Kinderpoëzie Veelbekroond duo Bette Westera en Sylvia Weve maakten een nieuwe kinderdichtbundel over eten, over smaak en culinaire rituelen, maar ook over fastfood en de bio-industrie. Voedsel voor de geest, maar licht verteerbaar.
‘Iedereen moet eten. Zonder eten ga je dood./ En als je zelf dat eten bent? Dan ook, de kans is groot.”
Na hun bundels over ouderdom, de dood, echtscheidingsleed en het gevoelsleven van de dingen om ons heen, koos het veelbekroonde duo Bette Westera en Sylvia Weve voor hun nieuwste kinderdichtbundel dit keer voor een heerlijk concreet thema: eten. Maar dit betekent niet dat Westera’s benadering ervan dat is: Er vloog een vliegje in de vla bevat, zoals de ondertitel al verraadt, niet alleen gedichten, maar vooral ook ‘gedachten’ over eten. En die gaan veel verder dan de hierboven geciteerde conclusie uit ‘Iedereen moet eten’.
Westera heeft het over smaak, over wat we eten en eetrituelen en hoe dat per cultuur verschilt. Maar ook zet ze je aan het denken over de voedselkringloop, over de fastfoodindustrie en onze strijd tegen overgewicht, en onze omgang met dieren en de bio-industrie. Maar welk onderwerp ze ook aansnijdt, ze doet dat zoals altijd op een lichte toon, waarbij ze razend knap gebruik maakt van haar sterk ontwikkelde gevoel voor rijm en ritme en de rijkdom en dubbelzinnigheid van de taal. Over twee met zichzelf ingenomen smaakpapillen dicht ze: „Ze schepten op, ze bliezen kaak: / ‘Wij zijn verfijnd, wij hebben smaak’”. Eveneens goed gevonden: de omkering in de Hazenhemel waar de hazen na hun dood wraak nemen op alle jagers en ze vrolijk neerschieten: „Je kunt er jägerschnitzeltjes bestellen,/ en biefstuk van de jager, en saté. […] De jagerjacht is daar een ware rage,/ een vrolijk tijdverdrijf, een spannend spel./ De jagers zijn er allemaal het haasje./ De hemel van de hazen is hun hel.”
De maatschappijkritische houding die in ‘Hazenhemel’ doorklinkt, kenmerkt overigens meer gedichten en onderscheidt Er vloog een vliegje in de vla van bekroonde bundels als Doodgewoon (2014) en Uit elkaar (2019) die duidelijk een filosofischer vertrekpunt hebben. In ‘Te dik’, over een kind met overgewicht door medicijngebruik, bekritiseert ze bijvoorbeeld fatshaming. In ‘Brandbrief’ doet ze bij monde van enkele basisschoolleerlingen een oproep aan alle snoepjesfabrikanten om acuut te stoppen met het gebruik van gelatine (omdat dit wordt gemaakt van dierenbeenderen). En in ‘Wakker Dier’ pleit ze onomwonden – vernuftig spelend met de letterlijke betekenis van de naam van de bekende dierenwelzijnsorganisatie – voor het afschaffen van de intensieve veehouderij: „Wakker Dier. Die naam is goed bedacht, / want niemand hier heeft stro om op te liggen. / Wij liggen op elkaar, de hele nacht. / Een zwijnenstal vol platgedrukte biggen. […] Wakker Dier. Geen rust. We dromen nooit,/ maar áls we ergens over zouden dromen,/ dan droomden we waarschijnlijk dat we ooit/ op eigen kracht naar buiten konden komen.”
Om het allemaal wel een beetje licht verteerbaar te houden, introduceert Westera het begrip ‘broodje aap’. Dat doet ze even speels als effectief middels een Annie M.G. Schmidt-achtig onzingedicht over een kannibaal uit Amerongen en een recept (ingrediënten: „Mouw waar een aap in zit / Afbakbroodje / Fantasie”), waarna ze je doorheen de bundel op tal van smakelijke broodje-aapverhalen trakteert. Keutelkoek uit Deventer (met muizenkeutels), Luizenglazuur (het van dode woestijnluizen gemaakte roze glazuur bovenop een koek) en Kopi Loewak (door civetkatten uitgepoepte koffiebonen), het wordt allemaal even smeuïg opgedist. Of de verhalen echt waar zijn, is te lezen achterin het boek.
Sylvia Weves expressieve, karikaturale illustraties passen Westera’s teksten en humor zoals gewoonlijk geweldig goed. De grimassen van de zure en de bittere buurman spreken boekdelen en tonen direct welk effect deze smaken hebben. Vol spot is ook het beeld van de Amerongense kannibaal, likkebaardend boven een kinderwagen. En fijn is het zwierige beeld van het wuivende „ranke suikerriet” dat zich letterlijk en figuurlijk verheven voelt boven de „in de grond verborgen suikerbiet”.
Ja, het is Westera en Weve weer gelukt: ze bieden voedsel voor de geest dat rijk en om te smullen is. Dus laat dat vliegje in de vla je niet weerhouden.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC