Carnavalshit Een carnavalsparodie op een ABBA-hit moest van Spotify vanwege een inbreuk op het auteursrecht. Muziekgroep De Kapotte Kachels startte een crowdfunding om ABBA aan te kunnen klagen. „Dit is een strijd tussen David en Goliath.”
C.V. De Kapotte Kachels
Het was een van de grootste carnavalshits van dit jaar. Maar een week nadat het feest voorbij was, en kort nadat het liedje de grens van één miljoen streams op de muziekdienst Spotify had overschreden, werd ‘Dikke Pens’ offline gehaald. Op aandringen van muziekuitgever Universal, in opdracht van de wereldwijd bekende Zweedse muziekgroep ABBA. Dikke Pens is overduidelijk gebaseerd op hun wereldhit ‘Take A Chance On Me’, uit 1977.
De artiesten van carnavalsband De Kapotte Kachels en zanger René van Rooij kwamen op het idee toen ze in ABBA’s titelregel een Nederlandse tekst meenden te kunnen horen. Maar waar ABBA de romantische liefde bezingt, draait het in de carnavalskraker om de vreugde van dik zijn, vooral van mensen die eerder hebben geprobeerd af te vallen. Ik ben zo blij, met die pens van mij, luidt het refrein, muzikaal identiek aan het ABBA-nummer. De coupletten zijn melodisch aangepast, en hebben teksten als Om dik te worden, is het nooit te laat. „De oorspronkelijke coupletten zijn te moody, te complex, te weinig voemp voemp voor carnaval”, zegt Sander Ottens, een van de leden van de carnavalsgroep.
De Kapotte Kachels zijn nu aan het crowdfunden en willen vóór het begin van het carnavalsseizoen, de elfde van de elfde (11 november), 25.000 euro binnenharken om ABBA voor de rechter te slepen. Dat bedrag is een schatting van de kosten die ze moeten maken als een rechter hen in het ongelijk stelt. Dat is niet wat hun muziekrechtadvocaat verwacht. „We hebben een sterke zaak”, zegt Victor den Hollander. „Je hebt als maker een verbodsrecht als iemand anders met jouw werk aan de haal gaat. Maar dat geldt niet als er een pastiche of een parodie van is gemaakt.”
Of dat zo is, is een kwestie van interpretatie, legt de advocaat uit. „Carnavalsmuziek is sinds jaar en dag vaak niets anders dan aanhaken op een populaire melodie en er een gekke tekst op maken. Misschien is het Zweedse ABBA niet voldoende op de hoogte van de Nederlandse gebruiken rondom carnaval, kan ik me voorstellen, maar dat is voor Universal geen excuus. Het lijkt er eerder op dat men pas in actie is gekomen toen duidelijk was dat het liedje zo’n groot succes aan het worden was.” Universal was woensdag niet voor commentaar bereikbaar.
Een andere muziekrechtadvocaat, Rob van Dongen, wijst erop dat makers het recht hebben om de exploitatie van hun muziek door een ander via platforms als Spotify te verbieden als de auteursrechten „niet netjes” geregeld zijn. Gebruikelijk is dat platforms als Spotify gehoor geven aan deze ‘take down-verzoeken’. Het parodiëren van een lied geldt als een beperking van het auteursrecht, aldus Van Dongen. „Maar het doel van een parodie kan naast het opwekken van de lachlust ook commercieel zijn.” En parodieën met het doel te concurreren zijn niet toegestaan.
Daarnaast kan er ook sprake zijn van een inbreuk op de ‘persoonlijkheidsrechten’. Van Dongen: „De maker kan stellen dat zijn bedoelingen zijn geschaad; dat zijn muziek is misvormd, vernacheld, verkracht.” Volgens de advocaat van De Kapotte Kachels is daar geen sprake van. Den Hollander: „Je kunt morele bezwaren hebben als het werk ineens wordt gebruikt in een politieke context die je nooit hebt bedoeld, maar hier gaat het alleen maar om vrolijkheid.” En dat het commerciële succes van ‘Dikke Pens’ ten koste gaat van populariteit en marktaandeel van ABBA, wil er bij hem al helemaal niet in. „Dit is een strijd tussen David en Goliath.”
De Kapotte Kachels waarschuwen op hun website dat het verbod alle carnavalsmuziek bedreigt. „Want de vrijheid om met gruwelijk slappe klets de vetste nummers te mogen maken; is van ons allemaal!” Zanger Sander Ottens: „Weet je wat gek is? Dat ze denken dat ze met zo’n verbod een idee als dit kunnen vermoorden. Ze bereiken het tegenovergestelde.”
Source: NRC