DEN HAAG - 'We gaan de grootste lokale campagne ooit opzetten.' Richard de Mos heeft grootse plannen voor de gemeenteraadsverkiezingen over een half jaar. Hij wil verder groeien en daarvoor heeft hij geld nodig. Volgens de rechter deed De Mos niets verkeerd in zijn omgang met donateurs, maar met dat oordeel is de politieke discussie over partijfinanciering niet verstomd.
'Het wordt tijd dat we onnodige regels voor ondernemers gaan schrappen.' Het voornemen van demissionair minister Mona Keijzer (BBB) kan op luid applaus rekenen van haar toehoorders.
Keijzer is gastspreker op een fundraisingsavond voor Hart voor Den Haag, georganiseerd door het Fonds Toekomst Lokaal Den Haag, een stichting gelieerd aan de partij. Dit soort avonden, bedoeld om geld voor de partij op te halen, wordt een paar keer per jaar gehouden.
'Op deze manier blijven donateurs op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van de lokale politieke ontwikkelingen en bieden deze bijeenkomsten een superieur netwerk om gebruik van te maken', staat op de website van de stichting. Deelname aan deze 'businessclub' kost 750 euro per jaar.
De skybox in het ADO-stadion is voor deze fundraisingavond behoorlijk volgelopen. Een stuk of tachtig mensen - ondernemers, politici en anderen die Hart voor Den Haag een warm hart toedragen - zijn naar het Forepark gekomen om te luisteren naar Keijzer en partijleider De Mos.
De Mos gaat vol vuur de campagne in en belooft in zijn toespraak dat hij de grootste lokale campagne ooit gaat neerzetten. 'Hart voor Den Haag is aan een inhaalslag begonnen en we hebben er zin in', roept hij.
Er staan al een groengele bus, een groengele limousine en een groengele dubbeldekker klaar, verklapt hij. 'Die dragen nu nog de stickers van vorige campagnes. Het wagenpark moet dus nog wel een beetje opgeknapt worden', zegt De Mos.
Ook zijn er ideeën voor een online radioshow en er zijn reclamespotjes in de maak die op lokale media uitgezonden gaan worden. De Mos: 'Den Haag wordt een groengele zee.'
Maar voor niets gaat de zon op en dus heeft Hart voor Den Haag geld nodig voor de campagnekas. Dat haalt de partij voornamelijk op bij donateurs. En met succes. Voor de campagne in 2018 sprokkelt de partij 100.000 euro bij elkaar.
Die campagne legt hem geen windeieren. Hart voor Den Haag beleeft in maart 2018 een grote verkiezingszege en wordt de grootste van de stad. Richard de Mos en zijn partijgenoot Rachid Guernaoui gaan aan de slag als wethouder.
Het Openbaar Ministerie (OM) vertrouwt de boel niet en vermoedt dat er sprake is van corruptie, waarbij donateurs invloed en een voorkeurspositie zouden krijgen van de toenmalige wethouders De Mos en Guernaoui. Het OM start een onderzoek en doet in 2019 een inval bij de wethouders, een partijgenoot en vijf Haagse ondernemers die doneren aan Hart voor Den Haag.
Het is het begin van een slepende zaak die bijna zes jaar duurt en eindigt in een blamage voor het OM. Van corruptie is niets gebleken, oordeelt de rechter. Dat vindt het gerechtshof in hoger beroep ook. Wel krijgt De Mos in hoger beroep een voorwaardelijke geldboete opgelegd voor het lekken van geheime informatie.
'Ondernemers zijn geslachtofferd voor het steunen van Hart voor Den Haag', vindt De Mos. Hij peinst er niet over om zijn werkwijze te veranderen. Voor de campagne in 2022 haalt zijn partij, terwijl de rechtszaak dan nog loopt, bijna het dubbele op: 175.000 euro. Hij hoopt de komende campagne over dat bedrag heen te gaan.
Neemt niet weg dat de manier waarop De Mos met ondernemers omgaat de achterdocht wekt van andere partijen in de Haagse gemeenteraad. Dat leidt al in 2017, dus nog voordat het OM de partij op de korrel heeft, tot een stekelig debat in de gemeenteraad.
Daarin slaat de SP aan op een motie van De Mos waarin hij het college oproept om te zorgen voor een nachtvergunning voor zalencentrum Opera. De SP beschuldigt Richard de Mos van 'clièntelisme', omdat de Opera sponsor is van zijn partij.
De Mos schermt met het argument dat hij transparant is over zijn sponsors. Bovendien kan hij niet anders dan zich wenden tot donateurs, zegt hij, omdat er een 'ongelijk speelveld' is tussen lokale partijen en lokale afdelingen van landelijke partijen, zoals D66, VVD en het CDA. Die laatsten profiteren van landelijke subsidies, lokale partijen krijgen die niet.
In de jaren die volgen laait de discussie over partijfinanciering regelmatig op in de Haagse raad, maar tot duidelijke afspraken komt het niet. Landelijk heeft de Tweede Kamer bepaald dat alle donaties en giften boven de 1000 euro openbaar moeten worden gemaakt, maar op lokaal niveau bestaan er geen regels.
Als tussenoplossing neemt de gemeenteraad in 2021 een motie van de Haagse Stadspartij aan waarin de raad met zichzelf afspreekt om jaarlijks alle giften en donaties boven de 500 euro te publiceren. De meeste partijen doen dat. Sommige door een kort briefje, andere door hele jaarverslagen te publiceren.
Ondertussen blijkt de vrijspraak van De Mos in 2023 voor sommige partijen geen reden om alle scepsis te laten varen. 'Dat De Mos niet door de rechter is veroordeeld betekent niet dat alles per definitie kan', laat de Haagse Stadspartij optekenen in een gespreksverslag na de val van de coalitie in juni 2023.
De VVD stapt in dat jaar uit het college, omdat de coalitie het niet eens wordt over de samenwerking met De Mos na zijn vrijspraak. Oud-minister Bruno Bruins wordt aangesteld om als verkenner scherven te ruimen en hij begint met individuele gesprekken met alle raadsfracties over de vraag hoe het verder moet op het stadhuis. De gespreksverslagen hiervan worden gepubliceerd.
Volgens de Haagse Stadspartij worden donaties 'problematisch' wanneer een partij individuele bewoners of ondernemers gaat bevoordelen, staat in het verslag. De Partij voor de Dieren is ook kritisch in de gesprekken met Bruins. 'Als de rechtbank stelt dat iets niet strafbaar is, wil dat nog niet zeggen dat iets gewenst is', vindt de partij.
GroenLinks stelt in het verslag dat 'netwerk en mondigheid' een te grote rol spelen in de toegang tot de volksvertegenwoordiging. 'De mogelijkheid om al dan niet te doneren versterkt dat nog verder.'
Volgens de ChristenUnie/SGP en D66 is transparantie over waar geld vandaan komt belangrijk. 'Transparantie helpt om de stad te laten zien dat de gemeente handelt in het algemeen belang. Dat geldt voor alle partijen, niet alleen voor Hart voor Den Haag', vindt D66.
De VVD pleit in de gespreksverslagen ook voor openheid en transparantie, maar zet wel vraagtekens bij het publiceren van namen van alle donateurs boven de 500 euro. 'Negatief effect hiervan is dat dit mensen kan afschrikken om de lokale politiek te ondersteunen. Bijvoorbeeld leden of donateurs die actief zijn in het maatschappelijk middenveld en niet openlijk geassocieerd kunnen of willen worden met de VVD.'
Kortom: de politieke eensgezindheid over donaties en giften is er nauwelijks. Daar maakt De Mos zich niet druk over. Hij gaat door met zijn ombudspolitiek en heeft het gevoel dat hij na zijn vrijspraak de wind in de rug heeft.
De Mos: 'Wij zijn de meest onderzochte partij van Nederland. Zowel de rechter als het gerechtshof heeft geoordeeld dat er helemaal niets mis is met onze partijfinanciering. Ik merk in de stad dat mensen die het niet vertrouwden na deze dubbele vrijspraak anders naar mij kijken. Zij zeggen: ik ga nu toch op je stemmen. Ook donateurs lijken makkelijker over te halen.’
De Mos gaat dus onverdroten door, ook op de fundraisingavond in het ADO-stadion. 'Er komt straks een pinautomaatje langs in de vorm van een QR-code en dan kunt u geld doneren', moedigt De Mos de ondernemers in de zaal aan. 'Laat uw pinpas erlangs gaan en steun daarmee onze campagne. Ik reken op u.'
Source: Omroep West Den Haag