Huizenkopers en woningeigenaren maken zich zorgen over het voortbestaan van de hypotheekrenteaftrek. Adviseurs merken dat mensen met vragen zitten nu het einde van de renteaftrek in het verkiezingsprogramma van enkele grote politieke partijen staat. Verdwijnt het voordeel direct? En kunnen de woningprijzen instorten?
"Het is natuurlijk heel actueel", zegt de Rotterdamse adviseur Boudewijn de Jong van De Hypotheker. "We krijgen vaker vragen over de hypotheekrenteaftrek. Maar omdat de afschaffing meestal wordt besproken in verkiezingstijd, ligt het nu bij iedereen op het puntje van de tong."
Volgens deskundigen is het een probleem dat de regeling woningbezitters bevoordeelt en de huurmarkt schaadt. In de politiek zijn grote voor- en tegenstanders. Zo zijn CDA en GroenLinks-PvdA voor afschaffing, maar willen VVD en BBB de hypotheekrenteaftrek koste wat kost behouden.
"De hoofdvraag van klanten aan ons is altijd: kunnen ze de hypotheekrenteaftrek in één keer afschaffen?", vertelt De Jong. "Op dit moment is de regeling er nog en op basis daarvan geven wij advies. Maar ik geloof er niet in dat afschaffing in één keer zal gaan."
"Eerst moeten er nog verkiezingen komen", gaat De Jong verder. "Dan moet er een kabinet worden gevormd en daarna kan nieuwe wetgeving worden doorgevoerd." Het is zeer onwaarschijnlijk dat de politiek er vervolgens voor zal kiezen om de regeling ineens af te schaffen. "Dan krijgen mensen financiële problemen en dat wil het kabinet niet."
Geleidelijke afschaffing is een mogelijkheid. Woningeigenaren hebben dan elk jaar iets minder voordeel. Er wordt bijvoorbeeld gesproken over periodes van acht, twaalf of twintig jaar. Als de renteaftrek in acht jaar wordt afgebouwd, zullen de jaarlijkse stappen groter zijn dan bij een afschaffing in twintig jaar.
Kunnen mensen minder lenen als de hypotheekrente wordt afgeschaft? De Jong: "Dat hangt af van meerdere factoren. Als de inkomstenbelasting wordt aangepast - een van de maatregelen die ook ter sprake is gekomen - houden mensen netto meer over en mogen ze misschien alsnog hetzelfde lenen."
"Een belangrijkere vraag is mijns inziens wat ze bereid zijn per maand te betalen. Daar kunnen ze hun maximale hypotheek op baseren", zegt de adviseur.
Of de afschaffing doorgaat, is volgens hem gissen. "In gesprekken met klanten bespreken we alle risico's en dan noemen we de afschaffing als een mogelijkheid. Soms stellen we voor om niet de volledige aftrek per maand aan te vragen. Want dan voel je de eventuele nadelen van een afschaffing ook niet onmiddellijk in elke maand."
Hij geeft een voorbeeld. "Stel dat je vanwege de aftrek recht hebt op 300 euro belastingteruggave per maand. Dan kun je bijvoorbeeld 150 euro per maand terugvragen en de rest in één keer per jaar doen. Daar kun je mee spelen. Het belangrijkste is in ieder geval dat je je laat voorlichten."
"We merken dat er veel over te doen is", zegt ook hypotheekexpert Oscar Noorlag van financieel adviseur Van Bruggen. "Mensen zijn bijvoorbeeld bang dat door de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek de woningprijzen gaan instorten."
Sommige partijen willen de hypotheekrenteaftrek namelijk afschaffen om de almaar stijgende woningprijzen een halt toe te roepen. Kan zoiets doorslaan en resulteren in een waardedaling?
"Wat er door afschaffing met de woningprijzen zou gebeuren, is natuurlijk niet te zeggen. Dat is van veel meer factoren afhankelijk", zegt Noorlag. Denk daarbij - los van alle ontwikkelingen in de wereldeconomie - aan de krapte op de Nederlandse woningmarkt en de haperende bouw.
Bovendien is de hypotheekrenteaftrek eerder afgebouwd en zijn huizen toen niet minder waard geworden. Vanaf 2014 tot 2024 daalde het maximale aftrekpercentage geleidelijk van ruim 50 procent naar minder dan 40 procent. Noorlag: "In die periode hebben we eigenlijk alleen maar een stijging van de woningprijzen gezien. Zonder de afbouw was die stijging waarschijnlijk wel groter geweest."
De hypotheekexpert merkt op dat mensen "een verkeerd beeld" van de situatie hebben. "Velen kijken namelijk naar de uiteindelijke situatie, als de hypotheekrenteaftrek volledig afgeschaft zou zijn. Terwijl je er bij dit onderwerp wel echt rekening mee moet houden dat het geleidelijk gaat en de inkomens meestijgen."
Ook zijn er bij huizenbezitters zorgen over het jaar 2031. In 2001 is namelijk bepaald dat de hypotheekrente maximaal dertig jaar aftrekbaar mag zijn. Wie een aflossingsvrije hypotheek van voor 2001 heeft, verliest in 2031 de mogelijkheid om rente af te trekken.
In 2013 is de regeling verder aangepast, waardoor hypotheken van na die tijd minder problematisch zijn. Maar wie tussen 2001 en 2013 een aflossingsvrije hypotheek heeft afgesloten, verliest na dertig jaar de mogelijkheid tot aftrek.
Omdat de overheid in 2001 dacht dat de hypotheekrenteaftrek in 2031 afgeschaft zou zijn, hield de Belastingdienst nog geen hypotheekgegevens bij. Daar begon de fiscus pas in 2013 mee. De Belastingdienst heeft dus geen hypotheekgegevens van voor 2013.
Woningeigenaren met een oude hypotheek moeten daarom kunnen aantonen dat ze nog recht hebben op hypotheekrenteaftrek. Noorlag: "Maar die belastingplichtige weet misschien ook niet meer precies hoe het zat met die hypotheek. Die heeft nu misschien een andere woning of een nieuwe partner. Zo dreigt er bij de Belastingdienst een behoorlijke chaos te ontstaan."
Wie in deze probleemgroep zit en hoeveel mensen dat zijn, is lastig te zeggen. "Wel zie je dat hoe ouder mensen zijn, hoe lager hun hypotheek is", zegt hij. "De groep is waarschijnlijk relatief groot, maar de hypotheek is vaak juist relatief laag. De impact valt dan mee."
Source: Nu.nl economisch