Na maandenlang intern debat trok PvdD-leider Esther Ouwehand zondag aan het langste eind: zij hoeft haar defensiestandpunt niet wezenlijk te wijzigen. Voor een deel van de partij blijft dat moeilijk te verteren.
is chef van de politieke redactie.
Esther Ouwehand wil het meteen maar gezegd hebben, aan het begin van de zondagmiddag. ‘We nemen afscheid van de onbetrouwbare en immorele Verenigde Staten als geopolitieke bondgenoot. Dat betekent wel dat we de eigen Europese defensie op orde moeten maken. Een noodzakelijk kwaad dat echt slikken is voor iedereen.’
Echt slikken, in elk geval voor velen. Dat is het inderdaad op het verkiezingscongres van de Partij voor de Dieren in Den Bosch. Ouwehand vaart daar als vanouds uit tegen het politieke klimaat (‘er wordt gehitst, gelogen en niet tegengesproken’), tegen de politieke tegenpolen van de BBB (met een ‘minister die leugen op leugen stapelt, de veeindustrie beschermt en de natuur vertrapt’) en tegen het Gaza-beleid van het kabinet ‘dat ons land medeplichtig maakt aan genocide’.
Na haar oproep tot ‘keiharde sancties tegen Israël’ veert de zaal op om uit volle borst te scanderen: ‘Free free Palestine’. Daarna worden de leden van de Russische activistische punkgroep Pussy Riot – twee jaar strafkamp achter de rug wegens protest tegen het regime van president Poetin – als helden onthaald.
Daarover allemaal geen discussie in Den Bosch. Maar hoe moet het nou met dat defensiestandpunt van Ouwehand? De Partij voor de Dieren was voor veel leden in de afgelopen jaren het laatste pacifistische bastion in de Nederlandse politiek. Sinds het opgaan van de Pacifistisch-Socialistische Partij (PSP) in GroenLinks in 1989 werd van het anti-militarisme immers weinig meer vernomen. De Koude Oorlog ging voorbij, er was vrede in Europa. Nederland bezuinigde het leger bijna weg.
Maar nu ook dat tijdperk voorbij is en defensie terug is in het hart van het politiek debat, pleit GroenLinks zonder aarzeling voor verhoging van de defensie-uitgaven en vindt zelfs de SP dat Nederland ‘in de eigen defensie-industrie moet investeren’. Wie zoekt naar de reïncarnatie van de PSP, komt zodoende vanzelf uit bij de Partij voor de Dieren.
Althans bij een deel daarvan. Want de verdeeldheid is groot. En bovendien niet zonder consequenties: voor het eerst sinds de oprichting in 2002 kampt de PvdD met een heuse afsplitsing: ontevreden voormalige PvdD’ers willen met hun Vrede voor Dieren meedoen aan de verkiezingen.
De nieuwkomer heeft natuur, milieu, biodiversiteit en de strijd tegen de intensieve veeteelt net zo hoog in het vaandel als de PvdD, maar kan niet leven met de instemming van die partij met het Europese herbewapeningsprogramma dat eerder dit jaar werd gelanceerd. ‘Zelfs progressieve en groene partijen steunen inmiddels een oorlogseconomie waarin natuur, milieu en dierenrechten ondergeschikt raken’, is de stelling van Vrede voor Dieren. ‘Je kunt niet opkomen voor dieren en milieu, en tegelijkertijd een wapenwedloop steunen.’
Dat sentiment leeft ook onder de achterblijvers in de moederpartij. In Den Bosch komen amendementen op het verkiezingsprogramma in stemming om de oorlog in Oekraïne ‘via diplomatieke weg te beëindigen’, te stoppen met de ‘wapenwedloop’ en dus de leveranties aan Oekraïne te beperken.
Insprekers waarschuwen voor escalatie van het conflict. Voor het ontketenen van een Derde Wereldoorlog. Een kernoorlog. Met nog veel meer slachtoffers, aan beide kanten. ‘Wapens zijn er om te doden’, zegt een lid, dat zich ‘ontheemd en bedrogen’ voelt door Ouwehands opstelling. ‘We gaan toch ook geen wapens financieren voor jagers?’
De programmacommissie verweert zich fel (‘Met diplomatie kunnen onschuldige burgers zich niet verdedigen tegen Poetins agressie’) en krijgt bijval uit de zaal: ‘Hitler is niet aan de onderhandelingstafel verslagen.’ En: ‘Oekraïne heeft jaren geleden z’n kernwapens opgegeven. We weten wat er daarna is gebeurd.’
Voor Ouwehand en het partijbestuur loopt het goed af. De meest verstrekkende amendementen worden uiteindelijk overtuigend weggestemd. De Partij voor de Dieren gaat de campagne in met de belofte elke uitbreiding van de defensie-uitgaven in de Tweede Kamer zeer kritisch te beoordelen, maar niet per definitie af te wijzen. In Ouwehands woorden: ‘Wij staan zij aan zij met dappere mensen die zich verzetten tegen hun gewelddadige onderdrukkers.’
En de tegenstanders? Die moeten het aan het eind van de zondagmiddag doen met een motie die oproept om ‘pacifisten en antimilitaristen welkom te blijven heten in de partij en deze diepgevoelde morele overtuigingen met respect te behandelen’.
Slechts vijftien leden stemmen tegen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant