De Nederlandse Kustwacht heeft voor het eerst een schip van de Russische schaduwvloot per vliegtuig benaderd. De olietanker White Condor I voer in de nacht van 19 op 20 augustus onder valse Arubaanse vlag door het Nederlandse deel van de Noordzee.
Laurie Treffers is onderzoeksjournalist bij de data- en onderzoeksredactie van de Volkskrant.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bevestigt desgevraagd dat het de Kustwacht heeft verzocht het schip per vliegtuig te benaderen. De olietanker staat sinds mei op de Europese sanctielijst. Het schip vertrok half augustus uit de Russische haven van Primorsk. Op 6 augustus voer het schip onderweg naar Rusland ook al door de Noordzee, blijkt uit data van Starboard Maritime Intelligence.
‘Interpol Aruba heeft op 11 augustus 2025 een notificatie verspreid onder alle 196 lidstaten, waarin staat dat Aruba geen internationaal scheepsregister heeft en dat hun vlag frauduleus wordt gebruikt’, aldus een woordvoerder van I&W. ‘Dergelijke verouderde olietankers vormen bovendien een risico voor veilig scheepvaartverkeer en milieu op de Noordzee.’
Volgens het ministerie heeft de Kustwacht na de benadering per vliegtuig de White Condor per schip begeleid door een deel van de Nederlandse Exclusieve Economische Zone (EEZ). ‘Er is ook contact gelegd met de kapitein en gewezen op de verantwoordelijkheid voor de veilige vaart van het schip.’
Volgens I&W markeert de actie een verandering in de aanpak van vals gevlagde schepen. ‘Het kabinet neemt dit probleem uiterst serieus en heeft met de acties van de Kustwacht laten zien dat hier in de Nederlandse EEZ tegen wordt opgetreden.’ Of de kustwacht vaker contact gaat zoeken met vals gevlagde schepen gaat, is onbekend.
De inzet van een vliegtuig vond plaats na vragen van de Volkskrant over het gebrek aan verzekeringscontroles op de schaduwvloot. Zeven andere landen langs de Noord- en Oostzee voeren inmiddels regelmatig verzekeringscontroles uit, terwijl Nederland vanwege praktische en juridische bezwaren nog geen acties ondernam.
De Russische schaduwvloot bestaat inmiddels uit zo’n duizend tankers. Onder dubieuze vlaggen of vlaggen van staten die het niet nauw nemen met westerse sancties, vervoeren de schepen Russische olie naar landen als China en India.
Naast zorgen om mogelijke sabotage van vitale infrastructuur is er ook een groter risico op natuurrampen. Omdat de verouderde schepen uit de schaduwvloot vaak slecht verzekerd zijn, is onduidelijk wie voor de kosten opdraait in het geval van een olielek.
Volgens Friso Dubbelboer, geopolitiek analist gespecialiseerd in maritieme conflicten bij het Leiden Asia Centre, is het vrij uitzonderlijk dat de Kustwacht op deze manier een schaduwtanker benadert en volgt.
‘Als Nederland het echt had gewild, hadden ze het schip onder het Internationaal Zeerecht kunnen aanhouden of stilleggen omdat het onder een frauduleuze vlag vaart. Maar dat ligt gevoelig en er is angst voor escalatie. Dan is dit een compromis: je vertrouwt het niet helemaal en houdt het in de gaten, maar escaleert de situatie ook niet.’
Uit controle van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) bleek eind augustus dat in totaal 59 schepen uit de schaduwvloot onder de valse vlag van Aruba, Sint Maarten en Curaçao varen. Tien daarvan staan op de Europese sanctielijst. De White Condor I veranderde op 29 juni zijn vlag van Panama naar Aruba.
Schepen die opgenomen zijn in het scheepsregister van Nederland of Curaçao varen onder de zogenaamde Koninkrijksvlag. ‘Daarmee raakt deze praktijk ook de Nederlandse reders die wél gerechtigd zijn de Koninkrijksvlag te voeren’, aldus de KVNR.
Volgens Dubbelboer bestaat er onder het zeerecht geen plicht voor vlaggenstaten om op te treden jegens schepen die hun vlag frauduleus gebruiken. ‘Maar als je het steeds laat gaan, kom je als vlaggenstaat wel in een slecht daglicht te staan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant