Frankrijk
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
De machtsvraag stellen is een slecht idee als je geen realistisch beeld hebt van je eigen gezag. Toch is dat wat François Bayrou deed. De volgens peilingen minst populaire premier sinds het aantreden van president Emmanuel Macron in 2017, leider van een regering zonder parlementaire meerderheid bovendien, zette een niet eerder gebruikt grondwetsartikel in om de Assemblée Nationale om vertrouwen te vragen voorafgaand aan besprekingen over de nieuwe begroting. Zoals vooraf viel te verwachten liep dat slecht af. Een ruime meerderheid van het Franse parlement stuurde Bayrou maandag na nog geen negen maanden premierschap naar huis.
Met het wegsturen van de vierde premier van Macron in twee jaar tijd belandt Frankrijk in een politieke crisis die herinneringen oproept aan de nadagen van de wankele Vierde Republiek (1946-1958). De economische gevolgen kunnen heel Europa treffen. Net als bij Bayrou’s voorganger, de geoefende onderhandelaar Michel Barnier, was onenigheid over de begroting inzet van het politieke pokerspel. Om meer tegemoet te komen aan de Europese afspraken moet Frankrijk fors bezuinigen. Bayrou had op dat punt zeker gelijk. Of het politiek slim was om de Fransen te vragen twee vrije dagen te offeren en, in zijn woorden, „het comfort van boomers” tegenover jonge „slaven van de schuld” te plaatsen, is twijfelachtig. Bayrou, die al decennia meedraait, leek niet door te hebben dat hij symbool is gaan staan voor het soort oude politiek waarmee Macron zou afrekenen.
Het is niet zo dat de Franse economie slecht draait. Onder Macron heeft vooral de techsector zich sterk ontwikkeld. Ondanks de onzekerheid is er nog altijd (bescheiden) groei. De werkloosheid is met 7,3 procent relatief hoog, maar veel lager dan tien jaar terug. De overheidsuitgaven zijn het echte probleem. De Franse staat leeft op te grote voet en iedere poging om structureel te hervormen wordt uit angst voor ontwrichtende protesten, zoals ook deze week weer, gesmoord. Begrotingsevenwicht kende Frankrijk voor het laatst in 1974.
Anders dan andere EU-landen is Frankrijk er sinds de Covid-pandemie niet in geslaagd om het begrotingstekort terug te brengen. Dit jaar komt dat uit op 5,4 procent van het bbp, zonder fors besparen loopt het in 2026 op tot 6,1 procent. De staatsschuld nadert met een onhoudbare 115 procent van het bbp die van Italië. Terecht hamerde Bayrou erop dat pleiten voor ‘strategische autonomie’, zoals Macron graag doet, een lege huls is als je je lot in handen legt van schuldeisers. „U heeft de macht om de regering weg te sturen, maar u heeft niet de macht om de werkelijkheid weg te sturen”, zei Bayrou in het parlement.
De huidige crisis volgt op Macrons onbezonnen ontbinding van het parlement na de door radicaal-rechts gewonnen EU-verkiezingen vorig jaar. Andermaal naar de stembus, zoals Le Pens Rassemblement National wil, levert vermoedelijk nog steeds geen werkbare politieke meerderheid op. In een land dat politiek ingericht is naar absolute meerderheden zijn nu drie ongeveer even grote machtsblokken (radicaal-rechts, centrum en links) die elkaar het licht in de ogen niet gunnen.
Om Frankrijk in rustiger vaarwater te brengen, is het nodig dat parlementariërs zelf verantwoordelijkheid nemen voor de ontstane chaos en een poging doen tot compromissen te komen. Het voorstel van oud-premier Gabriel Attal om een soort informateur aan te stellen om met meerdere partijen tot een coalitieprogramma te komen, klinkt interessant. Daarvoor zijn politici nodig die niet zichzelf, de volgende verkiezingen of de straat voorop stellen maar een gezonde toekomst van Frankrijk prioriteit maken.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC