Palestina Muziektheatervoorstelling Deadlift, van het Palestijnse Al-Harah Theater en het Nederlandse Boy Jonkergouw Producties, is een allegorie over een in de steek gelaten volk. Het toont het lot van de Palestijnen in absurde beelden.
Acteur Wajdi Khalid in ‘Deadlift’, de Palestijns-Nederlandse theaterproductie van Al-Harah Theater en Boy Jonkergouw Producties. Foto Johan Horst
Geen onvertogen woord valt er bij Deadlift van het Palestijnse gezelschap Al-Harah Theater, afkomstig van de Westelijke Jordaanoever. Geen oproep, geen verwijt. En toch protesteert deze voorstelling onmiskenbaar tegen de grootste tragedie van deze tijd: de volkenmoord op de Palestijnen, uitgevoerd door een gewetenloos regime. Iedereen die naar deze voorstelling kijkt, weet dat en voelt het. Zoals de man in de stoel naast me, die snotterend en tranen wegvegend de negentig minuten volmaakt.
Deadlift, door Al-Harah Theater/ Boy Jonkergouw Producties. Gezien: 16/9, Theater Bellevue, Amsterdam. Tournee t/m 28 sep. Info: boyjonkergouw.nl
Deadlift is een woordeloze muziektheatervoorstelling naar het beroemde werk van de Palestijnse schilder Suleiman Mansour, waarin een man een hele stad op zijn rug draagt, getiteld Jamal al Mahamel (Drager van ontberingen). Het is een voorstelling die zwanger is van symboliek, en die via die zachte omweg het hart treft. Dat valt op, want ook een andere voorstelling over leven in Palestina, het sublieme, nu tourende The horse of Jenin van Troupe Courage belaagt de moordlust van de bezetter enkel met vertelkunst en humor. Het zijn de wapens van de underdog.
Vijf performers staan er bij Deadlift op de vloer. Vier Palestijnen die een gezin van ouders en twee broers lijken te vertolken, en de Nederlandse muzikant Wouter de Belder – Deadlift heeft het Nederlandse Boy Jonkergouw Producties als medemaker. Eerst schrijven ze op een overheadprojector alle decorstukken op, de tekst geprojecteerd op een groot houten bord: tafel, stoelen, grijze betonblokken. Er liggen zestig zware blokken van vijftien kilo, honderd van negen kilo. Keurig opgestapeld, tot de vier ze verslepen naar de andere kant van de vloer. De een bouwt er een provisorisch muurtje van, de anderen maken een langgerekte, slordige hoop.
De zinloosheid van deze arbeid wordt verder uitgediept als een van de twee jonge mannen, met ontbloot lijf, in zijn eentje van de stenenhoop een tweede muurtje maakt. Hij stoot zich, haalt bloed uit de emmer bij zijn broer, en laat zich verbinden en bepleisteren aan de tafel van zijn ouders. Tot hij helemaal onder zit en tollend van vermoeidheid op de grond valt. De begeleidende muziek van De Belder, tokkelend en strijkend op viool en staande bas, en dankzij een sampler samenspelend met zichzelf, wordt almaar vuriger, terwijl de krachten van de stenendrager afnemen.
Het lot van de Palestijnen wordt gevangen in deze Sisyfus-gang: na verwoesting volgt bouwen, waarna verwoesting volgt, waarna bouwen, waarna verwoesting, waarna bouwen. Bij een schaduwspel wordt het muurtje de skyline van een stad, met de stenen die uitsteken als wolkenkrabbers – een beeld dat treft in een week dat Israël behalve kinderen ook woontorens in Gaza-Stad bombardeert. Ook dit muurtje, deze skyline, houdt geen stand.
In de laatste scène creëert regisseur Bashar Markus een huiselijke variant op het schilderij van Mansour, met een hoofdrol voor een kapotte stoel (met drie poten), waar de stenendrager tientallen malen vanaf valt, om steeds weer op te staan en aan tafel te gaan. Het is een beeld van onverzettelijkheid, van veerkracht, van de moed der wanhoop – terwijl de muziek salto’s maakt en er zelfs ruimte is voor een korte dans. Eenmaal wordt er letterlijk verwezen naar radeloos verzet: als de moeder en de zonen stenen gooien, van verbrokkeld beton, tegen dat grote, houten bord.
Zo raakt Deadlift meerdere facetten in deze absurdistische allegorie over een in de steek gelaten volk: pijn, verdriet, moedeloosheid, naast kracht en overlevingsdrang. De stenendrager is een drager van ontberingen, maar ook van dromen.
Source: NRC