrumrechts’ vindt, er overtuigd vóór om Trumpje te spelen.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.