De ruimtevaartorganisatie Nasa maakte dinsdagavond bekend mineralen met een mogelijk biologische oorsprong te hebben gevonden op Mars. Is er (voormalig) buitenaards leven gevonden? Drie vragen over deze bijzondere ontdekking.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Wat heeft Nasa precies gevonden?
De Marsrobot Perseverence heeft een monster genomen van een gesteente met de naam ‘Cheyava Falls’, een rots met vlekken die iets weghebben van het huidpatroon van een luipaard. De mineralen in dat monster hinten op een biologische oorsprong. Ze zijn wellicht ooit geproduceerd door leven, zo schrijven onderzoekers in het vakblad Nature.
‘De identificatie van een potentiële handtekening van biologische oorsprong op de rode planeet is een baanbrekende ontdekking die ons begrip van Mars zal doen toenemen’, zei de huidige Nasa-directeur Sean Duffy in een persverklaring.
‘Dit is wel echt heel gaaf’, reageert hoogleraar Inge Loes ten Kate van de universiteit Utrecht, die meewerkte aan de ontwikkeling van Marswagen Curiosity, maar bij dit onderzoek niet is betrokken. De onderzoekers ontdekten kleine ophopingen, van grofweg een millimeter, van mineralen als vivianiet en greigiet in gesteente waarin ook organisch materiaal zit.
‘Zouden we exact ditzelfde op aarde zien, dan weet je: dit is gemaakt door leven. De onderzoekers hebben heel goed gekeken naar verschillende manieren waarop deze mineralen gevormd kunnen worden, zowel door chemische reacties als door leven’, zegt Ten Kate. ‘En op dit moment kunnen we beide niet uitsluiten. Daarom spreken de onderzoekers van een mogelijke biosignatuur. We missen nog teveel informatie om definitief te kunnen zeggen: wel of geen leven.’
Wat gaan wetenschappers nu doen?
Vervolgonderzoek is nodig en dat kan alleen op aarde. Perseverance heeft het monster bewaard in een buisje dat in een lab onderzocht zou kunnen worden. Die buisjes zouden opgehaald kunnen worden door een aparte missie, maar precies die missie is op losse schroeven komen te staan door de grootschalige bezuinigingen van de regering Trump op Nasa, de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie.
‘Dit is precies waarom we zo’n samplereturnmissie nodig hebben’, zegt Ten Kate. ‘De analyses die je moet doen, zijn niet mogelijk op Mars. Je wilt kijken welke organische moleculen dit precies zijn en welke isotopen daar weer in zitten, bijvoorbeeld’, zegt ze, verwijzend naar de iets zwaardere en lichtere verschijningsvormen van bijvoorbeeld koolstof.
‘De verhouding daartussen zegt iets over de kans dat dit afkomstig is van leven. Ook wil je dit materiaal onder de elektronenmicroscoop bekijken, zodat je de structuur kunt zien. Zo’n apparaat heeft het formaat van een kamer. Die kun je niet zomaar naar Mars vervoeren.’
Naast onderzoek aan het materiaal zelf, is ook kennis nodig over alternatieve manieren waarop deze mineralen kunnen vormen. ‘Die niet-biologische processen moeten we ook beter onderzoeken.’
Komt deze vondst Nasa niet heel handig uit, net nu er flink wordt bezuinigd op het agentschap?
‘De eerste plaatjes werden al een jaar geleden getoond’, zegt Ten Kate. Op een moment dus dat die grootschalige bezuinigingen niet waren aangekondigd. ‘Maar dat men dit resultaat nu inzet om te zeggen: kijk, we moeten dit materiaal echt ophalen… dat is niet meer dan logisch, dat is precies waarvoor Perseverance bedoeld is.
Ten Kate: ‘Dit is de eerste belangrijke kandidaat voor de handtekening van biologisch leven in meer dan vijftig jaar, toen de Viking-missie iets vond dat daarna nooit is bevestigd of ontkracht. We hebben nu een echte, tastbare aanwijzing dat er misschien ooit leven was op Mars.’
De mensheid vraagt zich al eeuwenlang af of ze eenzaam dobbert door het duister van de kosmos. Gegeven de immense impact van het antwoord op die vraag, verdient deze aanwijzing op zijn minst nader onderzoek, zo stelt Ten Kate.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant