Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Een topspion uit het Midden-Oosten bemachtigt de versleutelde gegevens van Europese overheden. Hoogst vertrouwelijke informatie over verdachten, vonnissen, gevangenissen en andere beveiliging valt in de handen van een religieus fanatieke, radicaal-rechtse regering in de Levant.
Klinkt als James Bond. Het is ongeveer wat er gebeurde toen het Nederlandse databeveiligingsbedrijf Zivver in juni werd verkocht aan het Amerikaanse Kiteworks. De Nederlandse en Belgische overheid zijn grote afnemers van Zivver. Het bedrijf beveiligt emails en versleutelt gevoelige informatie. Andere klanten: advocaten, rechtbanken, gevangenissen en het OM, het UWV, de IND, de veiligheidsregio’s, ziekenhuizen en zorgverzekeraars, scholen en kritieke infrastructuur als de Rotterdamse haven en The Hague Airport.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Met een onberekenbare, ondemocratische regering in de Verenigde Staten zou bij zo’n overname ergens een alarm kunnen afgaan. Want volgens de Amerikaanse wet kan de overheid zich de door Zivver beveiligde data toe-eigenen. Maar het script is nog grimmiger. Follow the Money onthult dat de top van Kiteworks bestaat uit cyberspecialisten voorheen in dienst van een elite-eenheid van het Israëlische leger.
Cyberdeskundigen waarschuwen in FtM voor de risico’s. De door Zivver verwerkte informatie is goud voor inlichtingendiensten en criminelen. Bovendien bestaat de kans dat het management van Kiteworks gegevens deelt met de Mossad.
Trump roept Amerikaanse bigtechbedrijven op Europese wetten te negeren. Intussen staan onze gevoeligste data gewoon nog op hun servers. Amerikaanse socialemediaplatforms Facebook, WhatsApp, Instagram, X zijn nog steeds Europa’s belangrijkste publieke ruimtes. Onze gevoeligste informatie wordt versleuteld door een Amerikaans bedrijf geleid door een ‘voormalig Israëlisch meesterspion’.
Het is niet de eerste IT-misser van de Nederlandse overheid. De gegevens van honderdduizenden vrouwen die meededen aan een bevolkingsonderzoek zijn in juli gelekt, nadat het laboratorium waar de overheid mee werkte werd gehackt. Onheus gebruik van data-analyse en risicoprofielen werd het toeslagenschandaal. DigiD, de toegangspoort tot cruciale overheidsdiensten, viel dit jaar al meerdere keren door cyberaanvallen uit.
Het probleem zit hem niet in een enkel lek of één overname, het is een systeemkeuze. Zoals we goedkope spullen uit China, goedkope defensie uit Amerika en goedkoop gas uit Rusland haalden, zo is ook digitalisering marktgedreven. Zo goedkoop, zo gemakkelijk en zo veilig mogelijk.
IT en databeheer worden uitbesteed aan leveranciers en onderaannemers. Die keten creëert afhankelijkheid en kwetsbaarheid. Het was voor Nederlandse en Belgische overheden juist belangrijk dat de versleuteling van gevoelige data in Nederlandse handen was. Maart dit jaar nam de Tweede Kamer meerdere moties van Groenlinks/PvdA-er Kathmann aan, om de afhankelijkheid van Amerikaanse clouds te verminderen. Maar toen de top van Zivver wilde cashen, zat de overheid te pitten.
Deze structurele cyberkwetsbaarheid is niet geholpen bij de verdeling van IT’ers over de globe. In plaats van voor de overheid, werken de beste IT’ers bij bedrijven die AI, beveiliging, versleuteling en IT-systemen aanbieden. En dan betalen de Amerikaanse techbedrijven met winstmarges van boven de twintig procent het meest.
Gevolg: de overheid heeft commerciële techneuten nodig om te definiëren wat ze zelf nodig heeft. Opnieuw een structureel probleem, want Nederland en Europa hebben een tekort aan geeks. Ze investeren te weinig in innovatie en opleiding. Een veilig Europa is een soeverein Europa. Digitaal afhankelijk van Amerika kan niet langer. Europa heeft eigen servers nodig, Europese sociale media, Europese AI en Nederland een nieuwe versleuteraar.
Het ultieme plan daarvoor ligt klaar en heet de Eurostack. Laat verkiezingsinterviews en campagnes ook daarover gaan, in plaats van over poppetjes en wie met wie. Wat Nederland nodig heeft, is een Minister van Digitalisering & AI.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant