Bij gebrek aan een krachtige Democratische oppositieleider is Fed-voorzitter Jay Powell in de VS eigenlijk de enige geharnaste tegenstander van Trump. En hij werd nota bene door de president zelf benoemd.
is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Van geen persoon in de wereld worden de gelaatsuitdrukkingen zo nauwgezet bestudeerd als die van de voorzitter van de Federal Reserve, het Amerikaanse systeem van centrale banken.
Behalve dat zijn woordkeuze op een goudschaaltje wordt gewogen, wordt ook de duur van de stiltes tussen woorden en zinnen geanalyseerd. Elke hapering, oogknippering, frons, zweetdruppel en geste zullen worden gewikt en gewogen. Welk signaal geeft hij hiermee af?
Peter de Waard is journalist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Jerome ‘Jay’ Powell heeft het gezicht van Maarten van Rossem en verraadt geen enkele emotie na lof of kritiek. Trump-econoom Larry Kudlow zei eens: ‘Ik denk dat meneer Powell wat vrolijker kan doen tijdens die persconferenties: een lach op zijn tijd, een beetje optimisme.’
Want met het al dan niet goed lezen van zijn lichaamstaal zijn tientallen miljoenen te winnen of te verliezen. Vanavond, na afloop van de zeswekelijkse vergadering van het beleidsbepalende comité (FOMC), zullen daarom alle camera’s zijn gericht op de 72-jarige Fed-voorzitter, die weer zijn beste pokerface moet opzetten.
En dat is niet alleen vanwege het rentebesluit. Dat de rente zal worden verlaagd met 0,25 procentpunt is voor 95,2 procent zeker, zo schatten de bookmakers van Wall Street in. Die stap is op de markt al ingecalculeerd en heeft op voorhand al geleid tot stijgende koersen van aandelen, goud en cryptovaluta. Maar wat de Fed zal besluiten over zes of twaalf weken, is nog in duisternis gehuld. Dat moet tussen de regels worden gelezen.
Bij Powell ligt de lichaamstaal nog gevoeliger. Zijn woorden en blikken zullen ook politiek worden gewogen. Bewijst hij een lippendienst aan president Trump? Of zal hij zich met hand en tand verzetten tegen de man die 800 meter van zijn kantoor verwijderd woont in het Witte Huis?
Trump is al sinds het begin van zijn tweede termijn op voet van oorlog met de baas van de Fed. Hij zou hem liever vandaag dan morgen ontslaan, omdat Powell in zijn ogen veel te traag is met de renteverlagingen. Hij is een blok aan Trumps been.
Wat Powell vanavond ook besluit, is op voorhand discutabel. De Fed baseert zijn rentebeleid op twee indicatoren: de inflatie en de werkloosheid. En die geven elk een andere richting aan. Als de inflatie stijgt, moet de rente eerder worden verhoogd. En in augustus steeg de inflatie van 2,7 naar 2,9 procent. Maar waarschijnlijk maakt Powell zich op dit moment grotere zorgen over de stijgende werkloosheid, die juist reden is om de rente te verlagen. De werkloosheid is gestegen naar 4,3 procent, boven de kritische grens van 4 procent. Powell kan daardoor een renteverlaging verdedigen.
Bij gebrek aan een krachtige Democratische oppositieleider is Jay Powell in de VS eigenlijk de enige geharnaste tegenstander van Trump. Sinds zijn benoeming tot Fed-voorzitter in 2018 heeft hij daadwerkelijke macht. Hij is onafhankelijk en kan de orders van de president aan zijn laars lappen. Hij hoeft geen rekening te houden met partijdiscipline. Als hij vindt dat de president te veel uitgeeft, de economie oververhit raakt en inflatie dreigt, kan hij lenen duurder maken.
Trump is niet de eerste president in de geschiedenis die in aanvaring komt met de baas van het centrale bankensysteem. Ook Harry Truman en Lyndon Johnson kregen ruzie met hun Fed-voorzitters, die vonden dat de presidenten te veel geld uitgaven aan de oorlogen in respectievelijk Korea en Vietnam.
Maar het conflict met Powell is van een ander kaliber. De paradox is dat hij door Trump zelf werd benoemd tot voorzitter tijdens diens vorige termijn. Hij volgde toen de Democraat Janet Yellen op, waar Trump al een grondige hekel aan had. Maar Powell bleek al snel een luis in de pels te zijn. Hij gaf geen gevolg aan Trumps bevelen de rente sneller te verlagen. Trump noemde hem daarop in zijn eerste termijn al een ‘gek’ en een ‘koppig kind met een schrikbarend gebrek aan visie’.
Powell bleek echter een slimme netwerker te zijn die het eigenlijk net zo goed kon vinden met Democraten als met Republikeinen. Joe Biden had er ook geen enkele moeite mee hem te herbenoemen.
In de huidige strijd staat niet alleen het rentebeleid op het spel, maar ook de onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale banken. Als de Fed-voorzitter slechts een paladijn van de president blijkt, zal de kredietwaardigheid van de VS een enorme deuk krijgen.
Officieel loopt de termijn van Powell in mei 2026 af. Maar Trump is ongeduldig. Hij zoekt al enige tijd een stok om Powell mee te slaan. Een daarvan is de uit de hand gelopen kosten voor de renovatie van het hoofdkantoor in Washington. Inmiddels bedraagt de rekening 2,5 miljard dollar. Op de televisie botsten beide mannen openlijk met elkaar over de oorzaken.
Daarna kondigde Trump aan een van Powells medebestuurders Lisa Cook te ontslaan. De eerste zwarte vrouw ooit in het Fed-bestuur zou hypotheekfraude hebben gepleegd. Maar de rechter verbood het ontslag. ‘De manier waarop ze werd ontslagen, beperkt haar recht op een eerlijk proces’, aldus de rechter.
Ook bij een voortijdig ontslag van Powell moet Trump rekening houden met een juridisch gevecht. Powell heeft tenminste geen teken gegeven dat hij de president op die manier van dienst zou willen zijn. Hij wil nog graag even de oppositieleider blijven.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant