De Franse premier Bayrou dient dinsdag zijn ontslag in bij president Macron, waarmee de val van de Franse regering een feit is. Tegelijkertijd stelt een nieuwe actiegroep Frankrijk te zullen platleggen. Correspondent Eline Huisman over de nieuwe politieke crisis in het land.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Eline, hoe heeft het zover kunnen komen in Frankrijk?
‘Directe aanleiding voor de crisis is het voorstel van premier Bayrou om 44 miljard euro te bezuinigen op manieren die de oppositie tegen de borst stuit. Zo wilde hij twee vrije dagen schrappen en pensioenen en uitkeringen het komende jaar niet laten meegroeien met de inflatie. Dat zou voor een groot deel van de Fransen leiden tot inkomensverlies.
‘Verder wordt er als diepere oorzaak gekeken naar de zomer van vorig jaar. President Macron verraste toen vriend en vijand door ineens verkiezingen uit te schrijven, als reactie op het verlies tijdens de Europese verkiezingen. De stap van Macron was bijzonder, omdat Europese uitslagen doorgaans geen gevolgen hebben voor de binnenlandse politiek.
‘Macron hoopte met de parlementsverkiezingen een grotere meerderheid te krijgen, maar het tegenovergestelde was het geval. Het parlement raakte meer versnipperd en de achterban van Macron werd kleiner, waardoor politieke compromissen ingewikkelder zijn geworden, zeker wat betreft een akkoord over de staatsbegroting. Het systeem is vastgelopen.’
Hoe kan het steeds misgaan op de staatsbegroting?
‘Frankrijk staat er financieel vrij dramatisch voor. Het op orde brengen van de financiën is hard nodig. Frankrijk staat al langer onder toezicht van de Europese Unie, vanwege de opgelopen staatsschuld. Daarbij is bezuinigen nooit prettig. Als politicus maak je jezelf er niet populair mee. En doordat het parlement zo verdeeld is over hoe een goede begroting eruit ziet, wordt er steeds geen akkoord bereikt.
‘Dit keer leidde het idee van Bayrou om twee vrije dagen te schrappen over de gehele politieke linie tot verzet. En over het niet laten meegroeien van de pensioenen en uitkeringen met de inflatie zegt zowel radicaal rechts als links dat daarvan de ‘gewone Fransman’ de dupe zal zijn. De linkse partijen willen de belasting voor de rijken verhogen, maar daarover zegt conservatief rechts weer dat je zo toekomstige investeerders wegjaagt. Kortom, ze komen er niet uit.’
Welke mogelijkheden heeft Macron nu?
‘Macron zegt de komende dagen een nieuwe premier te zullen benoemen. Met name de huidige minister van Economische Zaken, Eric Lombard, wordt als kandidaat genoemd. Hij lijkt Macrons voorkeur te hebben.
‘Maar bij dat scenario worden beren op de weg voorzien. Zo heeft de socialistische partij gezegd zich tegen een regering te keren die ‘Macronistisch’ is. Radicaal-rechts zegt dat Macron dan weer voor hetzelfde recept kiest en er uiteindelijk weer een premier zal moeten opstappen, omdat er geen akkoord voor de begroting kan worden bereikt.
‘Een alternatief is dat Macron een linkse premier benoemt, maar dat scenario lijkt niet realistisch. Links is tegen de hervormingen die Macron heeft doorgevoerd en die hij nog wil doorvoeren. Conservatief-rechts zegt de regering niet langer te steunen als er een linkse premier komt.
‘Daarom klinkt ook de roep voor het uitschrijven van nieuwe parlementsverkiezingen, wat met name de partij Rassemblement National van Marine Le Pen graag wil. De kans is dan groot dat radicaal rechts een grote winst boekt en Macron geen meerderheid meer zou hebben in het parlement. Het blijft een lastige puzzel. De verwachting is nu dat Macron een premier zal benoemen die probeert de steun van zowel conservatief-rechts als de socialisten te krijgen – al is dat plan eerder mislukt.’
Hoe is de stemming onder de Fransen?
‘Je voelt hier al lang een soort politieke verslagenheid, het idee dat het moeilijk is om vooruit te komen. Nu is er weer een regering die valt en veel mensen zien dat als een herhaling van zetten. Het vertrouwen in de politiek is al langer heel laag, ook in Macron; slechts 15 procent van de bevolking zou hem nog steunen.’
‘Een groot deel van de Fransen maakt zich grote zorgen over de economische vooruitzichten van het land, en over de eigen koopkracht. Volgende week is er een grootschalige demonstratie, georganiseerd door de vakbonden. Ze demonstreren onder meer tegen de hoge kosten van het levensonderhoud.’
Voor morgen is ook een demonstratie afgekondigd, eentje door een nieuwe groep. Hoe zit dat?
‘Daarover is nog veel onduidelijk. Het is moeilijk te identificeren wie de organisatoren precies zijn. Het begon met oproepen op sociale media om het land plat te leggen als reactie op de Bayrou-begroting en de onvrede over de hoge prijzen. De oproepen werden in eerste instantie veel gedeeld op radicaal-rechtse blogs, maar zijn overgewaaid naar radicaal-links. Het is moeilijk inschatten hoe groot het protest zal zijn. Tot nu toe worden zo’n honderdduizend deelnemers verwacht, dat is voor Franse begrippen niet zo veel.’
‘De autoriteiten verwachten in ieder geval dat er rotondes, wegen en oliecentrales worden geblokkeerd, maar de veiligheidsdiensten verwachten geen totale crisis. Wel zijn er uit voorzorg tachtigduizend agenten opgeroepen. De dag zal ook een eerste indicatie zijn of de frustratie zich gaat vertalen in grootschalig protest. Maar ik denk dat er onder de Fransen ook vooral behoefte is aan een uitweg uit de stagnatie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant