Politici strooiden tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen met grote beloftes over het beperken van de asielinstroom. Maar het aantal nieuwkomers is het probleem niet, blijkt in het opnieuw overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel. Het is de haperende doorstroom.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Ruim 200 kilometer bedraagt de fysieke afstand tussen Den Haag en Ter Apel. Maar woensdag leek de mentale verwijdering vele malen groter, toen in beide plaatsen volksvertegenwoordigers elkaar troffen. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer overtoepten landelijke partijleiders elkaar met beloftes over het beperken van de asielinstroom – of wreven elkaar het gebrek aan daadkrachtige taal daarover aan.
’s Avonds praatte burgemeester Jaap Velema in Oost-Groningen de gemeenteraad van Westerwolde bij over de actuele situatie in het aanmeldcentrum in Ter Apel, anders dan de Haagse bombarie doet geloven de plaats waar het asielvraagstuk het meest voelbaar is.
Na een relatief lange periode van betrekkelijke rust werd vorige week drie keer de maximale bezetting van het aanmeldcentrum van tweeduizend personen overschreden. Dat betekent dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) de gemeente Westerwolde per overtreding een dwangsom van 50 duizend euro moet betalen. Eerder liep de boeteteller al op tot 1,5 miljoen euro.
Het punt is niet het aantal nieuwe vluchtelingen dat naar Nederland – en dus naar Ter Apel – komt, zei Velema. Dat zijn er vergeleken met eerdere jaren juist stukken minder. Er is dus helemaal geen instroomprobleem, concludeerde de burgemeester, maar een uitstroomprobleem. Met name van vluchtelingen met een verblijfstatus. Die bezetten veel plek in reguliere azc’s, waardoor er minder vluchtelingen vanuit Ter Apel kunnen doorschuiven.
Op de doorstroom van statushouders naar een woning – volgens Velema wekelijks honderd minder dan normaal – heeft de politiek in Den Haag veel meer invloed dan op het aantal nieuwkomers. ‘Vandaar mijn onbegrip over het ontbreken van acties.’
Donderdagochtend bleek waar het allemaal toe leidt. Weer overnachtten er in het aanmeldcentrum meer mensen dan eigenlijk mag: 2.015. Waarschijnlijk niet voor het laatst, voorlopig. Pas in oktober moet de heropening van de grote noodopvang bij Biddinghuizen (1.500 plekken) weer wat lucht geven.
Wat burgemeester Velema wel aan zijn zijde vindt, zijn de feiten. Het aantal asielzoekers in Europa is in de eerste helft van 2025 juist flink afgenomen, met bijna een kwart ten opzichte van vorig jaar. In Nederland blijft het aantal aanvragen achter bij prognoses. Met name uit Syrië komen minder vluchtelingen.
Maar tot verlichting in Ter Apel leidt het nog niet. Buiten het aanmeldcentrum wordt de laatste tijd juist weer meer overlast ervaren, zoals een verdubbeling van het aantal winkeldiefstallen. Ook op de busverbinding tussen Emmen en Ter Apel zijn weer meer incidenten.
Velema windt zich met name op over de concentratie van zo’n tweehonderd ‘kansarme’ asielzoekers. Meermaals is toegezegd die onder een strikter regime te huisvesten of beter te spreiden. Er komt niks van terecht, stelt Velema. ‘En wij hebben als gemeente geen mogelijkheden.’
Hoezeer de politieke geldingsdrang en het oplossen van het opvangprobleem van elkaar zijn losgezongen, kwam vorige week samen in één persoon: demissionair minister van Asiel Mona Keijzer (BBB).
‘De afspraak met de gemeente Westerwolde is om Ter Apel onder de tweeduizend bedden te houden. Afspraak is afspraak. Het COA moet alles op alles zetten om zich daaraan te houden’, twitterde ze ferm.
Vervolgens verwees Keijzer naar een nieuwsbericht van het COA, waarin de opvangorganisatie de oorzaken voor de overbelasting van het aanmeldcentrum schetste. ‘De druk op de asielketen is al langere tijd hoog en de knelpunten zijn duidelijk. Zoals het grote aantal statushouders in de opvang en de lange duur die asielzoekers in de opvang verblijven.’
Wellicht was de dubbelzinnigheid haar ontgaan. Maar het is uitgerekend Keijzer zelf die in haar rol als minister van Volkshuisvesting de voorrang van statushouders bij sociale huurwoningen wil schrappen. Daardoor zal de doorstroom in azc’s nog verder afnemen, waarschuwden zo’n beetje alle betrokken instanties en overheden. De gevolgen voor Ter Apel laten zich raden.
Bij acute nood in de asielopvang is er een ‘escalatieplan’. Asielminister Keijzer moet dan de zogenoemde landelijke regietafel bijeenroepen. ‘Dat heeft ze om voor mij onverklaarbare redenen niet gedaan’, deelde burgemeester Velema met de gemeenteraad. ‘Ik heb mijn teleurstelling uitgesproken, maar daarop vooralsnog geen reactie ontvangen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant