Trump in Verenigd Koninkrijk President Donald Trump komt op bezoek voor de Britse pracht en praal, de regering-Starmer wil vooral de ‘speciale relatie’ met de VS behouden. „Met goede reden slijmen we bij de machtigste kerel op aarde.”
Aan de vooravond van het staatsbezoek van de Amerikaanse president Donald Trump aan het Verenigd Koninkrijk kijken mensen voor de poorten van Windsor Castle geamuseerd naar de bordkartonnen versie van Trump.
Glunderend opende de Amerikaanse president Donald Trump afgelopen februari de envelop die Keir Starmer hem overhandigde. De Britse premier was op bezoek in het Witte Huis en had een brief van de koning bij zich. Van koning Charles III, die een „great, great gentleman” is, zei Trump met de brief in zijn handen.
Deze bevatte een uitnodiging voor een staatsbezoek aan het Verenigd Koninkrijk. Een tweede staatsbezoek, want Trump werd in 2019 tijdens zijn eerste presidentschap ook al eens ontvangen door toenmalig koningin Elisabeth II. „Dit is héél speciaal”, benadrukte Starmer in het Oval Office. „Dit is nooit eerder gebeurd. Ik denk dat dit symboliseert hoe sterk onze relatie is.”
Trump is altijd al erg gecharmeerd geweest van de Britse koninklijke familie en alle bijbehorende pracht en praal. Bovendien voelde hij zich gevleid dat hij als enige Amerikaanse president uit de geschiedenis een tweede staatsbezoek kreeg aangeboden.
Trump en zijn vrouw Melania arriveren dinsdagavond, waarna het bezoek woensdagochtend officieel begint. Koning Charles ontvangt de president en de first lady op Windsor Castle, omdat Buckingham Palace wordt gerestaureerd. Donderdag wordt Trump ontvangen door premier Starmer op diens buitenverblijf Chequers. Het staatsbezoek zal één groot, pompeus charme-offensief worden met onder meer historische koetsen, een luchtshow van militaire vliegtuigen, erewachten en een uitgebreid banket.
De Amerikaanse president zal intensief worden gefêteerd door het koningshuis. Zo zullen er bij de ceremonie op Windsor bijvoorbeeld dertienhonderd manschappen en honderdtwintig paarden worden ingezet. Dat zijn er fors meer dan tijdens het recente staatsbezoek van de Franse president Emmanuel Macron – iets dat „achter de schermen zonder twijfel aan de Amerikanen verteld zal worden”, aldus de BBC. Ook zal worden verwezen naar Trumps Schotse voorouders van moederszijde.
Omdat Trump in zijn krap 48 uur op Britse bodem veilig in Windsor en op Chequers blijft, zal hij de premierswoning aan Downing Street niet aandoen. Ook het Lagerhuis zal hij niet toespreken, omdat het parlement met reces is vanwege het partijcongressenseizoen – in Britse media wordt dat niet geheel toevallig genoemd. Er is zelfs geen tijd om een bal te slaan op zijn eigen golfbaan in Schotland.
Niet iedereen wil Trump een warm welkom heten en er is de Britse regering alles aan gelegen maatschappelijk protest tegen zijn komst zoveel mogelijk buiten het presidentiële zicht te houden. In Londen vindt woensdag een ‘Trump Not Welcome’-protest plaats, georganiseerd door de Stop Trump Coalition, een Britse actiegroep.
Het bezoek van Trump moet de ‘speciale relatie’ tussen de VS en het VK bestendigen. Die band is van oudsher goed, maar dat ze dat ook blijft is met Trump wispelturige karakter geen gegeven. Zeker gezien Trumps handelsoorlog, waarbij hij allerlei landen hoge importtarieven oplegt. Maar ook vanwege de twijfel die Trump blijft zaaien over de Amerikaanse toewijding aan het NAVO-bondgenootschap, én na openlijke bemoeienis met de Britse binnenlandse politiek door prominente trumpisten als techmiljardair Elon Musk en vicepresident JD Vance.
Een anonieme bron binnen de regering-Starmer vatte de missie aldus samen tegenover de BBC: „Het is allemaal theater. Het is allemaal show. We gaan niet erg diep op de inhoud in. Met goede reden slijmen we bij de machtigste kerel op aarde.”
Vol trots toont Donald Trump de uitnodingsbrief, die de Britse premier Keir Starmer hem net heeft overhandigd. In de brief nodigt koning Charles Trump uit voor een staatsbezoek. Dat vindt deze week plaats. Foto Carl Court/Gettu via AFP
De regering-Starmer hoopt vooral dat er met het bezoek van Trump snel een klap kan worden gegeven op de handelsovereenkomst tussen de VS en het VK. Begin dit jaar kreeg het VK net als andere landen hoge importtarieven opgelegd van Trump. Maar de Britten kregen het voor elkaar om in mei op hoofdlijnen een nieuw handelsakkoord te sluiten met lagere tarieven op auto’s en vliegtuigen. Het is alleen nog niet gelukt om overeenstemming te bereiken als het gaat om Brits staal en aluminium, waarvoor het importtarief nu nog 25 procent is.
„Onze relatie met de Europese Unie is heel belangrijk, maar in termen van bilaterale relaties is dit de grootste”, zei topdiplomaat Kim Darroch tegen Sky News. Hij was de Britse ambassadeur in Washington ten tijde van Trumps eerste staatsbezoek. „Als we op slechte voet zouden staan met de VS zou dat resulteren in hogere handelstarieven en dan zouden Britten hun banen verliezen en industrieën failliet gaan.”
Ook technologische samenwerking zal een belangrijk thema zijn tijdens het staatsbezoek. De VS en het VK leggen de laatste hand aan allerlei overeenkomsten op dat gebied. Er reist dan ook een hele delegatie techbestuurders met Trump mee naar het VK. Volgens de Britse zakenkrant Financial Times zal het Amerikaanse kunstmatige-intelligentiebedrijf OpenAI aankondigen dat er een Britse afdeling komt van het grote datacentrumproject, Stargate. Ook zullen Trump en Starmer volgens de zakenkrant aankondigen dat de VS en het VK meer gaan samenwerken op het gebied van nucleaire technologie.
De samenwerking moet er komen in weerwil van onderlinge frictie over digitale regelgeving. Net als de Europese Unie voerden ook de Britten de afgelopen jaren meerdere wetten in om digitale diensten en het internet strenger te reguleren. Washington bekritiseert deze wetten fel, omdat ze grote Amerikaanse techbedrijven zouden benadelen en zouden leiden tot censuur. Musk en Vance grepen deze wetten al aan om forse kritiek te uiten op de vrijheid van meningsuiting in het VK. Hoewel Starmer de eigen Online Safety Act vorige maand nog verdedigde tegen Amerikaanse kritiek en hij ook vasthoudt aan de Britse taks op digitale diensten, kunnen de VS proberen hem in hun kamp te trekken in hun verzet tegen een EU-wet als de Digital Markets Act.
Een ander belangrijk doel van Starmer zal zijn om Trumps steun aan Oekraïne te vergroten. De timing daarvoor lijkt gunstig, een week nadat Russische drones het Poolse luchtruim binnendrongen. Een week voordat wereldleiders in New York bijeenkomen voor de Algemene Vergadering van de VN, zien de Britten op dit dossier een opening. Lagerhuislid en oud-minister Jeremy Hunt stelde maandag dat „het erop lijkt alsof Trump zich weg beweegt van Poetin, richting de erkenning dat hij wat meer samen met zijn Europese bondgenoten moet optrekken”. De Britse regering wil hem verder op dat pad houden, zei Hunt, „door te kijken of we een akkoord kunnen bereiken over het instellen van extra sancties tegen landen die Russische olie kopen”.
De vraag is wat deze mogelijke toenadering betekent voor andere internationale kwesties. Zo is het VK voornemens om volgende week Palestina formeel als staat te erkennen – zeer tegen de zin van Washington. In het China-dossier kan daarentegen wel een succes worden geboekt: een bilateraal pact om samen quantumcomputers te ontwikkelen teneinde Beijing op dit technologische vlak voor te blijven.
Bij Trumps tweede bezoek zal de Britse ambassadeur in Washington ontbreken. Deze Peter Mandelson werd vorige week door Starmer ontslagen, nadat uit nieuwe informatie bleek dat hij veel nauwere banden onderhield met de veroordeelde zedendeliquent Jeffrey Epstein dan bij zijn benoeming bekend was. Het kwam Starmer op een golf van kritiek uit het Lagerhuis te staan, ook van zijn eigen partij, omdat hij eerder méér zou hebben geweten over die banden. Maandag ontkende hij dat in de Britse media.
De bekende straat in Londen, The Mall, vlak voor het koninklijk paleis Buckingham Palace is volgehangen met Britse en Amerikaanse vlaggen in aanloop naar het staatsbezoek van de Amerikaanse president Donald Trump. Foto Jaimi Joy/Reuters
Tijdens zijn gezamenlijke persconferentie met Trump, donderdag, kan Starmer vragen krijgen over Mandelson, waarmee het Epstein-dossier het staatsbezoek deels dreigt te overschaduwen. Voor Trump, die de affaire vorige week juist uit de Amerikaanse nieuwscyclus verdreven zag worden door de moord op Charlie Kirk, is dat een onwelkome ontwikkeling. Maar ook Starmer kan de kwestie allerminst gebruiken. Zijn diplomatieke vaardigheden en zijn omgang met Trump zijn zo’n beetje de enige zaken waarvoor hij momenteel nog wél wordt geprezen.
Zijn binnenlandse positie is wankel, nu zijn immigratiebeleid en economische agenda toenemend onder vuur liggen. Daar kwam deze maand het aftreden van zijn vicepremier Angela Rayner bovenop: ze had te weinig belasting betaald over haar tweede huis. Tot overmaat van ramp stapte maandag een belangrijke adviseur van de premier op, Paul Ovenden, vanwege een mail met seksueel expliciete opmerkingen over Lagerhuislid Diane Abbott.
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC