Waarschijnlijk voor het laatst ontving demissionair premier Dick Schoof op Prinsjesdag de schrijvende pers voor een groepsgesprek. Twaalf kritische vragen over een rompkabinet in zijn nadagen.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
De troonrede klonk deemoedig. Alsof de Tweede Kamer heel lief werd verzocht om toch nog te helpen iets voor elkaar te krijgen. Wat wilt u nog bereiken?
‘Zoveel mogelijk zou ik bijna zeggen, al klinkt dat wat al te ambitieus. We zetten alles op alles om de asielwetten goedgekeurd te krijgen, maar daar hebben we de medewerking van de Kamer vol voor nodig. Het zal erom hangen of het gaat lukken voor de verkiezingen.
‘Op het gebied van stikstofbeleid leggen we nu een pakket maatregelen neer van 2,6 miljard euro. Iedereen zal zeggen dat er veel meer nodig is, maar dit is wat we nu kunnen doen. Het is aan de partijen in de Tweede Kamer, maar ik hoop dat zij dat ook zo zien.
‘Verder zou het mooi zijn als er steun is voor enkele maatregelen die zijn bedoeld om het bedrijfsklimaat in Nederland te verbeteren.’
Dat zijn allemaal thema’s die belangrijk zijn voor VVD en BBB. Bent u niet bang dat u onbedoeld wordt gebruikt als spreekbuis voor die twee coalitiepartijen tijdens campagnetijd?
‘Ik sta zelf op geen enkele lijst. Dus dat probleem heb ik niet. Maar natuurlijk moet ik erop letten dat mijn ministers geen campagne gaan voeren via het kabinet.’
Heeft u nog wel de macht om te voorkomen dat VVD en BBB misbruik maken van hun positie in het kabinet, terwijl ze samen maar 32 zetels hebben?
‘Als ministers tijdens de campagne aan de haal gaan met een onderwerp dat geen kabinetsbeleid is, zal ik ze daar snoeihard op aanspreken.’
Waar is uw vertrouwen op gebaseerd dat andere partijen nog zaken willen doen met dit kabinet?
‘Omdat we anders helemaal niks voor elkaar krijgen. Dat ziet de Kamer ook. En we willen allemaal voorkomen dat alles stilstaat. Daarom moeten we een modus vinden om toch stappen te zetten. Ik weet nog niet precies hoe of wat, maar ik heb er vertrouwen in dat we een manier zullen vinden om dat voor elkaar te krijgen.’
Wilt u nog iets bereiken op het gebied van klimaat? Het Planbureau voor de Leefomgeving was nog nooit zo hard in zijn conclusies. U heeft dan eigenlijk toch maar twee opties: trek de klimaatdoelen voor 2030 in of kom met aanvullend beleid?
‘Aan de klimaatdoelen komen we niet. Die zijn gewoon afgesproken en die blijven staan. Het wordt wel ingewikkelder om ze te realiseren. We kijken nu meer naar de situatie van het bedrijfsleven en naar wat bedrijven aankunnen.’
Maar dan is toch de conclusie dat die doelen niet haalbaar zijn?
‘We hebben nog even te gaan tot het 2030 is. Die doelen blijven staan. Een nieuw kabinet zal zich intensief moeten buigen over de vraag hoe het daar voor de lange termijn mee wil omgaan.’
Hoe lang denkt u nog premier te zijn?
‘Ik verwacht dat er ergens in de eerste helft van volgend jaar een nieuw kabinet zal zijn.’
Wat wenst u uw opvolger toe?
‘Ik wens hem een meerderheidskabinet toe. Zeker met de huidige politieke dynamiek en alle internationale ontwikkelingen is dat wel zo makkelijk. En ik hoop dat de coalitie dan bestaat uit partijen die elkaar echt iets willen gunnen.’
Dat heeft u gemist?
‘Als een kabinet zo snel valt, kun je constateren dat er onderling een niet al te grote gunfactor was. En dan heb ik het over alle vier de partijen.’
Het vertrouwen in de politiek is enorm gedaald. Neemt u zich dat ook zelf kwalijk?
‘Ik heb vrij consequent gezegd dat ik niet op mijn eigen rol ga reflecteren. Dat moment komt nog wel. Maar vanzelfsprekend trek ik me dat aan. Ik ben de leider van een kabinet dat uit elkaar is gevallen. Dat is niet iets wat je jezelf voorneemt. En ik stel mezelf ook vragen over wat ik anders had kunnen doen. Alleen ga ik op die vragen nu geen antwoord geven.’
U trekt het zich aan, maar we mogen niet weten wat u zich aantrekt?
‘Juist als ongebonden premier hoopte ik voor verbinding te zorgen tussen vier partijen die niet van nature met elkaar kunnen samenwerken. Maar de PVV en daarna NSC hebben een andere afweging gemaakt. Ik voel me als leider van het kabinet verantwoordelijk. Het gaat je niet in de koude kleren zitten.
‘Maar het is nu nog zaak om vooruit te kijken. Met deze ploeg en met de partijen in de Tweede Kamer moet ik onderzoeken wat we samen nog kunnen bereiken. Een periode van terugkijken komt later nog wel. Ik ben er al op gewezen dat mijn voorganger (Mark Rutte, red.) dat eerder ook altijd beloofde en het vervolgens nooit deed, maar dat zal bij mij niet zo zijn.’
Heeft u er spijt van dat u premier bent geworden?
‘Als ik er spijt van zou hebben, had ik nu niet de energie om ermee door te gaan. Ik heb het gedaan in het volle besef dat het ingewikkeld was met deze vier partijen. Het was nog moeilijker dan ik dacht, maar ik heb me daardoor niet uit het veld laten slaan.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant