Den Haag wacht een politiek roerige week. Vandaag is het Prinsjesdag: de koning zal de kabinetsplannen presenteren. Op woensdag en donderdag volgen de Algemene Politieke Beschouwingen. Wat valt er te verwachten van de hoofdrolspelers?
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Een oude wijsheid luidt dat politiek zich zelden goed laat voorspellen: relletjes gooien vaak roet in het eten. ‘Events, dear boy, events’, luidde het beroemde antwoord van de Britse premier Harold Macmillan toen hem werd gevraagd wat de grootste uitdaging voor een staatsman was. Toevallige gebeurtenissen leiden af van waar het werkelijk om zou moeten gaan in het landsbestuur.
Wat dat betreft voorspellen de gebeurtenissen van het afgelopen jaar niet veel goeds voor het verloop van de komende week. Hoofdrolspelers als Geert Wilders (PVV), Nicolien van Vroonhoven (NSC), Dilan Yesilgöz (VVD) en Caroline van der Plas (BBB) hebben niet bepaald uitgeblonken in het creëren van rust en stabiliteit. Zowel linkse als rechtse oppositiepartijen vinden dat de ploeg die aan de knoppen zat de ogen te vaak niet op de bal had gericht, maar vooral van rel naar rel hopte .
Deze week zijn er zeker twee grote hobbels die het risico in zich dragen dat het beeld van de politiek er niet fraaier op wordt.
Allereerst is het vandaag Prinsjesdag, de dag waarop de koning zich tegen 1 uur ’s middags per rijtuig verplaatst naar de Koninklijke Schouwburg in Den Haag om de troonrede voor te lezen. Jarenlang was Prinsjesdag vooral een folklore: je kon uittekenen wat er zou gebeuren, maar nu houdt menigeen in Den Haag het hart vast.
Het is bijvoorbeeld geen gewaagde veronderstelling dat de beveiliging overuren heeft gewerkt om te voorkomen dat onaangekondigde protesten voor Palestina of het klimaat vandaag alle aandacht opeisen. Het centrum van Den Haag staat al dagen vol fouilleerpoortjes en betonblokken om al te grote ongelukken te voorkomen.
Als deze hobbel is genomen, moet koning Willem-Alexander nog beginnen aan zijn terug- en vooruitblik op de kabinetsplannen. Het zal beslist geen eenvoudige opgave zijn om daar een beetje diplomatieke samenvatting van te maken. Want de politieke relletjes waren zo talrijk – van ‘lintjesgate’ tot de implosie bij NSC en het weglopen van de PVV – dat het Nederlandse vertrouwen in de politiek nagenoeg het nulpunt heeft bereikt.
Een voordeel voor de koning is dat hij zijn woorden vandaag niet zelf hoeft te kiezen: de minister-president schrijft zijn troonrede. Dit doet hij op basis van bijdragen van de andere ministers. ‘Maar ja, welke ministers?’, zal Dick Schoof zichzelf dit jaar hebben afgevraagd. De helft van zijn bewindspersonen is hij al kwijt en in de Tweede Kamer rust zijn kabinet op de steun van slechts 32 zetels. Schoof staat voor een balanceeract om de juiste toon te vinden, opdat er niet nog meer kikkers uit de kruiwagen springen.
Dat is niet eenvoudig. Op woensdag en donderdag volgen namelijk de Algemene Politieke Beschouwingen. Normaal wordt tijdens dit tweedaagse debat relatief netjes gediscussieerd over het regeringsbeleid en de begroting. Maar ditmaal staan alle hoofdrolspelers in campagnestand.
In de wandelgangen is bij VVD en BBB te horen dat zij ‘hopen dat het niet een al te groot circus gaat worden’. Het plan is dat VVD-minister Heinen van Financiën namens de twee overgebleven regeringspartijen een ‘beleidsarme begroting’ presenteert. Dat betekent: geen al te controversiële voorstellen.
Maar dat is geen garantie voor het uitblijven van vuurwerk. Want niet alleen voor Yesilgöz en Van der Plas staat er veel op het spel. Dat geldt ook voor Wilders, Van Vroonhoven en voor oppositieleden zoals Frans Timmermans (GL-PvdA), Henri Bontenbal (CDA), Rob Jetten (D66) en Joost Eerdmans (JA21).
En dus gaan de oppositiepartijen benadrukken dat de oude coalitie zijn kans heeft gehad, maar er een potje van heeft gemaakt. Terwijl Nederlandse kiezers zo snakken naar rust, reinheid en regelmaat in de politiek.
Een opvallende bijrol is hierbij weggelegd voor premier Schoof. Doorgaans is de premier het middelpunt van het debat, het mikpunt voor veel electorale concurrenten. Maar Schoof is niet verkiesbaar en dus zijn weinigen nog geïnteresseerd in zijn mening.
Het gevolg is dat partijleiders hem links zullen laten liggen en elk de aanval zullen openen op de eigen favoriete politieke opponent. De kans dat het debat daardoor alle kanten op gaat schieten, is daarmee veel groter dan in andere jaren.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant