SP-leider Jimmy Dijk mikt op een kabinet zonder VVD en PVV, maar met de SP. De debuterende lijsttrekker gebruikte het partijcongres in Utrecht om potentiële coalitiepartners ervan te overtuigen dat zijn partij ‘heel normaal’ is.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Monique Oord van de SP-afdeling Dijk en Waard is al heel blij als haar partij bij de komende verkiezingen eindelijk weer eens een beetje groeit. De afgelopen negen verkiezingen gingen allemaal verloren. ‘Met een paar zetels winst ben ik tevreden’, zegt ze op het partijcongres in Utrecht.
Wat verderop staat voormalig partijleider Emile Roemer met enkele oudgedienden te praten. Oord kan zich nog herinneren dat de SP onder zijn leiding op bijna veertig zetels stond in de peilingen. ‘Hij had dezelfde aantrekkingskracht als Henri Bontenbal van het CDA nu: een vriendelijke en fatsoenlijke man.’
De nieuwe SP-leider Jimmy Dijk heeft een meer strijdbare stijl en daar moet hij volgens Oord vooral aan vasthouden. ‘Jezelf veranderen kan toch niet.’
Toch lijkt Dijk in Utrecht bezig met een charmeoffensief. De debuterende lijsttrekker benadrukt in zijn toespraak steeds weer dat wat de SP wil heel normaal is – het woord valt zeventien keer in zijn toespraak. ‘Een betaalbaar huis, menselijke zorg, goed onderwijs, een koelkast met voldoende eten, een goede baan moeten weer normaal worden’, zegt Dijk. ‘Supersociaal is normaal.’
Ook zijn eigen imago lijkt Dijk iets te willen verzachten. De SP-leider krijgt naar eigen zeggen vaak de vraag waarom hij altijd zo boos is, terwijl wie hem kent volgens hem weet dat hij ‘een goedlachse jongen’ is. Als hij zich tijdens zijn speech een tijd lang fel uitspreekt tegen sociaal onrecht zegt de SP’er tegen zichzelf: ‘Nu moet ik ook weer even lachen’. Ook op de verkiezingsposter – slogan: ‘stem supersociaal’ – poseert Dijk met een brede lach.
Dijk steekt in zijn toespraak ook nog eens de hand uit naar Bontenbal (CDA) en Frans Timmermans (GroenLinks/PvdA). De SP-leider wil nu al afspraken maken op terreinen waar de drie partijen elkaar volgens hem makkelijk kunnen vinden, zoals volkshuisvesting, minder marktwerking in de zorg, hogere vermogensbelasting en een actieve industriepolitiek.
Door toenadering te zoeken tot GroenLinks/PvdA breekt Dijk voorlopig met de strategie van zijn voorganger Lilian Marijnissen, die bij haar laatste verkiezingen nog de confrontatie zocht met ‘elitair links’. Er zijn ook nog steeds SP’ers die denken dat er winst te behalen valt in een strijd met linkse rivalen, bijvoorbeeld door te benadrukken dat de SP niets moet hebben van de enorme investeringen in defensie en op termijn zelfs de Navo wil opheffen. ‘Daarmee onderscheiden we ons echt van partijen als GL/PvdA en zelfs de Partij voor de Dieren’, meent ex-Kamerlid Henk van Gerwen.
Dijk gelooft er juist in dat PVV-kiezers die tevergeefs hoopten op een socialer beleid nu voor zijn partij kunnen kiezen. ‘Die mensen is een rad voor ogen gedraaid’, zegt de SP’er. ‘Onder de bezielende leiding van Wilders en zijn VVD zijn er miljarden weggegeven aan aandeelhouders en vermogenden, terwijl er is bezuinigd op onderwijs, zorg, kinderen en ouderen.’
De ‘ruziënde partijen’ VVD en PVV hebben volgens Dijk hun kans gehad. ‘Nu is het aan andere partijen.’ Dijk hoopt dat Timmermans en Bontenbal openstaan voor zijn uitnodiging om te praten – ‘ik zal ze de komende dagen een appje sturen’ – maar zeker bij het CDA zal niet iedereen de SP zien als een heel normale potentiële coalitiepartner.
Daarvoor heeft de partij nog altijd te sterk afwijkende plannen, zoals de invoering van een vermogensplafond van 50 miljoen euro (alles daarboven moet naar de schatkist) en een ‘vertrekbelasting’ voor bedrijven die Nederland willen verlaten, prijscontroles in de supermarkt en verlaging van de AOW-leeftijd naar 65 jaar.
De belangrijkste vraag blijft bovendien hoeveel zetels de SP straks kan leveren voor een kabinet. De partij heeft nu maar vijf Kamerleden en in de peilingen is vooralsnog hoogstens een klein plusje te zien. Toch is Dijk ervan overtuigd dat de SP een cruciale schakel kan worden. ‘Als wij in de buurt komen van tien zetels met de huidige verhoudingen, dan worden wij dé sleutelpartij. Dan kunnen wij zorgen voor een sociaal kabinet.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant