Politieke partijen die de noodzaak van de Europese samenwerking betwisten of deze ondermijnen, spelen met vuur
Het zijn grimmige tijden voor Europa, zei Ursula von der Leyen woensdag tijdens haar jaarlijkse State of the Union. De Europees Commissievoorzitter schetste een inktzwart beeld van een ‘genadeloze’ wereld met een nieuw type autocratisch leiderschap dat soms ronduit ‘vijandig’ staat tegenover Europa. Om de toekomst veilig te stellen, zal de EU zich beter moeten wapenen, te beginnen met investeringen in industrie en defensie.
Dat het ‘genadeloze’ tijden zijn voor Europa werd de nacht voor haar troonrede krachtig onderstreept toen negentien Russische drones in Polen opdoken. De eerste grootschalige schending van het Europese luchtruim sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne wordt alom gezien als een gevaarlijke provocatie en een bewijs van de oprukkende Russische dreiging aan de Europese buitengrenzen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Een week eerder maakte de Chinese leider Xi Jinping op de militaire parade in Beijing duidelijk dat het Westen wat hem betreft is uitgespeeld op het wereldtoneel. Op de rode loper liet hij zich vergezellen door de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Russische president Vladimir Poetin. Te gast waren andere leiders uit het Mondiale Zuiden, onder wie de Indiase premier Narendra Modi, maar westerse staatshoofden ontbraken. De Amerikaanse President Trump zat mokkend thuis, op sociale media klagend dat hij niet was uitgenodigd voor het feestje.
In dit nieuwe krachtenveld is de EU bovendien volledig overgeleverd aan de grillen van de totaal onvoorspelbare Trump. Het ene moment lijkt hij Oekraïne over te dragen aan zijn ‘beste vriend’ Poetin, het volgende moment belooft hij binnen Navo-verband de Amerikaanse steun aan Oekraïne te handhaven. Deze week nog stelde de Amerikaanse president voor dat de EU haar tarieven voor producten uit China en India tot 100 procent moet opvoeren om op die manier Rusland onder druk te zetten de oorlog in Oekraïne te beëindigen. Eerder deze zomer dreigde hij de EU zelf met torenhoge tarieven.
Duidelijk is dat de EU meer op eigen benen moet staan, zoals Von der Leyen bepleit. Zij kan zich niet veroorloven om afhankelijk te blijven van de Verenigde Staten voor haar defensie en economie, zeker niet nu deze zich afkeren van de internationale rules-based wereldorde waarop ook de EU is gegrondvest. De EU moet in staat zijn om op eigen kracht zaken te doen in en met landen, zonder bemoeienis van de VS. Dat geldt bovenal voor China, dat het monopolie heeft op grondstoffen die voor de industrie onmisbaar zijn.
De knoppen waaraan gedraaid moet worden om de kracht van de EU te versterken zijn bekend; investeren, innoveren, interne markt verbeteren en meer strategische autonomie als het gaat om defensie of bijvoorbeeld toegang tot cruciale grondstoffen of medicijnen. Maar in de snel veranderende tijden boemelt de Europese trein helaas nog net zo traag als altijd. Door onderlinge verdeeldheid tussen en binnen de lidstaten ontbreekt de noodzakelijke slagvaardigheid en dreigt de EU speelbal te worden van de nieuwe autocratische grootmachten.
Politieke partijen die in deze grimmige tijd de noodzaak van Europese samenwerking betwisten of deze ondermijnen, spelen daarom met vuur.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant