De Tweede Kamer blijft in grote meerderheid voor steun aan Oekraïne, en accepteert de toezegging van het demissionaire kabinet over veiligheidsgaranties aan het land na een staakt-het-vuren. Een no-flyzone of Russische drones afschieten gaat de Kamer echter te ver.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Meer dan drie jaar na het begin van Ruslands grote invasie blijft de brede politieke steun in de Kamer voor hulp aan Oekraïne op politiek, militair, en economisch gebied intact. Maar de Kamer wilde tijdens het debat donderdag – een dag na de grootste Russische schending van het Navo-luchtruim tot dusver – weinig weten van het verder verharden van de lijn tegen Moskou.
Onder sommige partijen, zoals BBB, NSC, SP en Denk, bestaat scepsis over het politieke commitment dat demissionair premier Dick Schoof onlangs uitsprak in Parijs, over deelname aan een militair plan voor veiligheidsgaranties voor Oekraïne na een vredesakkoord of staakt-het-vuren.
De grootste linkse oppositiepartij, GroenLinks-PvdA, waarschuwde voor de opbouw van een ‘enorme Russische drone-industrie’ en riep het kabinet op nog meer te investeren in de Oekraïense en eigen drone-industrie.
Ook de PVV hekelde de ‘meesters der misleiding, de maffiabazen in het Kremlin’. De partij stelde bij monde van Raymond de Roon: ‘De PVV zal Oekraïne blijven steunen, over de mate waarin moeten we discussiëren.’
D66 en Volt hekelden de ‘standaardantwoorden’ van zowel GroenLinks-PvdA als VVD op de Russische schending van het Poolse luchtruim. Maar hun pleidooien voor ofwel een door Navo-landen af te dwingen gedeeltelijke no-flyzone in West-Oekraïne, of een vooruitgeschoven (lucht)verdediging waarbij aankomende drones al onschadelijk worden gemaakt voordat ze Navo-grondgebied bereiken, konden op weinig steun rekenen van andere partijen.
Het leidde tot frustratie bij Jan Paternotte (D66): ‘Niemand wil escalatie, dat snap ik. Maar als we blijven doen wat we al deden, schrikken we Poetin niet af.’
Frans Timmermans (GL-PvdA), die net als veel andere partijen zijn bijdrage begon met lof voor de Nederlandse militairen die in Polen in actie kwamen, stelde één hele duidelijke voorwaarde aan eventuele Nederlandse deelname aan een toekomstige Europese militaire aanwezigheid in Oekraïne na een eventueel akkoord of staakt-het-vuren: Amerikaanse garanties.
‘We gaan geen Nederlandse mannen en vrouwen uitzenden zonder honderd procent zeker te weten dat de veiligheidsgaranties die daarvoor nodig zijn ook zijn gegeven, en vooralsnog zijn de Amerikanen daarvoor noodzakelijk.’
Later in het debat uitte hij zijn twijfels of de VS wel betrouwbare ‘garanties’ kunnen geven, onder andere verwijzend naar de ‘vijf ultimatums die Trump heeft gesteld en die hij vijf keer heeft laten verlopen’. ‘Staat Amerika nog wel aan onze kant?’
Coalitiepartij BBB uitte zich zeer sceptisch over elke toekomstige Nederlandse deelname aan een militair plan voor Oekraïne na een staakt-het-vuren. Wat BBB betreft zijn gevechtstaken uitgesloten, mogen Nederlandse militairen ‘niet in een kwetsbare positie komen’ en moeten ze ‘direct naar huis komen’ bij een schending van het bestand.
Eddy van Hijum (NSC) ontkende, zoals Denk en SP beweerden, dat ‘Nederland ergens in gerommeld wordt’. Maar ‘we zwemmen met zijn allen wel in een fuik’, zei hij.
Dat laatste bestreed Schoof, die eraan herinnerde dat zo’n missie sowieso ‘ver weg’ is, gezien de houding van Rusland. Hij verzekerde de Kamer dat Nederland in internationaal overleg altijd het voorbehoud maakt van nationale besluitvorming.
Als de geweldsinstructies, de bevelstructuur en alle andere randvoorwaarden – waaronder de mate van Amerikaanse betrokkenheid – bekend zijn, wat pas ná een akkoord zal zijn, wordt de Kamer hierover uitvoerig ingelicht en geconsulteerd. ‘We gaan onze militairen niet uitzenden zonder brede steun in de Kamer.’
Wat betreft een eventueel Navo-antwoord op de schending van het Poolse luchtruim, benadrukte Schoof dat het onderzoek van de militaire tak van de alliantie nog bezig is en dat dit nog een paar dagen kan duren.
Demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans zei nog eens dat Nederland daarvoor al voornemens was om vanaf december gelaagde luchtverdedigingssystemen naar Polen te sturen (met onder andere Patriots en Nasams-systemen).
Ook werkt Nederland aan de productie van anti-dronesystemen, ook voor Oekraïne, die goedkoper zijn dan de peperdure F-35-munitie waarmee woensdag de goedkope drones uit de lucht werden geschoten. Oekraïne, dat verreweg de meeste ervaring daarmee heeft, bood Polen ook al hulp aan op dat vlak.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant