Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van zijn nieuwe satirische sketchprogramma De week van Merijn tien dilemma’s voor comedian en acteur Merijn Scholten (41). ‘De duidelijke mening is tegenwoordig geliefd, maar ik vind het als satiricus interessanter om pluriform te zijn.’
is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft over stand-upcomedy & cabaret en populaire cultuur.
Instagram of tv?
‘Het idee van De week van Merijn is niet: wat ik op Instagram doe, maar dan op tv. Maar het programma ligt uiteraard wel in de lijn van wat je wellicht van mij kent, van Instagram en uit het theater.
‘Vanuit allerlei personages beschouw ik de actualiteit, de tijdgeest en de mens. Mijn stijl is fragmentarisch, eigenlijk precies zoals ik het leven ervaar.
‘Toen ik in coronatijd bedacht dat het me leuk leek om iets op Instagram te doen, omdat daar nog wel publiek te vinden was, heb ik me aangepast aan het medium: sketches van maximaal een minuut, snappy gemonteerd, met als uitgangspunt de vlogcultuur. De typetjes zijn allemaal een beetje tragische types die alleen zijn met hun telefoon.
‘Voor tv kan ik tragere, langere items maken. En voor de duidelijkheid: het is niet alleen ikzelf, er zijn figuranten, passanten, acteurs. Ik heb al een scène met René van ‘t Hof opgenomen.
‘Deels speel ik nieuwe karakters, die alleen in die week even bestaan. Maar er doen ook bekende typetjes van Instagram mee. Die kunnen dankzij het programma de wereld in, anderen ontmoeten en een rijker leven gaan leiden.
‘De ‘hey guys’-Amsterdammer bijvoorbeeld, en Fred, van het nummer Brood met smeersels. Robert komt ook terug, de man uit het oosten, in zijn rode fleecetrui. Ik was helemaal vergeten dat ik hem Robert had genoemd, maar ik bleek hem ooit eens als zijn buurvrouw te hebben toegesproken.’
De week, de tijd of de mens? (1)
‘De tijd of de mens. Iets doen met de week is een interessante opdracht. Ik zit voor deze week te denken aan het fluctueren van het electoraat, en de absurditeit van steeds maar blijven peilen. En de voortdurende Russische provocaties natuurlijk.
‘Toch vind ik de lange lijn uiteindelijk interessanter. Je voelt dat de tektonische aardplaten onder ons aan het schuiven zijn. Dat zit ik niet alleen maar lekker te beschouwen, ik vind dit tijdperk van verandering ook gewoon beangstigend.
‘Het lijkt me duidelijk dat de allesoverheersende invloed van geld ons op een dwaalspoor heeft gebracht, maar mijn vorm is niet om zulke thema’s letterlijk te behandelen. Ik geloof dat je als kijker meer openstaat en dat er onderbewust meer met je gebeurt als ik het op een absurdistische manier aanvlieg.’
Team Solo of Lemming?
‘Over een jaar kies ik voor Lemming, maar ik moet nog even trouw zijn aan Team Solo. Die voorstelling voelt als een levenswerk. Het is mijn solodebuut, al mijn liefde zit erin. Dat het is gelukt om opnieuw te beginnen (Scholten was eerder de helft van cabaretduo De Partizanen, red.) en dat zoveel mensen wilden komen kijken, is een droom.
‘Team Solo heb ik meer dan tweehonderd keer gespeeld. De tour eindigde vorige zomer in Carré in Amsterdam. Nu, met de tweede, hangt de vraag boven de markt: kan ik weer iets maken wat mensen leuk, boeiend en grappig vinden?
‘In het voorjaar heb ik try-outs gespeeld, maar op dit moment denk ik nul aan theater. Ik heb er bewust voor gekozen om het programma en de voorstelling niet door elkaar heen te plannen. Ik geloof niet dat dat voor mij werkt, als ideeën in mijn hoofd moeten concurreren. Alsnog is tv maken veel dingen tegelijk doen: schrijven, spelen, muziek maken, editen. Maar alles wat ik nu bedenk en wat eventueel iets zou kunnen worden, gaat naar tv. Voor mij is volledige toewijding het best.’
Amsterdam of Assen?
‘Ik ga het land in, want het stoort me dat rond televisie het idee hangt dat alles binnen twintig minuten rijden vanaf Amsterdam moet worden gemaakt. De vanzelfsprekendheid in de media en politiek dat zo’n beetje alles rond Amsterdam plaatsvindt, verbaasde me enorm toen ik in de Randstad ging wonen. Ik kom uit het noorden, uit Assen, en heb in Groningen gestudeerd.
‘Als een typetje uit Twente komt, wil ik niet Twents praten in een weiland bij Amsterdam; dan wil ik dat je ziet dat het daar is. Dat is het dogma dat ik voor mezelf heb bedacht, vanuit mijn liefde voor die plekken.’
Zaterdagavond of zondagavond?
‘Ik wilde heel graag op de zondagavond. Dat moet een kinderding zijn: ik keek vroeger met mijn ouders op zondagavond naar Van Kooten en De Bie. Eigenlijk was ik te jong om het echt te begrijpen, maar ik voelde dat mijn ouders erdoor gefascineerd waren en het grappig vonden. Van Jiskefet – ook op de zondagavond – was ik rond mijn 16de fan.
‘Zondag past ook het beste bij het gevoel van de week afsluiten: de week ligt achter je en er gaat een nieuwe beginnen.’
Jezelf of een typetje?
‘Ik denk dat ik door alle typetjes heen schijn, maar ik kom in het programma niet voor als ‘mezelf’. Ik heb het wel overwogen, maar sketches en typetjes zijn nu eenmaal de vorm die ik de laatste jaren heb ontwikkeld en waar mijn talent ligt. Ik ben blij met de diversiteit die al die personages opleveren en de ruimte die dat geeft voor interpretatie. Het is nooit: Merijn vindt dit.
‘De duidelijke mening is tegenwoordig geliefd, maar ik vind het voor een satiricus interessanter om pluriform te zijn en thema’s van verschillende kanten te bekijken. Dat was ook zo goed aan Van Kooten en De Bie, die zichzelf totale vrijheid gaven om zich door middel van typetjes op allerlei manieren tot onderwerpen te verhouden.
‘Ik hoop dat De week van Merijn uiteindelijk een soort raar universumpje zal zijn, met allerlei verschillende stemmingen en energieën.’
Om te lachen of om iets anders los te maken?
‘Een goede lach maakt meestal ook iets anders los. Ik zoek nooit naar een willekeurige lach ten koste van alles.
‘Ik hou van humor die troostrijk is en benadrukt dat je niet alleen bent in een gevoel. Dat je denkt: o, ik ben niet gek, er zijn meer mensen die de absurditeit hiervan zien.
‘In het allerbeste geval, en dat zal misschien maar één keer gebeuren, glijdt er door humor per ongeluk een idee bij iemand binnen die dat idee meteen had afgewezen als het niet grappig was geweest. Ik maak me geen illusies, hoor.’
Plakshot of Dit was het nieuws?
‘De straatinterviews van Roel Maalderink vind ik weergaloos, maar ik heb een groot zwak voor Dit was het nieuws. Ik keek er al naar toen ik nog op de middelbare school zat, op een klein tv’tje. Later mocht ik er ook grappen voor schrijven. Het is bijzonder hoe de makers de tand des tijds doorstaan. Ik weet dat dat niet vanzelfsprekend is bij de publieke omroep.
‘Ik hoop dat De week van Merijn toekomst heeft. Dan kun je een programma ontwikkelen. Zondag met Lubach moest ook groeien. Ik voel wel een soort verantwoordelijkheid; ik mag dit maken met publiek geld, dus ik stop er alle tijd en aandacht in.
‘Het zou kunnen dat de NPO besluit dat het na één seizoen stopt. Dat kan dan met kwaliteit te maken hebben, maar het kan net zo goed helemaal niets met de kwaliteit te maken hebben.
‘Ik vind het belangrijk om het allemaal extreem te relativeren. Er zijn veel urgentere dingen in de wereld gaande, en tegelijkertijd werk ik elke dag aan dit programma alsof mijn leven ervan afhangt.’
De week, de tijd of de mens? (2)
‘Corny misschien, maar ik hou van de mens, ook in deze duistere tijd. Ik snap het als anderen zeggen dat de mens een verschrikkelijk wezen is, maar onderaan de streep blijf ik de mens onroerend en oneindig interessant vinden.
‘Ik moet denken aan De Dames van Jiskefet, drie Twentse vrouwen die het beste met de wereld voor hebben en een asielzoeker willen helpen. Uiteindelijk wordt dat een strijd over wat zij allemaal met hem mogen doen, wie met hem mag. Dat vind ik heel erg grappig, hoe de helpende mens met z’n goede bedoelingen en in de weg zittende ego zo potsierlijk kan worden.’
2020 of 2025?
‘2025, wat mijn persoonlijke leven betreft dan. Ik ben gelukkig met de kansen die ik de laatste jaren heb gekregen. Ik heb veel geleerd van geloven in een idee, en van het doorstaan of gewoon laten bestaan van alle twijfels die ik tijdens het najagen van dat idee tegenkwam. Dat is een louterende ervaring geweest.
‘Ik ben bang dat ik nu therapie-achtig ga klinken, maar het komt erop neer dat je angsten tegemoet treden je een vrijer mens maakt.
‘Natuurlijk heb je daarbij mazzel nodig. Dit programma maken had ik tien jaar geleden niet gedurfd, en ook niet gekund, dat weet ik wel zeker. Het ontbrak aan ervaring en zelfvertrouwen, in die mate dat ik in een groep tegen anderen durf in te gaan.
‘De meedogenloze criticus in mij, waar ik eerder veel last van had, is minder hardnekkig. Niet dat hij is verdwenen uit de kern van wie ik ben, maar de twijfel is niet meer zo existentieel, en de criticus is tegenwoordig functioneel. Ik zet hem in als instrument om iets moois te maken.’
De week van Merijn is vanaf zondag 14 september om 22.00 uur te zien bij de VPRO op NPO 3.
CV Merijn Scholten
1983 Geboren in Assen
2001-2008 Kunstmatige Intelligentie, Bedrijfskunde en Radio- en Televisiejournalistiek, Rijksuniversiteit Groningen
2008 Sluit zich aan bij stand-upcomedygezelschap Comedytrain
2009-2019 Schrijft voor tv-programma Dit was het nieuws
2015-2020 Columnist bij radioprogramma Spijkers met Koppen
2012 Vormt met Thomas Gast cabaretduo De Partizanen
2014 Debuutvoorstelling De Partizanen, in 2015 bekroond met cabaretprijs Neerlands Hoop
2017-2018 Huiscomedian De Wereld Draait Door
2019 Het leven an sich, derde en laatste voorstelling van De Partizanen
2020-heden Instagram-sketches op @merijn.scholten
2022 Solodebuut Team Solo
2025 Tv-programma De week van Merijn (VPRO), try-outs nieuwe voorstelling Lemming
Merijn Scholten woont in Amsterdam.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant