Actrice, zangeres en comédienne Joke Bruijs is dinsdagavond overleden op 73-jarige leeftijd, enkele dagen na het heengaan van haar ex-man en werkpartner Gerard Cox. Haar veelzijdige carrière was het gevolg van een onstilbare werklust. ‘Stilzitten zit niet in mijn karakter.’
schrijft voor de Volkskrant over cabaret, stand-upcomedy en musical.
Bruijs leed al enkele jaren aan de ziekte van Parkinson in combinatie met geheugenverlies. Haar nabestaanden brachten dinsdagavond het nieuws van haar overlijden naar buiten.
Op haar 21ste kreeg Bruijs een relatie met haar oudere mede-Rotterdammer Gerard Cox. In die tijd had zij zelf al een carrière weten op te bouwen als zangeres. Bruijs en Cox waren getrouwd van 1977 tot 1987. Na hun scheiding bleven de twee vrienden en werden hun namen nog vaak na elkaar genoemd; ze werkten geregeld samen in tv-series, films en in het theater.
Joke Bruijs werd op 14 januari 1952 geboren in een gezin met drie oudere broers in Rotterdam-Zuid. Heel breed had de familie het niet in de schrale jaren van de wederopbouw. Als jong meisje wist Bruijs al dat ze graag wilde zingen, maar hoewel haar vader zelf zong, kwam er weinig steun vanuit de familie.
In een interview met de Volkskrant in 2021 zei Bruijs daarover: ‘Ik kom uit Rotterdam-Zuid hè, dat was en is niet bepaald een springplank voor het toneel. Ik wilde graag naar de toneelschool, op piano- en balletles. Maar dan werd er gezegd: ‘Hebben we geen geld voor.’ Terwijl mijn broers wel altijd in de nieuwste voetbaltenues liepen.’
Bruijs was doortastend genoeg om zelf het initiatief te nemen, en schreef zich op haar 13de in voor deelname aan een door Jos Brink gepresenteerde talentenjacht in Rotterdam. Ze loog daarbij dat ze 15 was en won overtuigend de voorronde, maar werd daarna door de Arbeidsinspectie uitgesloten van deelname aan de landelijke finale. Door haar brutale actie was zij wel in beeld gekomen bij producent Nico Knapper van de Vara, die haar enkele jaren later met jazzrepertoire liet optreden bij het Vara Dansorkest.
De muziekcarrière van Joke Bruijs ontwikkelde zich met het zingen in achtergrondkoortjes bij bigbands als The Skymasters en The Ramblers. Ze ging veel jazz zingen; haar ietwat hese stem maakte haar zeer geschikt voor dit genre.
Daarnaast betrad ze de wereld van het theater en moest zij haar talent als comédienne aanspreken toen zij de leading lady werd in de revue van het populaire duo de Mounties van Piet Bambergen en René van Vooren. In 1970 deed Bruijs mee aan het National Songfestival met het liedje Okido, en werd daarmee vierde.
‘Ik was dat domme blondje uit de Mounties’, zei Bruijs met zelfspot over haar imago toen zij in een interview met de Volkskrant in 2016 terugblikte op een opvallende wending in de jaren tachtig. In 1985 werd Bruijs namelijk gevraagd om mee te spelen bij het linkse, geëngageerde cabaretgezelschap Don Quishocking. Bruijs speelde mee in hun voorstelling Kaltes grauen en zo raakte een nieuw deel van Nederland overtuigd van haar zang- en acteertalent.
In deze jaren ging Bruijs ook het theater in met cabaretsolo’s, zoals Hemelsbreed (1986) en Gepeperd (1990). Hiervoor schreven gerenommeerde tekstdichters als Willem Wilmink en Jan Boerstoel liedjes voor haar.
In 1994 begon het grootste publiekssucces uit haar loopbaan: Toen was geluk heel gewoon, de sitcom van de KRO over het Rotterdam van de naoorlogse jaren, waarin Bruijs gestalte gaf aan het personage van Nel Kooiman, de nuchtere, altijd lieve en behulpzame vrouw van brompot Jaap Kooiman (Gerard Cox). Van de comedyserie zouden maar liefst zestien seizoenen worden gemaakt, waarvan het laatste werd uitgezonden in 2009.
In 2004 kwam Bruijs terug in haar rol van comédienne toen zij meedeed in de nieuwe revue van André van Duin en Ron Brandsteder. Tijdens die veeleisende tournee werd er in 2007 borstkanker bij haar geconstateerd. Ondanks alles bleef Joke Bruijs doorgaan met optreden: ‘Ik heb niet eens aan stoppen gedacht, ook omdat ik wist dat doorspelen me zou helpen. Stilzitten zit niet in mijn karakter. Doorgaan. Doorgaan.’
Doorgaan zou Bruijs haar hele leven blijven doen, met nieuwe jazzconcerten, het uitbrengen van cd’s, een rol in de soap Goede tijden, slechte tijden en een viering van haar 50-jarig artiestenjublieum in 2021, met een feestelijk concert in De Doelen in Rotterdam.
In 2022 speelde ze nog samen met Gerard Cox de hoofdrollen in de film Casa Coco. In die film met zeer Rotterdamse cast speelt Bruijs de Rotterdamse pensionhouder Pleun, die op Bonaire na dertig jaar haar oude liefde Toon (Gerard Cox) weer tegenkomt.
Hoge of lage cultuur, politiek engagement of entertainment, jazz of het levenslied: Joke Bruijs heeft in haar rijke carrière de meest uiteenlopende dingen gedaan. In een interview met de Volksrant blikte ze hier vol tevredenheid op terug: ‘Het kwam allemaal op mijn pad. Het is vanzelf gegaan. In Nederland zijn we nogal hokjesstopperig, maar daar heb ik me nooit iets van aangetrokken. Als ik het leuk vond, en het gevoel had dat ik het aankon, dan deed ik het.’
- In 1999 won Joke Bruijs samen met de cast van Toen was geluk heel gewoon de Gouden Televizier-Ring, de publieksprijs voor tv-programma’s.
- In 2003 kreeg Bruijs de Erasmusspeld toegekend vanwege haar verdiensten op het gebied van cultuur voor Rotterdam.
- In 2012 verscheen de door Ben Valkhoff geschreven biografie van Joke Bruijs, getiteld Swingend door het leven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant