Lezersbrieven U schreef ons in reactie op Coen Teulings, over het papieren archief en Tata Steel.
In het artikel Marktwerking is de enige bewezen uitweg (10/9) stelt Coen Teulings dat politici – van links tot VVD – de effectiviteit van vrije marktwerking negeren. Marktwerking is de enige manier om onze rijkdom te behouden, stelt Teulings. Hij betreurt het dat marktwerking in de politiek zo’n slechte naam heeft gekregen. Alsof politiek niet gaat over waarden, maar over zoveel mogelijk rijkdom vergaren.
Een politieke partij kan ergens voor staan – voor solidariteit, gelijkwaardigheid, een gezonde planeet en vrijheid bijvoorbeeld – maar marktwerking staat nooit ergens voor, marktwerking volgt alleen de logica van het geld. Een solidaire samenleving waarin mensen gelijkwaardig zijn komt er dus niet als je het aan marktwerking overlaat. Net zomin als vrijheid of een gezonde planeet – integendeel.
Nadat Teulings het new public management van Blair bejubelt – burgers moeten klanten zijn! – klaagt hij dat neoliberaliseme voor de Nederlandse intelligentsia een scheldwoord is geworden. Marktwerking is helemaal niet doorgeschoten, vindt hij. Want – sic! – de planeconomie van de Sovjet-Unie bleek een dramatische mislukking. Alsof ook maar één lid van de Nederlandse intelligentsia (wie dat ook mogen zijn, het is een gemakzuchtige stropop van Teulings) die Sovjet-planeconomie als nastrevenswaardig voorbeeld noemt.
Zijn tweede argument waarom marktwerking niet is doorgeschoten (hou je vast): de succesvolle marktwerking in China en India. Ja, laten we die landen als voorbeeld nemen van ideale samenleving! Dat kan inderdaad alleen als we waarden als vrijheid opgeven.
En voor de lezer die nu nog niet overtuigd is van de voordelen van marktwerking noemt hij de IT-revolutie in de VS (over de verwoestende macht van big tech-bedrijven die onze democratie bedreigen geen woord). En inderdaad, zoals Teulings terecht zegt: new public management en de Irak-oorlog hebben weinig met elkaar te maken (wie stelt dat eigenlijk?), maar het toeslagenschandaal en de doorgeslagen bureaucratisering door het enorme uitbestedingen- en aanbestedingencircus bij gemeenten hebben dat wel. Onze overheid is een onontwarbare spaghetti-brei geworden door new public management.
Teulings wil de discussie over marktwerking losknippen van ideologische, politieke discussies. Maar als je geen grenzen stelt aan de markt – en hoe anders bepaal je deze grenzen dan met ideologische argumenten over wat je belangrijk vindt in onze samenleving? – dan bepaalt de markt of en hoeveel kerncentrales er bijkomen in Nederland, of de eigen bijdrage in de zorg omhoog gaat en of iedereen in Nederland een dak boven zijn hoofd heeft. Is dat dan de samenleving die Teulings voor zich ziet als ideaal?
Annemarieke Nierop Directeur Wiardi Beckman Stichting
Het valt een mens (men leze: krantenlezer) zwaar te moede wanneer deze leest over het verdwijnen, op termijn, van de papieren krant. Deze krantenlezer heeft altijd een schaar bij de hand en knipt al wat interessant is uit, al meer dan zestig jaar. Het uitgeknipte gaat in een map of wordt op een A4-tje geplakt en met een perforator behandeld, voor het alfabetisch geordend in een ordner of doos verdwijnt, wachtend op een gunstig moment om gebruikt te worden.
Ik weet het: het papieren archief staat ook op uitsterven. Maar ik houd het mijne nog even aan, want het werkt, zestig jaar geleden, nu, en over honderd jaar nog steeds. Een schrijvend mens kan niet zonder archief. Ik bedoel een boekenschrijver. Ja, ik weet ook: men beweert al zo lang dat ook het papieren boek verdwijnt, maar het is er nog steeds, hoe graag de boekenhaters het ook willen laten verdwijnen.
Zo mogen wij hopen dat ondanks het doemdenken er nog altijd genoeg krantlezenden over zullen blijven om de papieren versie te laten verschijnen. Après nous, le déluge.
Henk Kubbinga Groningen
Afgelopen week werd er een reactie gepubliceerd op mijn interview met NRC. Daar ga ik graag het gesprek over aan via deze brief.
Dat de keuze van Volt om afscheid te nemen van Tata Steel grote emoties opwekt, is logisch. De voormalige Hoogovens hebben welvaart en trots gebracht. Maar zich blindstaren op de geschiedenis helpt de werknemers van Tata niet. Een politiek die keuzes voor de toekomst durft te maken wel.
Het Indiase moederbedrijf van Tata maakte het afgelopen decennium jaarlijks gemiddeld ruim 3 miljard euro winst maar Tata Steel kan de rekening makkelijk zelf ophoesten en wil alleen ‘vergroenen’ als de Nederlandse belastingbetaler nú 3 tot 4 miljard op tafel legt, in 2030 weer, en vanaf nu jaarlijks 800 miljoen. Ik plaats ‘vergroenen’ tussen aanhalingstekens, omdat de nieuwe fabriek op fossiele brandstof blijft draaien.
Tata zegt zelf dat fijnstofproductie zal intensiveren, net als de productie van ziekmakende staalslakken. Zelfs na de minstens 10-jaar durende renovatie blijven omwonenden en werknemers dus met hun gezondheid betalen voor Tata.
Tata Steel heeft geen economische toekomst, is een gevaar voor de volksgezondheid, is de grootste CO2- en stikstof uitstoter van heel Nederland, verbruikt jaarlijks miljarden liters (gezuiverd) water en bezet een van de grootste grondposities van ons land. Economen waarschuwen in NRC zelfs voor de volgende parlementaire enquête en roepen Den Haag op om Tata te sluiten. Maar oude machtspartijen durven deze keuze niet te maken. Het is precies die stilstand waarmee ze een voedingsbodem geven aan rechtsextremisme
Werknemers verdienen het uit ellenlange onzekerheid gehaald te worden. Vorig jaar ontvingen zij geen kerstpakket. Twaalfhonderd medewerkers staan op het punt ontslagen te worden en de voorgenomen ‘vergroening’ gaat nog meer banen kosten. Minder banen weg bij Tata Steel dan eerder aangekondigd. Tata is een stervend bedrijf: als de landelijke politiek niet zelf de keuze maakt met een eigen sociaal plan, is de schade voor werknemers groter.
Tata-werknemers verdienen een vangnet en hulp bij het vinden van nieuw werk. Voor alle werknemers van Tata staan meerdere alternatieve vacatures open binnen 25 kilometer. De vergelijking met de Limburgse mijnen loopt dus mank: er was daar nauwelijks alternatieve werkgelegenheid en er werkten 75.000 mensen, niet 9000.
Europees staal is de toekomst. Energie is in Spanje of Zweden—waar de transitie naar duurzaam staal gemaakt wordt—veel goedkoper. Laten we staal maken waar het groener, goedkoper en gezonder kan. De 750 hectare grond biedt ruimte voor groene woningbouw en nieuwe economische bedrijvigheid: groene maakindustrie, een nieuwe techcampus voor ASML, het Google van Europa of een AI-centrum. Voor onze geopolitieke autonomie inmiddels minstens zo belangrijk als staal.
Laurens Dassen Fractievoorzitter en lijsttrekker Volt
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC