De discussie over de zogenoemde CSAM-verordening, beter bekend als "chat control", sleept zich al jaren voort binnen de Europese Unie. Het voorstel is bedoeld om online kindermisbruik harder aan te pakken, maar stuit telkens op stevige kritiek. Woensdag boog de Duitse digitaliseringscommissie zich opnieuw over de stand van zaken. Daar werd duidelijk dat een compromis nog ver weg is en dat lidstaten verdeeld blijven over de balans tussen veiligheid en privacy.
De Duitse regering gaf aan dat er een groot risico bestaat dat het voorstel leidt tot het doorbreken van versleuteling van berichten. Vooral dat punt ligt gevoelig. Het plan wil namelijk dat telefoons zelf berichten en foto’s scannen op kindermisbruik voordat ze verzonden worden. Daarmee zou feitelijk iedere gebruiker continu gecontroleerd worden. Volgens het ministerie van Justitie zijn dit "zware ingrepen in de persoonlijke levenssfeer" en kan zo’n systeem alleen doorgang vinden als het juridisch stevig onderbouwd is.
Ook andere landen hebben hun bedenkingen. Nederland en België sloten zich aan bij Duitsland, waardoor er inmiddels een blokkerende minderheid is ontstaan. Dit maakt de kans klein dat de huidige tekst aangenomen wordt. Tegelijkertijd is de druk groot: volgens cijfers zouden er in Nederland jaarlijks meer dan 100.000 meldingen zijn van kinderpornografisch materiaal, en Denemarken, dat EU-voorzitter is, wil de kwestie opnieuw met kracht op tafel leggen. De stemming staat gepland voor half oktober.
Critici waarschuwen dat het systeem kan leiden tot grootschalige surveillance van burgers. Ze wijzen erop dat bedrijven als WhatsApp en Gmail gedwongen zouden worden om in alle privéberichten mee te kijken. Daarmee komt end-to-end-versleuteling, een belangrijke vorm van digitale bescherming, feitelijk te vervallen. Bovendien bestaat er vrees dat andere landen de technologie kunnen misbruiken om ook politiek verzet of andere vormen van communicatie te onderdrukken.
De zorgen gaan verder dan alleen privacy. Deskundigen noemen de kans op fouten groot, omdat software en algoritmes niet waterdicht zijn. Zo zouden jongeren die onderling berichten of foto’s delen per ongeluk in opsporingssystemen kunnen belanden. Ook het risico op valspositieve meldingen is reëel, waardoor onschuldige burgers onterecht in verband gebracht kunnen worden met misbruik. Zelfs het Meldpunt Kinderporno heeft gewaarschuwd dat de verantwoordelijkheid bij de overheid hoort te liggen, en niet bij commerciële bedrijven die elk bericht van gebruikers zouden moeten scannen.
Binnen Duitsland is men het onderling ook niet eens. Terwijl het ministerie van Binnenlandse Zaken benadrukt dat er snel een Europese oplossing nodig is om de omvang van online kindermisbruik in te dammen, wijst het ministerie van Justitie juist op de juridische beperkingen. Daarbij wordt verwezen naar eerdere uitspraken van het Europees Hof van Justitie, dat grenzen stelde bij grootschalige opslag van telecomgegevens. Een regeling die niet in strijd is met het recht, is volgens het ministerie de enige weg vooruit.
De nieuwe inzet van Denemarken lijkt het dossier weer leven in te blazen. Het land wil de onderhandelingen versnellen en hoopt op een tekst waar meer landen zich in kunnen vinden. Daarmee zou het voorstel opnieuw een serieuze kans maken, al blijven veel regeringen en maatschappelijke organisaties zich fel verzetten. Voorstanders wijzen op de noodzaak om daders sneller op te sporen en slachtoffers beter te beschermen. Tegenstanders waarschuwen dat de prijs te hoog is: een fundamentele aantasting van digitale vrijheid in Europa.
Volgens bronnen speelt Duitsland hierin een sleutelrol. Mocht Berlijn bereid zijn water bij de wijn te doen, dan kan het voorstel alsnog richting geheime onderhandelingen met het Europees Parlement gaan. Uit gelekte documenten blijkt dat sommige landen die eerder tegen waren, inmiddels twijfelen. Dat voedt de spanning richting de komende onderhandelingen.
Ondertussen groeit de druk vanuit beide kampen. Voorstanders benadrukken de urgentie van de strijd tegen kindermisbruik, terwijl tegenstanders blijven waarschuwen dat Europa met chatcontrole een pad inslaat dat eerder aan China doet denken dan aan een vrije democratie. Het debat belooft daarmee de komende weken nog feller te worden.
Source: Fok frontpage