WK atletiek Met de wereldkampioenschappen atletiek keert na de Olympische Spelen van 2021 een groot sportevenement terug in het Nationaal Stadion van Tokio. De verschillen tussen toen en nu zullen groot zijn. „Dit voelt als een kans op revanche.”
Het Olympisch Stadion in Tokio bleef leeg tijdens de (uitgestelde) ‘corona’-Spelen in 2021. Foto’s op de zitplaatsen moesten de indruk wekken dat er wel publiek zat. Hier de start van de 100 meter-sprint bij de vrouwen.
Niels Laros en Stefan Nillessen deden het rustig aan. De Nederlandse 1.500-meterlopers zijn komende week medaillekandidaten in een van de meest prestigieuze disciplines van de atletiek, maar vrijdagochtend wandelden ze over de atletiekbaan van het Nationaal Stadion in Tokio en namen ze de indrukwekkende omvang in zich op. Even later jogde verspringster Pauline Hondema voorbij, voordat ze stopte om haar telefoon te pakken en een foto te maken.
Vrijdag konden atleten tijdens een open training kennismaken met het stadion waar ze vanaf dit weekend zullen strijden om de wereldtitels. In de drukkende warmte van de Japanse hoofdstad zag je verschillende atleten zich mentaal voorbereiden op wat hen te wachten staat, terwijl anderen er een serieuze training van maakten.
De atleten in het lege stadion vormden een decor dat herinnerde aan vier jaar geleden. Toen vonden hier de Olympische Spelen plaats, in het stadion met zijn mooie houten details en plek voor bijna 70.000 mensen dat speciaal voor dat evenement werd gebouwd.
Vanwege de strenge coronamaatregelen die toen van kracht waren, mocht echter niemand het stadion in. „Ik weet nog dat er foto’s van mensen op de stoelen waren geplakt, zodat het in elk geval een beetje leek alsof de tribunes gevuld waren”, herinnert polsstokhoogspringer Menno Vloon zich van het toernooi waarin hij dertiende werd op zijn onderdeel.
Nu is de mondiale atletiektop voor het eerst terug in Japan, na die wegens corona uitgestelde Olympische Spelen van 2021 – ze waren in 2020 gepland. Net zo goed zijn de WK het eerste grote sportevenement dat sindsdien wordt georganiseerd in het Nationaal Stadion. De constructie waarin het olympisch vuur vier jaar geleden ruim twee weken brandde, staat nog voor het stadion, en zilveren plaquettes brengen de olympische medaillewinnaars in herinnering; Sifan Hassan (die er dit jaar niet in actie zal komen) en Femke Bol hangen in de catacomben naast elkaar.
Maar dit keer moet alles anders zijn, zegt Akio Ishii van het organisatiecomité, vooral dankzij volle tribunes. „Ik hoop dat dit toernooi het evenement kan zijn waar mensen destijds zo erg naar uitkeken.”
Vraag atleten naar hun herinneringen aan Tokio 2021 en ze beginnen allemaal over de beperkingen die in Japan waren opgelegd. „Ik weet nog van het voorbereidingskamp in Shiba [even buiten Tokio, red.] dat alles afgeplakt was, we in de lift niks mochten aanraken, en dat we elke dag een speekseltest moesten doen”, zegt Nadine Visser, die in Tokio vijfde werd op de 100 meter horden.
Elke dag was het weer afwachten of de uitslag van de coronatest negatief zou zijn, zegt meerkampster Emma Oosterwegel. „Zo’n groot toernooi is altijd al spannend, maar nu was het helemaal onzeker of je de volgende dag mocht meedoen.”
Ze herinnert zich dat ze naast het trainen en de wedstrijden vrijwel niks ondernam, om maar zo min mogelijk met anderen in contact te komen en het risico op een besmetting klein te houden.
Voor de Amerikaan Noah Lyles, de regerend olympisch en wereldkampioen op de 100 meter, was het een marteling om in een leeg stadion te moeten presteren. „Normaal denk ik als ik in de startblokken sta: it’s showtime. Maar nu dacht ik alleen maar: dit is niet leuk, dit is niet cool. Dit is niet wat ik wilde”, vertelde hij vorig jaar tijdens de Spelen in Parijs aan Amerikaanse media. Lyles was destijds in Tokio topfavoriet voor goud op de 200 meter, maar werd derde.
Niet iedereen bewaart slechte herinneringen aan het toernooi van 2021. „Voor mij was het een beetje mijn doorbraak”, zegt Femke Bol, die brons won op de 400 meter horden. „Het was wel heel leeg, maar ik heb veel mooie herinneringen.” Ook Oosterwegel won dat toernooi brons, op de zevenkamp. „Voor mij maakt zo’n leeg stadion blijkbaar weinig uit. Ik vond het juist wel comfortabel om in zo’n strenge bubbel te zitten. Er was minder afleiding, in het stadion kon ik mijn coach verstaan. Ik heb de fans vooral gemist na de laatste discipline omdat ik geen feestje met ze kon vieren.”
Beide atletes kijken er naar uit om terug te keren naar Tokio. „Als ik naar mezelf kijk, is het heel leuk om te zien hoe ik sindsdien ben gegroeid als atleet”, zegt Bol, die inmiddels olympisch en wereldkampioen is en in Japan opnieuw topfavoriet is voor de wereldtitel.
Voor veel Japanners roepen de herinneringen aan de Spelen gemengde gevoelens op. Aan de ene kant is er trots dat er ondanks alles überhaupt een groot toernooi georganiseerd kon worden. Anderzijds is er de grote teleurstelling dat niemand daarvan getuige kon zijn; zeker omdat vrijwel elke wedstrijd was uitverkocht.
Een paar jaar na het olympisch toernooi bleek dat de Japanse organisatie honderden miljoenen verlies had geleden. Geraamd werd dat er 800 miljoen dollar (686 miljoen euro) aan inkomsten was misgelopen door het publiek te weren bij alle locaties, ook uit het voor 1,4 miljard dollar (1,2 miljard euro) gebouwde atletiekstadion.
Lieke Klaver tijdens een warming up voor een training in het Nationaal Stadion in Tokio.
Akio Ishii was in 2021 namens de Japanse atletiekbond betrokken bij de organisatie van de Spelen. Vanuit het hoofdkantoor van de bond kun je het atletiekstadion zowat aanraken, vertelt hij. „Tijdens de Spelen had ik tijdens mijn werk steeds uitzicht op het stadion. Maar naar binnen gaan en zelf ervaren wat al ons werk had opgeleverd, dat kon niet.”
Volgens Ishii, die nu als woordvoerder van de WK-organisatie optreedt, zijn veel mensen die destijds voor de olympische organisatie werkten nu opnieuw betrokken bij het neerzetten van de wereldkampioenschappen atletiek. „Het bloed van deze organisatie stamt af van de Olympische Spelen. Velen van ons hebben precies dezelfde taak als toen, en we zien dit toernooi als een kans voor revanche.”
Niet dat de Spelen niet goed georganiseerd waren, zegt Ishii. Veel van de lessen die toen zijn geleerd, worden dit jaar ook weer toegepast. Zo zijn er betere faciliteiten voor de atleten op zowel de trainingsbaan als in het stadion, na feedback tijdens de Spelen. „Maar je kunt de ware schoonheid van sport niet ervaren als er niemand kijkt.”
De Japanner geeft toe dat hij vorig jaar met een flinke portie jaloezie heeft zitten kijken naar de Spelen van Parijs. „Het was ongelooflijk om te zien hoeveel mensen daar waren. Het maakte niet uit naar welke sport je keek, ze waren overal.” Ishii denkt dat er in Tokio in 2021 nog meer toeschouwers aanwezig hadden kunnen zijn dan in Parijs. Hij noemt het evenement in de Franse hoofdstad een bron van inspiratie. „Ik wil dat onze organisatie hetzelfde neerzet tijdens deze WK als vorig jaar tijdens de Spelen”.
De Nederlandse atleten verheugen zich erop. „Parijs was een van de gaafste ervaringen uit mijn carrière”, zegt Menno Vloon. „Het publiek maakte daar zoveel geluid dat je je vingers in je oren moest doen.” Nadine Visser krijgt normaal gesproken niet veel mee van haar omgeving, daarvoor is ze te geconcentreerd. Maar ze heeft zich voorgenomen om ditmaal meer om zich heen te kijken. „Van een vol stadion krijg je energie.”
Bol herinnert zich hoe de Japanse vrijwilligers in 2021 samen met de atleten in isolatie gingen om de Spelen mogelijk te maken. „Iedereen was zo gastvrij en zo vriendelijk. Dus ik vind het heel leuk voor hen dat we nu terug zijn, en dat we dat samen in dat gigantische stadion kunnen vieren.”
De voortekenen zijn goed. Vrijwel elke avondsessie van de WK, waarin de finales plaatsvinden, is uitverkocht, meldde de organisatie eerder deze week. In totaal gaat het om bijna een half miljoen verkochte kaarten.
In de wijk Shinjuku is de loper alvast voor ze uitgerold. Ook letterlijk: een honderden meters lange paarse loper van plastic, waarop een atletiekbaan is afgebeeld, leidt supporters die uitstappen bij het nabijgelegen metrostation naar het Nationaal Stadion.
Ishii deed zelf aan atletiek op de middelbare school en beoefende als student de meerkamp toen de WK atletiek voor het eerst naar Japan kwamen in 1991. „Dat was voor het eerst dat ik de beste atleten ter wereld van dichtbij kon meemaken”, herinnert hij zich. „Ik hoop dat we diezelfde ervaring aan een nieuwe generatie Japanners kunnen schenken.”
Source: NRC