Door politieke verdeeldheid is het de Europese Unie nog niet gelukt om het eens te worden over een volgend klimaatdoel. Daardoor mist de EU de VN-deadline voor het aanleveren van nieuwe klimaatplannen en dreigt het blok met lege handen naar de volgende klimaattop te komen.
De EU en alle andere landen moeten hun klimaatplan voor 2035 aanleveren bij de Verenigde Naties. In het klimaatakkoord van Parijs is namelijk afgesproken dat landen elke vijf jaar hun klimaatplannen bijwerken en aanscherpen.
Een eerdere deadline in februari is al door de meeste lidstaten gemist. VN-baas António Guterres heeft opgeroepen het plan in te dienen vóór de Algemene Vergadering in New York van volgende week.
In plaats van een concrete doelstelling om de uitstoot terug te dringen en hoe dat moet gebeuren, kan de EU voorlopig alleen een intentieverklaring presenteren. Dat voornemen is een vermindering van CO2-uitstoot tussen de 66 en 72 procent in 2035. Volgens experts is die marge behoorlijk ruim: alleen het hoogste percentage is in lijn met het doel dat de Europese Commissie eigenlijk wilde nastreven: 90 procent minder uitstoot in 2040.
Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra zei donderdagavond tijdens een persconferentie dat de EU ondanks meningsverschillen tussen de lidstaten "vol vertrouwen naar New York kan vertrekken". Hij claimde dat de intentieverklaring "duidelijk in lijn is met het Parijsakkoord", ook al staan er twee uiteenlopende percentages in.
Afgelopen juli presenteerde Hoekstra nog met trots zijn klimaatplan voor 2040. Toen was het doel al afgezwakt ten opzichte van een voorlopig voorstel van de vorige Europese Commissie, omdat landen hun uitstoot deels in het buitenland mogen compenseren.
Een doel voor 2040 is een opmars naar 2050, wanneer de hele EU klimaatneutraal moet zijn. In de praktijk betekent dit dat landen dan niets meer uitstoten of de uitstoot die er nog is zullen compenseren. Het tussendoel voor 2040 zou lidstaten helpen het wettelijk verplichte doel van 2050 te halen.
Maar sinds de aankondiging van het klimaatdoel is achter de schermen in Brussel veel gesteggeld, vertelt Europarlementariër Bas Eickhout van GroenLinks-PvdA. Groene partijen zoals de zijne willen vasthouden aan het doel, maar meerdere landen hebben zich tegen Hoekstra's plannen gekeerd. Niet alleen Polen en Italië zijn tegen, maar opvallend genoeg zijn ook Frankrijk en Duitsland nu uiterst kritisch.
Frankrijk is de grondlegger van de belangrijkste klimaatafspraak: het Parijsakkoord. Maar het land verkeert momenteel in een nationale politieke crisis. En ook de Duitsers stonden juist achter ambitieus klimaatbeleid, maar draaiden nadat de Franse president Emmanuel Macron zich tegen die ambitie had uitgesproken.
Eigenlijk zouden de Europese milieuministers donderdag stemmen over het plan voor 2040. Die stemming wordt nu uitgesteld tot eind oktober, bij de volgende EU-top. Daar moeten alle EU-regeringsleiders ermee instemmen, maar dat wordt nog een hele kluif. Hoekstra zei donderdag dat hij vertrouwen heeft in een goede afloop, nog voor de klimaattop.
Zonder plan voor 2040 zal ook het klimaatdoel voor 2035 niet op tijd voor de deadline duidelijk zijn. Dat kan een probleem vormen voor de dertigste klimaattop, waar de plannen van alle landen samen onder de loep worden genomen.
"Op klimaatgebied zou het gezichtsverlies zijn als Europa met lege handen naar Brazilië komt", denkt Sam van den Plas van Carbon Market Watch. Hij analyseert al jaren het klimaatdebat in Brussel en noemt het doel voor 2040 een "heet hangijzer". Het is nog niet te laat, denkt hij, al worden de wegen naar een ambitieus Europees klimaatplan wel steeds beperkter.
Van den Plas ziet dat er achter de schermen hard wordt gewerkt aan een oplossing om in Belém een blamage te voorkomen. "Klimaatbeleid is wereldwijd niet makkelijk op dit moment", zegt hij, verwijzend naar de VS die onder president Donald Trump uit het klimaatakkoord van Parijs is gestapt. "Maar het is belangrijk dat de EU vasthoudt aan haar voortrekkersrol."
Doet de EU dat niet, dan kan dat ervoor zorgen dat andere landen minder ambitie zullen tonen, denkt Eickhout. Dat heeft grote gevolgen, zeker omdat grote uitstoters als China en India hun plan nog moeten indienen. "Daarmee vergooit Europa de kans om die landen onder druk te zetten, wat de kans op een ambitieus akkoord in Belém een stuk kleiner maakt."
Source: Nu.nl economisch