Polen riep deze week artikel 4 in van het Navo-verdrag, na de schending van het luchtruim door Russische drones. Dit is de derde keer dat Polen Navo-landen tot spoedoverleg maant.
is datajournalist van de Volkskrant en analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
Artikel 4, waarmee een land een consultatie kan houden als de veiligheid in het geding is, is sinds de oprichting van de Navo in 1949 acht keer ingeroepen door een lidstaat. Turkije heeft er vijf keer een beroep op gedaan, Polen drie keer. Bij de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022 deed Polen dit samen met zeven andere landen aan de buitengrens van de Navo.
De eerste 54 jaar van het bestaan van de Navo werd artikel 4 niet geactiveerd. In 2003 deed Turkije dit voor het eerst, vanwege de dreigende Irak-oorlog. Turkije heeft vanwege Syrische beschietingen en terreuraanslagen daarna nog vier keer het artikel ingeroepen. Soms was dit om andere lidstaten te informeren over de Turkse aanpak of om een officiële veroordeling van de Navo te vragen. In 2012 zette de Navo Patriot-luchtafweersystemen in na een Turks verzoek.
Polen riep in 2014 voor het eerst artikel 4 in. De aanleiding was de Russische annexatie van de Krim. De Navo vloog toen radarvliegtuigen (Awacs) over Polen en Roemenië als defensieve maatregelen.
Artikel 4 kan in theorie leiden tot het inroepen van artikel 5: een aanval op één is een aanval op allen. De enige keer dat artikel 5 is toegepast, na de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten, was artikel 4 daarvoor niet geactiveerd. Navo-vliegtuigen hielpen toen de Verenigde Staten bij patrouilles boven het Amerikaanse luchtruim.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant