Censuur
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het is verstandig om voorzichtig te zijn met het gebruik van grote woorden, maar soms zijn ze op hun plaats, zoals nu: de VS onder Donald Trump glijden af in de richting van een autoritaire staat. Zoiets gaat, in de woorden van Ernest Hemingway, eerst langzaam en dan plotseling. De moord op de rechtse influencer Charlie Kirk heeft dit proces in een stroomversnelling gebracht.
De 31-jarige Kirk was een ster waarvan de meeste mensen in Nederland nog nooit hadden gehoord voordat hij vorige week woensdag op de campus van de Utah Valley-universiteit werd neergeschoten. Hij was de oprichter van een actiegroep die een (uiterst) rechts geluid laat horen over abortus, wapenbezit, transrechten, immigratie, diversiteitsbeleid, etnische verhoudingen en criminaliteit – zaken waarover progressief en conservatief Amerika een felle cultuuroorlog uitvechten.
Kirk had miljoenen jonge volgers op sociale media, maar beperkte zijn optredens niet tot internet. Hij trok langs universiteiten om in discussie te gaan met ‘woke’ studenten over hun meningsverschillen. De uitspraken die hij daar en elders deed overschreden regelmatig de grens van het betamelijke, of waren zelfs ronduit onacceptabel, maar zijn moord is op geen enkele wijze goed te praten. Het is laakbaar dat sommige Amerikanen dat wél deden, of Kirks dood zelfs vierden.
Met historische vergelijkingen is het als met grote woorden, ze moeten met mate worden ingezet. Toch is het niet vreemd dat mensen dezer dagen denken aan de Rijksdagbrand van 1933. De Nederlandse communist Marinus van der Lubbe stak toen het Duitse parlement in brand, waarna de nazi’s hun kans zagen en een genadeloze vervolging van hun politieke tegenstanders ontketenden. Het lijkt erop dat de Republikeinen in de VS, president Trump voorop, ook het ijzer willen smeden nu het heet is. Voor de duidelijkheid: Donald Trump is geen Adolf Hitler en zijn partij dirigeert tegenstanders niet richting het concentratiekamp, maar de gretigheid waarmee rechts Amerika de moord op Kirk politiseert is onrustbarend.
Zonder dat er ook nog maar iets bekend was over de motieven van de verdachte Tyler Robinson begonnen de president, zijn vicepresident JD Vance, andere Republikeinse politici en mediapersoonlijkheden meteen te speculeren over diens drijfveren. Hij zou tot zijn daad zijn gekomen door de het constante ophitsen van de ‘radical left’ – waarbij deze categorie zo ongeveer álle politieke geluiden omvat ter linkerzijde van de door het trumpisme gecorrumpeerde Republikeinse Partij.
Robinson heeft ondertussen nog steeds zo goed als niets gezegd over zijn motieven, ook niet bij de voorgeleiding waarbij hij hoorde dat tegen hem de doodstraf geëist gaat worden. Voor Trump cum suis doet dit er niet toe. Vicepresident Vance presenteerde deze week Kirks podcast. Hij beloofde „de instituties te ontmantelen die geweld en terrorisme in ons land promoten” en riep luisteraars op mensen aan te geven die de dood van Kirk zouden hebben gevierd. Een website waarop de namen en adresgegevens van deze burgers worden gepubliceerd, ontving tienduizenden meldingen. De tijd van Joe McCarthy , de senator die in de jaren vijftig in de VS een anticommunistische heksenjacht ontketende, lijkt terug van nooit helemaal weggeweest.
Woensdag konden de president en zijn aanhangers een nieuwe trofee claimen toen tv-netwerk ABC bekend maakte de talkshow van komiek Jimmy Kimmel voor onbepaalde tijd stop te zetten. Kimmel had maandag opmerkingen gemaakt die de Make America Great Again-beweging van Trump in het verkeerde keelgat waren geschoten. Het besluit van ABC volgde op opmerkingen van de voorzitter van de toezichthoudende overheidsinstelling Federal Communications Commission (FCC), Brendan Carr. Hij noemde Kimmels uitlatingen „enkele van de ziekste die mogelijk zijn” en suggereerde dat de FCC „oplossingen zou hebben waarnaar we kunnen kijken”.
Dit dreigement was voldoende voor ABC om Kimmel te laten vallen. Op de achtergrond speelt hier mee dat de omroep afhankelijk is van lokale tv-stations om haar programma’s door te geven. Op dit moment voeren twee conglomeraten die veel van deze stations bezitten gesprekken over een overname. Zij zijn daarbij afhankelijk van de goedkeuring van de FCC.
De president kon zich in juli al vrolijk maken over het feit dat de talkshow van Stephen Colbert, een andere komiek die hem fel bespot en bekritiseert, wordt stopgezet. Nu moeten alleen de programma’s van „total losers” Seth Meyers en Jimmy Fallon nog van de buis, anders zou misschien de uitzendlicentie van hun omroep NBC worden afgepakt, dreigde Trump donderdag.
Het is duidelijk: hier wordt de macht van de staat ingezet om mensen de mond te snoeren die grapjes maken die de president niet aanstaan. Dat maakt dit ‘cancelen’ anders dan wat andere Amerikanen overkwam die de afgelopen jaren werden afgestraft voor wat ze zeiden in het publieke debat. Hier is sprake van een koning die een nar, degene die traditioneel als enige iedereen belachelijk mag maken, het zwijgen oplegt.
Trump heeft zijn pijlen verder gericht op antifa, een niet nader gedefinieerde groep antifascistische actievoerders die hij wil verbieden omdat het een terroristische organisatie zou zijn. Dat de president in de VS de bevoegdheid niet heeft zo’n maatregel te nemen, zal hem er niet van weerhouden het toch te proberen.
Het geeft zeer te denken dat de Tweede Kamer donderdag een motie van de PVV en FvD aannam om in navolging van de VS antifa – ook hier niet precies omschreven –als terroristische organisatie aan te merken. Het gaat met de Verenigde Staten onder Donald Trump rap de verkeerde kant op. Dit is het moment voor mensen die de democratie koesteren om de rug recht te houden, daar en elders.
Source: NRC