Bij de eerste pro-formazitting tegen vijf van de acht zogenoemde soevereinen, die deze zomer werden aangehouden, wordt het al behoorlijk inhoudelijk. Aanslag? Criminele organisatie? Welnee, de verdachten bereidden zich voor op de Derde Wereldoorlog en cyberaanvallen, stellen de advocaten.
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
‘Ik was absoluut niet van plan een aanslag te plegen’, zegt de 66-jarige Ritske B. met een gebroken stem. Maar waarom zijn er dan bij hem onder meer vijf vuurwapens en grondstoffen van het gif ricine aangetroffen? ‘Ik heb de oproep van de overheid om voorbereid te zijn op oorlog en cyberaanvallen, en om extra voedsel en contant geld in huis te hebben, te serieus genomen. Ik ben daarin doorgedraafd. Dat spijt me oprecht.’
In de rechtbank van Leeuwarden vindt woensdag de eerste zitting plaats in een opmerkelijk onderzoek. Acht verdachten worden gezien als extremistische soevereinen – mensen die menen dat de overheid geen gezag over hen heeft en zich actief tegen het systeem verzetten. Volgens justitie gaat het om een groep die een terroristische aanslag tegen de overheid aan het plannen was, volgens de verdachten werd er hoogstens wat gefilosofeerd over aanslagen, maar werden er zeker geen concrete plannen beraamd.
‘Grootspraak’, zegt een van de advocaten. ‘Fantasie’, zegt een ander.
Op deze pro-formazitting, waarin slechts de zaken van vijf van de acht verdachten worden behandeld, gaat het vooral om de vraag of de verdachten nog langer in voorlopige hechtenis moeten blijven. Sommigen van hen zitten al sinds juni vast. Justitie wil dit met nog drie maanden verlengen, maar de advocaten vragen om schorsing van de hechtenis. Hoewel het geen inhoudelijke zitting is, komt er toch al tamelijk veel uit het dossier aan bod.
Het onderzoek kwam in een stroomversnelling toen in mei een cruciaal gesprek in een auto werd afgeluisterd. In die auto zaten drie verdachten: Ritkse B., Harm S. (39) en Arno van K. (62), een in coronasceptische kringen bekende advocaat die nu zelf verdachte is. Het gesprek vond plaats na een ‘chaotische’ bijeenkomst van truckers en boeren, waarbij zij plannen bespraken om acties te ondernemen. Zo zou onder meer het verstoren van de Navo-top eind juni in Den Haag ter sprake zijn gekomen.
De advocaat van Van K. leest voor wat zijn cliënt zoal zei in dat tapgesprek in de auto. Hij zou onder meer hebben gezegd: ‘Als je iets wilt, zul je iets moeten doen’ dat ‘met weinig inspanning veel impact maakt’, zoals ‘brandstichting, bij de supermarkt, dat deed de IRA ook, met autobommen, met kunstmest enzo’.
Hij filosofeerde verder dat je zo’n auto bij een ‘politiebureau’, bij ‘het gemeentehuis’ of bij de ‘CJIB’ (Centraal Justitieel Incassobureau, red.) kunt neerzetten. ‘Als je een bus vol met tnt neerzet, dan maakt dat wel impact.’ Of er zou een ‘kogeltje door het raam bij Buma’ (Sybrand van Haersma Buma, de burgemeester van Leeuwarden, red.) kunnen gaan, zei een andere verdachte, maar dat raadde Van K. af. Hij wist nog wel een ‘Willie Wortel’ die zou kunnen helpen om een bom te maken.
Arno van K. zou volgens zijn advocaat recentelijk de film In The Land of Saints and Sinners op Netflix hebben gekeken, de Netflix-historie heeft hij als bewijs toegevoegd aan het dossier. Die speelfilm, met Liam Neeson in de hoofdrol, gaat over de IRA, de Ierse verzets- en terreurgroep die veel aanslagen pleegde, onder meer met autobommen. Daar zou Van K. naar hebben verwezen in de auto.
‘Het klopt dat ik in een voor mij vreemde auto ongelooflijk domme dingen heb gezegd’, zegt Van K. nu in de rechtbank. Hij zou gefrustreerd zijn door het chaotische verloop van de truckersbijeenkomst, die gepaard ging met veel bier. ‘In die toestand heb ik mijn fantasie de vrije loop gelaten. Ik ben mij ervan bewust dat dit vanuit mijn functie zeer onprofessioneel was, ook na inname van bier, kaas en worst.’
Een maand na dit tapgesprek zijn acht verdachten aangehouden. Opvallend was de grote hoeveelheid wapens en munitie die de politie aantrof bij de invallen. Zo werden bij Ritske B., die onder meer twee maneges bestiert, meerdere pistolen, een revolver en gasdrukpistool gevonden. Ook werden er vijf anderhalveliterflessen castorbonen in beslag genomen, een grondstof voor het gif ricine. In de badkamer vond de politie bovendien een document waarin beschreven stond hoe ricine te maken.
‘Hij was zich aan het voorbereiden op een eventuele Derde Wereldoorlog’, zegt de advocaat van B. De wapens zou hij hebben aangeschaft om zijn gezin te kunnen beschermen en ‘tijdelijk zelfredzaam’ te zijn. Een plausibel verhaal, volgens de advocaat, die erop wijst dat op de ochtend van deze rechtszitting Nederlandse vliegtuigen geholpen hebben om Russische drones boven Pools grondgebied uit te schakelen. ‘De Rijksoverheid zegt in haar eigen documenten dat de veiligheid van Nederland in lange tijd niet zo kwetsbaar is geweest.’
Uit de castorbonen zou Ritske B. castorolie hebben willen trekken, die heilzaam zou zijn voor zijn hand waaraan hij meermaals is geopereerd. De handleiding om ricine te maken zou iemand anders in zijn huis achter hebben gelaten. De officier van justitie noemt dit ‘volstrekt ongeloofwaardig’.
Er werden bij de verdachten ook meerdere ‘soevereine teksten’ aangetroffen. In één zo’n document, de Resolutie van Het Vrije Soevereine Volk, wordt opgeroepen om ‘te Bewapenen en zijn Wapens binnen het Grond Gebied van Nederland tegen Iedere Vijand van het Vrije Nederlandse Volk te gebruiken’.
Een ander document beschrijft ‘hoe te handelen als Bijltjesdag’ komt. ‘Gezien de spanning en verdeeldheid in het land is de kans op een gewelddadige revolutie reëel’, staat er in die tekst. In dat geval moet er contact worden opgenomen met Arno van K., de ‘juridisch liaison’ van de soevereinen. Meerdere advocaten wijzen erop dat het in bezit hebben van dit soort teksten niet strafbaar is.
De rechtbank vindt de feiten uit het dossier dusdanig zwaar dat alle verdachten langer vast moeten blijven. De volgende zitting zal begin december zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant