In de nacht van dinsdag op woensdag vond een massale schending van het Poolse luchtruim plaats. Volgens de regering drongen negentien Russische drones het grondgebied binnen. ‘De Russische dreiging is tastbaar geworden’, schrijven Poolse media.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Het is een nieuwe escalatie in de Russische oorlog tegen Oekraïne, waarbij de betrokken partijen zich op onbekend terrein bevinden. Premier Donald Tusk sprak woensdagochtend van een ‘grootschalige provocatie’, de Poolse strijdkrachten noemden het een ‘daad van agressie’. Straaljagers van de Navo, waaronder Nederlandse F-35’s, hebben minstens vier drones neergehaald.
Rusland bestookte Oekraïne woensdagnacht met honderden drones, drie dagen nadat het land de grootste luchtaanval uitvoerde sinds de grootschalige invasie in 2022. De eerste schending van het Poolse luchtruim vond plaats om 23:30, de laatste om 06:45 de volgende ochtend. Vier luchthavens werden tijdelijk gesloten, waaronder die van Warschau. De drones of hun brokstukken stortten neer in het midden, noorden en oosten van Polen.
Tegen het middaguur waren er acht drones gelokaliseerd alsook een raket van onduidelijke herkomst. Sommigen bevinden zich ver van de grens, zoals bij Mnisków in het midden van het land en een exemplaar pal naast de stad Elbląg bij de Oostzee. De grootste schade is aangericht in het oostelijke dorp Wyryki, waar een drone het dak en de tweede verdieping van een huis vernielde. De eigenaren, een ouder echtpaar, sliepen op de begane grond en kwamen met de schrik vrij. Inwoners waren evengoed ‘in paniek’, zei een van hen in de Poolse media. Een ander beschreef ‘een enorme rookwolk en de stank van zwavel’. Verschillende ooggetuigen werden opgeschrikt door de nachtelijke explosies.
De nieuwe president Karol Nawrocki, tevens bevelhebber van de strijdkrachten, noemde het een ‘ongekend moment in de geschiedenis van de Navo en van Polen’. Het land heeft een oproep gedaan tot art. IV van het Navo-verdrag: het beleggen van een vergadering tussen de leden van het bondgenootschap als een lidstaat wordt bedreigd. De Navo heeft het artikel geactiveerd.
Het is niet de eerste keer dat een drone in Polen belandt. Afgelopen weken waren er nog twee incidenten met een enkele drone. De laatste grote schok trof Polen in 2022, toen een raketinslag in het dorpje Przewodów twee mensen het leven kostte. Later bleek het te gaan om een afzwaaier van de Oekraïense luchtafweer.
Ditmaal noemde Tusk ‘deze provocatie (…) onvergelijkbaar gevaarlijker dan de vorige’. Bij een toespraak in het Lagerhuis stelde hij dat zijn land het ‘dichtst bij een open conflict is sinds de Tweede Wereldoorlog’. ‘De Russische dreiging – al jaren reëel – is tastbaar geworden’, schrijft dagblad Gazeta Wyborcza in een commentaar. Rusland stelt de Navo ‘op de proef’, aldus de krant, die het ‘de grootste veiligheidscrisis in Polen’ sinds 1989 noemt.
Het Kremlin onthield zich van commentaar en verwees naar het ministerie van Defensie. Dat stelde dat Polen geen doelwit was, maar ontkende niet dat het om Russische drones gaat. De autoriteiten in Belarus, waarvandaan een deel van de drones Polen binnendrong, claimden dat ze ‘verdwaald’ waren: de gps-signalen van de drones werden verstoord. Ze leverden hiervoor geen bewijs.
In een reactie zei Navo-chef Mark Rutte: ‘Ongeacht of het opzettelijk was of niet, het is absoluut roekeloos’. Volgens de Poolse buitenlandminister Radosław Sikorski was het ‘geen ongeluk’. Hij noemde het bij een persconferentie een ‘ongeëvenaarde aanval op de Navo en de EU’. Ook andere westerse politici vermoeden gezien de grote hoeveelheid drones Russische opzet, waaronder de Duitse defensieminister Pistorius en EU-buitenlandchef Kallas. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andriy Sybiha stelde dat ‘Poetin voortdurend escaleert, zijn oorlog uitbreidt en het Westen op de proef stelt’.
De verhoudingen aan de Poolse oostgrens waren voorafgaand aan de luchtruimschending al gespannen. Komende vrijdag gaat in Belarus de militaire oefening Zapad 2025 (Russisch voor: Westen) van start, een gezamenlijke exercitie van de Russische en Belarussische strijdkrachten. Tusk noemde de oefening ‘agressief’ en legde een verband met de drones die Polen binnendrongen.
Aan Poolse zijde vindt deze maand eveneens een militaire oefening plaats, Iron Defender-25 genaamd. Daarbij trekt het Poolse leger onder meer op met de Navo-troepen die in het land zijn gestationeerd. Warschau investeerde afgelopen jaren miljarden in defensie en is begonnen aan de bouw van het Oostelijk Schild, een verdedigingsbolwerk langs de gehele grens met Belarus en de Russische exclave Kaliningrad. Polen is een frontstaat geworden: de schending van het luchtruim door Russische drones herinnert daar eens te meer aan.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant