De smeuïge nieuwe biografie van de Britse prins Andrew maakt hem een comeback voorgoed onmogelijk. Terwijl het leven van de Duke of York zo veelbelovend begon.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen.
Op 17 september 1982 meert de HMS Invincible aan in Portsmouth, de marinestad aan de Engelse zuidkust. Onder massale belangstelling stappen leden van de Royal Navy aan wal die hebben bijgedragen aan de herovering van de Falklandeilanden op de Argentijnse bezetter. De meeste aandacht gaat uit naar de enige echte koninklijke marinier op het vliegdekschip, de 22-jarige Andrew Albert Christian Edward Windsor. De tweede zoon van koningin Elizabeth stopt de roos die hij van zijn moeder heeft gekregen in zijn mond.
Het wordt een iconische foto.
De wereld ligt aan de voeten van het koningskind. Hij heeft een goede oorlog achter de rug als helikopterpiloot, draagt een strak uniform en is de felst begeerde vrijgezel van het land. En dan is de playboyprins ook nog eens de lievelingszoon van zijn moeder. Hij lijkt, de naam van het aangemeerde schip zegt het al, onoverwinnelijk te zijn. Andrew is opeens populairder dan zijn oudere broer Charles, die een jaar eerder met Diana is getrouwd. Op de Falklands, zo schrijft The Daily Express, had hij zijn leven op het spel gezet door te dienen als lokmiddel voor Exocet-raketten in zijn helikopter.
Veertig jaar later keek Andrew weemoedig terug op ‘zijn’ oorlog. ‘Terwijl ik hier op deze koude, frisse lentemorgen aan mijn bureau zit en terugdenk aan april 1982’, zo schreef hij op de Instagrampagina van zijn ex-vrouw Sarah Ferguson, ‘heb ik geprobeerd te bedenken wat er door mijn hoofd ging toen we Portsmouth uitzeilden.’ Hij beweerde een half jaar later als een ‘veranderd man’ naar zijn vaderland terug te zijn gekeerd. ‘Ik heb kinderlijke dingen en valse bravoure achter me gelaten en ben teruggekeerd als een man vol besef van menselijke zwakheid en lijden.’
Deze mijmering van een oorlogsveteraan was een misstap. Eerst zag hij zich gedwongen om de woorden ‘His Royal Highness’ voor zijn naam weg te halen, want die titel mocht hij niet gebruiken, en vervolgens verwijderde hij het hele bericht. De prins was immers een paria geworden, iets wat hij zelf niet leek te hebben beseft. Eerder dat jaar had hij tal van militaire titels verloren, zoals ‘honorary air commodore of RAF Lossiemouth’, ‘colonel-in-chief of the Royal Irish Regiment’ en ‘royal colonel of the Royal Regiment of Scotland’. Zuur, voor een man die 22 jaar lang bij de Royal Navy had gezeten.
Andrew had de oorlog gewonnen, maar zou de vrede verliezen. Na zijn glorieuze terugkeer met het onoverwinnelijke schip is er vooral veel misgegaan in zijn leven. Zijn huwelijk met Sarah Ferguson, in 1986, liep op de klippen, al wonen de twee nog steeds samen. Na zijn tijd bij de marine vloog hij jarenlang de wereld rond als een soort handelsvertegenwoordiger van de bv Groot-Brittannië. Air Miles Andy, ging zijn bijnaam luiden. De globetrottende prins, profiterend van zijn hoge status, bouwde een kring van foute vrienden op, van sjeiks en sjoemelaars tot spionnen.
De foutste van hen was Jeffrey Epstein, de Amerikaanse investeerder en zedendelinquent. Via deze man zou Andrew twintig jaar terug in bed zijn beland met de indertijd nog minderjarige Virginia Giuffre. Om opheldering te bieden gaf de prins, behept met een gebrek aan zelfreflectie, zes jaar terug een catastrofaal verlopen interview op de BBC. Middels een afkoopsom wist hij in 2022 te voorkomen dat hij voor de Amerikaanse rechter moest verschijnen op beschuldiging van seksueel misbruik van een minderjarige. Hoe hij aan de miljoenen kwam, is een raadsel.
Hoe hij zich bepaalde dingen kon veroorloven is een vraag die Andrew Lownie regelmatig stelt in zijn pas verschenen biografie Entitled – The Rise and Fall of the House of York. Met al zijn smeuïge onthullingen sluit de historicus voor de prins elke mogelijke comeback uit. Andrew blijkt een seksmaniak te zijn die het met meer dan duizend vrouwen heeft gedaan, een lomperik die zich tijdens diners gedraagt als His Royal Lowness en een nietsnut die in het midden van de nacht een monteur laat opdraven omdat hij niet weet hoe de afstandsbediening van zijn televisie werkt.
Het woord ‘entitled’ dekt de lading, want ‘aanspraak maken op’ is de rode lijn in het leven van deze pompeuze prins. Typisch voorbeeld: bij een bezoek aan Londen, jaren geleden, vroeg hij toenmalig burgemeester Boris Johnson om kruispunten zo in te richten dat er minder rode lichten zouden opdoemen om zijn Land Rover Defender tegen te houden. Het divagedrag is opmerkelijk omdat zijn moeder, net als zijn oudere zus Anne, het toonbeeld is van dienstbaarheid. Een koningshuis dat uit alleen maar Andrews bestaat, zal hetzelfde lot wachten als de Franse royals in 1789.
Komt Andrews arrogantie, is de freudiaanse vraag, voort uit zijn jonge jaren? Als moeder was koningin Elizabeth verzot op Andrew, vernoemd naar zijn opa van vaderskant en naar de patroonheilige der Schotten. Met Charles, de troonopvolger, had de vorstin een zakelijke band en Anne was een echt vaderskindje. Kleine Andy was van haar, wat de jongen wellicht het idee heeft gegeven dat hij de uitverkorene was.
Andrew stond er dan ook op dat hij, ondanks zijn nieuwe status als outcast, zijn ‘ma-ma’ in 2022 begeleidde tijdens een eredienst voor zijn overleden vader Philip. Hij deed dat in rokkostuum, niet in het met medailles behangen militair uniform dat hij in normale omstandigheden zou hebben gedragen.
In zijn tijd bij de koninklijke marine, zijn glorietijd, had hij iets te doen: het land verdedigen. Iets omhanden hebben is belangrijk voor een hertog van York, traditioneel de reservespits in de koninklijke familie. Wanneer dat houvast wegvalt, is de kans groot dat een verwend moederskind zijn reputatie, en die van zijn familie, onherstelbaar beschadigt. Dan verandert een Duke of York in een Duke of Hazard.
Andrew Lownie: Entitled – The Rise and Fall of the House of York. William Collins; 448 pagina’s; € 25,30.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant