Onlinetaal De inscripties op de kogels in het wapen waarmee activist Charlie Kirk werd vermoord, zijn voer voor speculatie. Rechts hoopt dat ze links zijn, links hoopt dat ze rechts zijn.
Tyler Robinson (rechts op scherm), verdacht van de moord op Charlie Kirk, woonde dinsdag vanuit de gevangenis een rechtszitting in Utah bij. Foto Scott G Winterton/AP
Hey fascist! Catch! Pijl omhoog, pijl naar rechts, drie pijlen omlaag. Dat stond op een van de kogels die gevonden werden bij Tyler Robinson, de vermoedelijke dader van de moord op de radicaal-rechtse influencer Charlie Kirk. Het maakte zijn motief voor autoriteiten en Kirk-aanhangers meteen duidelijk: dit moest een extreem-linkse antifascist zijn.
Voor spelers van de populaire game Helldivers 2 lag dat anders. Pijl omhoog, pijl naar rechts, drie pijlen omlaag? Zij herkenden dat direct als de code voor een grote bom, de ‘500kg Eagle’, vaak grappend gebruikt. Helldivers is een satire over een fascistisch rijk dat zijn vijanden tot fascisten bestempelt. Dus was de inscriptie letterlijk bedoeld, of een ironisch citaat?
Media, politiek en politie hadden de afgelopen week merkbaar moeite om de onlinetaal van Robinson te duiden. Waar de autoriteiten aanvankelijk een duidelijk statement zagen – dat de schutter identificeerde als extreem-links en antifascistisch – wezen mensen die bekender waren met de online wereld erop dat je er van alles in kon lezen. Wie geneigd was te geloven dat Robinson links was, vatte zijn teksten letterlijk op. Wie wilde geloven dat hij rechts was, kon erop wijzen hoe juist dit soort grappen in de memecultuur door zeer rechtse jongeren worden gemaakt – die Charlie Kirk lang niet rechts genoeg vinden.
Tyler Robinson zou geradicaliseerd zijn op het ‘dark internet’, opperde Spencer Cox, de gouverneur van de staat Utah, afgelopen week. Mogelijk weet Cox meer over het onlinegedrag van Robinson dan publiekelijk bekend is, maar uit de nu openbare informatie stijgt vooral een beeld op van een jongen die veel tijd doorbracht in online meme- en gaminggroepen, zoals zoveel jongeren.
Zo was hij veel te vinden op Discord, een chatplatform waarop iedereen zijn eigen ‘server’ kan aanmaken om met gelijkgestemden te praten. Dit was in eerste instantie een gameplatform, inmiddels bestaan er servers voor van alles – van breien tot series en postzegelverzamelen. Voor veel jongeren is het een soort stamkroeg.
Vrienden van Robinson lekten diens berichten uit twee Discord-chatservers aan de Amerikaanse freelance journalist Ken Klippenstein. Daarin biedt Robinson zijn Discordvrienden excuses aan voor de moord. Maar hij deelde ook gewoon gamevideo’s, informatie over de verkiezingen van 2020 en kattenfoto’s, schrijft Klippenstein – die geen aanwijzingen ziet dat Robinson hier zou zijn ‘geradicaliseerd’.
Ook de overige leuzen op de kogels – ‘Bella ciao’ en de zin ‘If you read this, you are gay lmao’ (laughing my ass off) – zeggen weinig over Robinsons standpunten of politieke kleur. Het woord ‘gay’ wordt al jaren door jonge mensen gebruikt om te zeggen dat iets of iemand stom is en lijkt hier geen enkele politieke lading te hebben. Het protestlied ‘Bella ciao’ werd ooit door de Italiaanse partizanen gezongen in hun strijd tegen de nazi’s. Maar recenter klonk het in de niet-politieke televisieserie La Casa de Papel en verscheen het in de populaire game Far Cry 6. . Het werd zelfs opgepikt door de aanhangers van de extreemrechtse Nick Fuentes, bijgenaamd groypers, die ruzie had met Charlie Kirk. Bella Ciao stond in een playlist met strijdmuziek voor de achterban van Fuentes. Is het links, rechts, of werd het gebruikt voor de grap?
De woorden op Robinsons kogels verwijzen eerder naar de ‘nerdcultuur’ dan dat ze wijzen op een politiek standpunt. In de afgelopen twintig jaar verspreidde deze adolescentenhumor zich over tal van sites, sociale mediakanalen en niches op het net. Games, series, Japanse animatie, bepaalde fetishes en memes vervlochten zich op allerlei manieren tot groepsdialecten. Zo’n gedeelde taal zorgt voor verbinding, terwijl deze voor de buitenwereld totaal onbegrijpelijk kan zijn. De afgelopen vijftien jaar zijn games, Japanse animatie en andere ‘nerdy’ hobby’s overigens ook steeds meer mainstream geworden, waarbij het taal- en memegebruik is ingeburgerd.
In hun eigen niches – de beruchte website 4Chan of Reddit bijvoorbeeld – zoeken jongens in hun tienerjaren en vroege twintigers de grenzen op. Ze dagen elkaar uit tot steeds grovere grappen. Wie de rest het hardst kan laten lachen, wint aan status. En wie de humor niet begrijpt, of er iets serieus in ziet, hoort er gewoon niet meer bij.
Deze vorm van nihilisme wordt online wel ‘ironievergiftiging’ genoemd. Het idee dat niks er toe doet, dat alles een grap is en dat het daarom niet uitmaakt wat je zegt. De jongeren in zo’n groep kunnen links zijn, rechts, apolitiek of ze kunnen een verwarrende mix van ideologieën hebben. Ze spreken allen eigen meme-dialecten, maar de sfeer en stijl zijn steeds min of meer hetzelfde. Zo kan Robinson zelf ook de teksten ironisch hebben bedoeld. „Weet je nog hoe ik teksten op kogels aan het zetten was?”, appte Robinson volgens de openbare aanklacht aan zijn huisgenoot. „Het was eigenlijk één grote meme.” Het idee dat een van de meer seksueel getinte inscripties op zijn kogels ooit uit de mond van een Fox News-presentator zou rollen, noemde hij zo bizar dat hij „een beroerte” zou krijgen als dat echt gebeurde.
Daar zit de angel van internettaal als deze. Elke uiting is een grap, gestapeld op nog meer grappen en vooral bedoeld om insiders te amuseren. Vanuit welke politieke richting zo’n uiting komt, is vaak lastig te achterhalen – als er al een politieke bedoeling achter zit. Wie wil weten waarom Tyler Robinson precies de trekker overhaalde, zal nader onderzoek moeten afwachten.
Source: NRC