Door Iva Venneman en Erik Verwiel
Boven Polen waren in de nacht van dinsdag op woensdag opeens ontploffingen te zien. Die werden veroorzaakt door drones en zeker één raket, afkomstig uit Rusland of Belarus. Een beveiligingscamera bij een woning in een grensregio van Polen met Oekraïne legde vast hoe een drone in de lucht explodeerde.
Het was niet voor het eerst sinds de oorlog in Oekraïne dat Russische drones het Poolse luchtruim schonden, maar niet eerder waren het er zoveel en kwamen ze zo diep in Polen. Wat is er op dit moment bekend over deze aanval?
De Poolse premier Donald Tusk zei woensdag dat het Poolse luchtruim negentien keer werd geschonden, tussen half 12 dinsdagavond en half 7 woensdagochtend. Tot nog toe zijn er negen locaties bekend waar restanten van acht drones en een raket zijn neergestort. Zeven van die locaties liggen binnen een straal van 50 kilometer van de Pools-Oekraïense grens.
De Poolse Europarlementariër Jacek Protas deelt een foto van de drone die neerkwam in Oleśno. Hij schrijft: 'De drone die daar vandaag neerstortte, was geen ongeluk. Dit is een nieuw hoofdstuk in Poetins hybride oorlog tegen Polen en de hele NAVO!'
Opmerkelijk genoeg zijn twee drones verder landinwaarts gevonden. Dat wijst erop dat Rusland niet per ongeluk, maar bewust het Poolse luchtruim is binnengedrongen, al wordt dit officieel nog onderzocht. Zo zijn er restanten van een drone gevonden in het dorp Mniszków, in het hart van Polen, op 250 kilometer van de grens. Ook kwam er een drone neer in het gehucht Oleśno, dat hemelsbreed 400 kilometer van de Oekraïense grens ligt, dichtbij de Poolse stad Gdańsk.
De schade die de drones hebben aangericht is voor zover bekend beperkt gebleven. Alleen in het dorp Wyryki raakte het dak van een huis beschadigd, net als een auto die naast de woning stond geparkeerd. Daarbij raakte niemand gewond, aldus de burgemeester van het dorp.
Soldaten patrouilleren in Wyryki na een drone-inslag in een woonhuis.
Agencja Wyborcza / Reuters
Hulpdiensten bij het weiland waar een Russische drone neerkwam in Krzywowierzba-Kolonia.
Wojtek Jargilo / EPA
De meeste andere drones lijken te zijn neergekomen in weilanden. In het dorp Kryzwowierzba bijvoorbeeld, op zo’n 27 kilometer van de Oekraïense grens, stortte een drone in een bloemenveld neer. In Czosnówka, een dorp dichtbij de grens met Belarus, werden de brokstukken met een rood scherm aan het zicht onttrokken.
Naarmate de oorlog in Oekraïne langer duurt, valt Rusland het buurland steeds vaker aan met drones. Bijna dagelijks vliegen er tientallen, vaak zelfs honderden drones door het luchtruim van Oekraïne. Polen merkt dat als buurland. Incidenteel schendt een raket of drone het luchtruim van Polen. Toch is het niet eerder gebeurd dat er zoveel drones tegelijkertijd het Poolse luchtruim binnenkwamen.
‘De situatie is aanzienlijk ernstiger dan voorheen’, zei de Poolse premier Donald Tusk. Deze keer was er volgens hem geen sprake van een fout of een kleine provocatie. De drones zouden ‘rechtstreeks uit Belarus’ zijn gekomen. Het is nog onbekend hoeveel van de drones vanuit Belarus het Poolse luchtruim hebben geschonden. Of het om een opzettelijke aanval van Rusland gaat, wordt ook onderzocht. Rusland ontkende die aantijging woensdag.
Beelden van neergehaalde drones die op social media circuleren.
Vermoedelijk kwamen niet alle drones Polen binnen via Belarus. Oekraïense bloggers houden op basis van luchtalarmen en openbare berichten dagelijks een kaart bij van de routes van Russische drones in Oekraïne. Op die kaarten is te zien dat in de nacht van dinsdag op woensdagnacht een aantal drones vanuit Oekraïne het Poolse luchtruim binnenvlogen. Deze kaarten zijn door de Volkskrant niet te controleren.
De drones die werden aangetroffen zijn Shahed-drones, een Iraans model dat Rusland importeert. Deze drone kan lange afstanden afleggen. Volgens het Russische ministerie van Defensie hebben de drones een bereik van 700 kilometer.
Bron: Graphics News
De drones legden woensdag het vliegverkeer in Polen deels plat. Drie Poolse luchthavens werden tijdelijk gesloten: van de hoofdstad Warschau, de zuidoostelijk gelegen stad Rzeszów en de oostelijk gelegen stad Lublin. In de loop van woensdag is het vliegverkeer vanaf deze luchthavens hervat.
Toen de drones boven het luchtruim van Polen werden gedetecteerd, zijn acht drones neergehaald. Dat gebeurde met hulp van Nederlandse F35’s. Nederland heeft sinds 29 augustus in Polen vier Nederlandse F35’s gestationeerd. Ze blijven daar tot het eind van dit jaar. De toestellen zijn onderdeel van een Navo-missie om de oostflank van het Navo-gebied te beveiligen tegen drones en raketten. Noorwegen doet ook mee aan deze missie.
Nederland heeft derde grootste aantal F-35-toestellen binnen de NAVO
Bron: The Military Balance 2025; Graphics News (illustratie)
In minder dan twee weken tijd zijn de Nederlandse F35’s al zeker twee keer in actie gekomen.Vorige week, op 4 september, stegen de toestellen op vanwege een ‘mogelijke dreiging van NAVO grondgebied’, meldde het ministerie van Defensie. Ook toen betrof het Russische Shahed-drones die Polen naderden. Maar het inzetten van wapens was toen niet nodig.
Nederland maakte eerder niet bekend waar in Polen de vier toestellen zijn gestationeerd, maar uit berichtgeving van de Noorse luchtmacht valt op te maken dat het moet gaan om het vliegveld van Rzeszów, in het zuidoosten van Polen.
Een Nederlandse F-35 en een Poolse F-16 eerder in 2023 tijdens Navo-oefeningen boven Polen.
Reuters
De Nederlandse minister van Defensie Ruben Brekelmans (VVD) reageerde woensdag op de inzet van de Nederlandse F35’s. Hij benadrukte tegen journalisten dat het onbekend is of het om een opzettelijke actie van Rusland gaat. ‘Maar het feit dat het om meerdere drones gaat, maakt het extra verdacht.’
De gebeurtenis laat volgens Brekelmans zien dat de Russische dreiging zich niet alleen tot Oekraïne beperkt, maar dat het een bredere dreiging is voor heel Europa. ‘Het feit dat onze F35’s concreet Shahed-drones uit de lucht hebben gehaald, laat zien dat wij paraat staan en in staat zijn om die dreiging weg te nemen.’
In Oekraïne vindt een jacht op mensen plaats. De meeste inwoners van frontstad Cherson zijn gevlucht, de 66 duizend die bleven zijn doelwit van Russische dronejagers. Op elk moment dat zij zich in de open lucht wagen worden ze zichtbaar voor de vijand. ‘Alles wat beweegt, zal worden vernietigd.’
Zonder het uitgebreide spoorwegnet had Oekraïne zijn strijd tegen Rusland nooit kunnen volhouden. Precies drie jaar duurt dat gevecht nu. De Nederlandse fotojournalist Jelle Krings legt sinds de invasie het unieke leven van Oekraïners op en rond het spoor vast.
Aan de Russische kant van het front in Oekraïne duiken steeds vaker Afrikaanse soldaten op. In Kameroen worden mensen gelokt met valse beloften, of gedreven door armoede en een afkeer van het Westen. Maar hoe kom je van Kameroen in Rusland terecht?
Source: Volkskrant