Bacteriële infectie De koala wordt door veel bedreigd, maar chlamydia is het grootste gevaar. Een vaccin moet het dier voor uitsterving behoeden.
Een baby koala (een zogeheten ‘joey’) wordt onderzocht met een röntgenapparaat. Foto Saeed Khan / AFP
Zonder klachten krijg je in Nederland sinds dit jaar geen test én geen behandeling meer tegen het relatief onschuldige chlamydia. Voor koala’s daarentegen is er nu een uitgebreid getest en goedgekeurd vaccin. Voor de bedreigde inheems Australische diersoort is de seksueel overdraagbare bacteriële infectie, anders dan bij mensen, in veel gevallen dodelijk. Sterker nog: het vaccin moet het buideldier voor uitsterven behoeden.
Koala’s zijn bijzonder gevoelig voor chlamydia. Zowel mannetjes als vrouwtjes kunnen het hebben en doorgeven, door te paren, maar óók door te zogen. Ze krijgen lelijke urineweginfecties, bindvliesontsteking aan de ogen met blindheid tot gevolg, worden onvruchtbaar en kunnen aan door de bacteriële infectie – of doordat ze verhongeren – uiteindelijk sterven. Er wordt gedacht dat 50 procent van de sterfgevallen aan de bacteriële infectie te wijten is.
Ruim tien jaar heeft het onderzoeksteam van de University of the Sunshine Coast gewerkt aan het vaccin, in de hoop de bacteriële infectie die de populatie laat kelderen een halt toe te roepen. In sommige kolonies, met name in New South Wales en Queensland, is er zelfs „een infectiepercentage van wel 70 procent”, laat hoogleraar microbiologie Peter Timms weten aan BBC. „En kruipen daarmee steeds dichter naar uitsterven toe.”
De geïnfecteerde koala’s werden tot nu toe behandeld met antibiotica, maar ook dat was niet zonder risico’s. Het dieet van de koala bestaat bijna uitsluitend uit eucalyptusbladeren. Deze bladeren zitten vol giftige moleculen, maar dankzij speciale enzymen in de lever en bacteriën in de darmen kunnen koala’s het toch verteren – zonder high te worden. Maar de antibiotica verstoren dat unieke afweermechanisme tegen het gif, waardoor ze juist deze bladeren minder goed kunnen verteren. Dat kan ook weer tot verhongering leiden.
Het vaccin kan ervoor zorgen dat het aantal sterfgevallen met 65 procent wordt teruggebracht, maar dat is niet genoeg, zegt Timms tegen de BBC. „Ook de andere factoren moeten aangepakt worden.” Het verlies van habitat door verstedelijking en landbouw en natuurlijke rampen zoals bosbranden helpen ook niet mee. „Maar het belangrijkst is het verlies van leefomgeving”, zegt Timms. „Als je geen boom hebt, maakt de rest niet heel veel uit.”
De koala is sinds 2022 door de Australische overheid officieel bestempeld tot bedreigde diersoort. Er leven nu naar schatting nog zo’n 50.000 dieren in Australië, maar bepaalde kolonies zouden geheel kunnen verdwijnen door chlamydia – zelfs binnen één generatie.
Het vaccin, maar ook het herstel van hun natuurlijke leefomgeving moet ervoor zorgen dat de koala niet alleen survives, maar thrives, schrijft de Australische minister van milieu Murray Watt op zijn website. Deze week nog liet de deelstaat New South Wales weten 176.000 hectare aan het bestaande natuurreservaat Great Koala National Park toe te voegen.
Daar kan de koala, hopelijk ondersteund door het vaccin, gaan werken aan herstel van de populatie. En dat ziet er bij koala’s allemaal net iets anders uit. Het vrouwtje, dat het grootste deel van het jaar een lekker alleenstaand leventje leidt, zoekt als het rond december mooi weer wordt een mannetje. Pas ná de daad komt er een eitje vrij – net als bij konijnen, kamelen en katten. Op die manier worden er geen eitjes verspild aan een maandelijkse ovulatie, zoals bij de mens.
Nog opmerkelijker is dat mannelijke koala’s, net als de meeste buideldieren, een gevorkte penis hebben. Vrouwtjes hebben weliswaar één opening, maar die vertakt zich naar drie vagina’s. Het vermoeden is dat het een met het ander te maken heeft.
Wat de onderzoekers in Australië in elk geval wél weten is dat er geld moeten komen om het vaccinatieprogramma uit te kunnen rollen. De kosten van het lokaliseren, vangen en vaccineren wordt geschat op 7.000 Australische dollars (omgerekend 3959,65 euro) per koala. Toch hoopt Timms dat ze de vaccinaties gratis kunnen gaan geven. En het liefst zo snel mogelijk, want de koala moet ook zonder chlamydia „talloze levensgevaarlijke bedreigingen trotseren”. Door het vaccin zou dat er in elk geval eentje minder zijn.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC