De Israëlische aanval op Gaza-Stad is in volle gang.
Gazanen beleefden de ‘ergste nacht in weken’.
Massaal vluchten ze de stad uit.
Door Iva Venneman
Halsoverkop vertrokken Gazanen in de nacht van maandag op dinsdag te voet, met de fiets of de auto uit Gaza-Stad. Een ononderbroken Israëlische bommenregen was op dat moment in volle gang.
In de stad, waar tot voor kort nog 900 duizend mensen verbleven, worden de woontorens al enkele weken met de grond gelijk gemaakt om de weg vrij te maken voor een grootschalige grondoperatie. Maandagnacht kwam de genadeklap. Gazanen beschrijven het als ‘de ergste nacht in weken’.
Tegen de tijd dat de zon dinsdag opkwam, rolden de Israëlische tanks het centrum van Gaza-Stad binnen en was de Israëlische grondoperatie officieel begonnen. ‘Gaza staat in brand’, schreef de Israëlische minister van Defensie Israel Katz op X. ‘Het Israëlische leger (IDF) slaat met ijzeren vuist toe tegen de terreurinfrastructuur.’
Het nieuws kwam enkele uren nadat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio Jeruzalem had bezocht. Hij herhaalde dat de Amerikanen ‘hun volledige steun geven’ aan de Israëlische plannen om Hamas te ‘vernietigen’. Hij waarschuwde Hamas kort daarna dat er nog maar weinig tijd over is om een deal te sluiten.
De Israëlische bombardementen van maandag op dinsdag bereikten alle hoeken van Gaza-stad, maar de aanvallen concentreerden zich op de zuidoostelijke wijken Al-Daraj, Al-Zeitoun en Al-Sabra.
Ooggetuigen beschrijven chaotische taferelen waarbij mensen in paniek hun geïmproviseerde huizen uitvluchtten, alleen de kleren aan hun lijf met zich meenemend. Medisch personeel ter plaatse meldde aan Al Jazeera dat er dinsdag 68 doden vielen in Gaza-Stad.
Het Israëlische leger schatte dinsdagochtend dat 40 procent van de Gazanen in Gaza-Stad al op bevel naar het zuiden was vertrokken. Het riep de overige 60 procent op hetzelfde te doen, om meer burgerdoden te voorkomen. Duizenden Gazanen gaven daar gehoor aan. Ze vertrokken dinsdag met alle bezittingen die ze konden dragen over de verharde weg naar het zuiden van Gaza of richting de kust.
Per auto of vrachtwagen vertrekken was voor veel Gazanen geen optie meer, omdat brandstof te duur is geworden na de wekenlange blokkade van hulpgoederen door Israël.
‘Ik heb mijn juwelen moeten verkopen om voor de tocht en de tent te betalen’, zei de 32-jarige Linda al-Maghrebi tegen de BBC. ‘Het kostte 10 uur om Khan Younis te bereiken en we betaalden 3.500 shekel (849 euro) De rij auto’s en vrachtwagens leek eindeloos.’
De uittocht vanuit Gaza-Stad is vanuit de lucht goed te zien. Satellietbeelden tonen hoe tussen de gebouwen twaalf dagen geleden nog tenten dicht op elkaar stonden. Op beelden van dinsdag is de hoeveelheid tenten sterk afgenomen.
Niet iedereen in Gaza-Stad vertrekt nu Israëlische grondtroepen en tanks de stad binnentrekken. Sommige Gazanen zijn te zwak om zich, vaak voor de zoveelste keer, te verplaatsen. Anderen zoeken nog naar geliefden die onder het puin liggen of hebben simpelweg geen idee waar ze naartoe moeten gaan. Gaarkeukens deelden dinsdag daarom alsnog voedsel uit in Gaza-Stad.
‘Ik heb geen plek om heen te gaan in het zuiden van Gaza’, zei Montaser Bahja, een voormalig docent, tegen The New York Times. ‘Ik heb geen huis, geen tent.’ De familie van de 40-jarige Nesreen Joudeh heeft geen auto en te voet vertrekken is geen optie, omdat haar man aan diabetes lijdt. Ze blijft daarom voorlopig zitten waar ze zit. ‘Als we door het leger worden omsingeld, zullen we moeten zien te overleven.’ Maar als het leger haar buurt binnen trekt, ‘dan is dat het einde voor ons’.
Israël dwingt de Palestijnen met hun aanvallen om naar de zuidelijk gelegen kuststrook Al Mawasi te gaan. Honderdduizenden Palestijnen leven daar al maanden hutjemutje op elkaar in tenten in het zand, tussen het ongedierte en zonder basisvoorzieningen als schoon drinkwater of sanitair. Hoewel Israël Al Mawasi als ‘veilige zone’ heeft aangewezen, wordt de zee van tenten regelmatig gebombardeerd, aldus hulporganisaties ter plekke.
Het Palestijnse ministerie van Buitenlandse Zaken vroeg dinsdag om een ‘exceptionele en acute internationale interventie’ om de burgers te beschermen en de invasie van Gaza-Stad te stoppen. Op dezelfde dag concludeerde een commissie van de Verenigde Naties dat Israël zich schuldig maakt aan genocide, omdat er aan vier van de vijf handelingen uit het Genocideverdrag uit 1948 wordt voldaan.
Tegen het eind van dinsdagmiddag waren duizenden Gazanen al uit Gaza-Stad vertrokken, terwijl anderen nog twijfelden over het duivelse dilemma waarin ze zijn beland. Al Jazeera sprak met Al-Abd Zaqquts, wiens nicht onder onder een betonblok bedolven is geraakt. ‘We weten niet of we haar moeten proberen te bevrijden of haar moeten achterlaten.’
Tekst Iva Venneman
Beeldredactie Gabriel Eisenmeier en Katja Poelwijk
Eindredactie Carlijne Vos en Hans Ariens
Foto's en video Getty, AFP en Reuters
Graphics Eleanor Mohren
Osint Erik Verwiel
Productie Monique Wijnans