Israël verwoest opzettelijk woon- en kantoortorens in Gaza-Stad. Vrijdag werd de Mushtaha Toren opgeblazen, en zaterdag de vijftien verdiepingen tellende Soussi Toren. Bewoners vertelden tegen AP dat het Israëlische leger ze 20 minuten gaf om te vertrekken.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Tientallen hoge gebouwen in Jabalia, Rafah en Khan Younis gingen de torens in Gaza-Stad al voor. De BBC concludeert uit analyse van satellietbeelden dat hele wijken met de grond gelijk gemaakt zijn. Na intensieve bombardementen hebben slopers met bulldozers daar het werk van het leger afgemaakt. De satellietbeelden liegen niet: waar de Israëliërs zijn vertrokken blijft een bestoft maanlandschap achter.
De hoge torens zijn voor de Palestijnen jarenlang symbolen geweest van hoop. De gebouwen verrezen na de akkoorden van Oslo in 1993, toen tienduizenden Palestijnen mochten terugkeren naar Gaza. De toestroom was zo groot dat de kleine enclave in de hoogte moest gaan bouwen om alle Palestijnen te kunnen huisvesten. Rond de torens ontstonden wijken, die soms zelfs naar de hoge flats waren genoemd.
De akkoorden van Oslo hadden in 1993 het begin moeten zijn van een vredesproces dat in vijf jaar zou moeten worden afgerond. Palestijnen zouden een eigen staat krijgen (bestaand uit Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem), ze zouden zelfbestuur krijgen en de Israëlische bezetter, inclusief de kolonisten, zou zich terugtrekken uit de Palestijnse gebieden.
Zover is het nooit gekomen. De Israëlische premier die in 1993 de akkoorden had ondertekend, Yitzhak Rabin, werd twee jaar later vermoord door een rechtse Joodse extremist. Israël bleek geen zin te hebben in een Palestijnse staat, zette een elektrisch hek om Gaza, en begon het leven in de enclave met een totale blokkade langzaam tot een hel te maken.
De torens van Gaza staken desondanks boven alles uit, als bewijs dat Gaza bestond en dat het tegen de verdrukking in bleef groeien. Vrijdag maakte een zware ‘gecontroleerde explosie’ een einde aan de Mushtaha Toren. Zaterdag kwam het bericht dat de Soussi Toren met ‘precisie munitie’ was verwoest, en al snel verschenen beelden daarvan online.
De bewoners waren volgens het Israëlische leger bijtijds gewaarschuwd, ‘om het aantal burgerslachtoffers tot een minimum te beperken’, maar ze vertellen zelf andere verhalen. AP citeert Aida Abu Kas die de paniek en de verwarring in het vijftien verdiepingen tellende gebouw schetst: ‘Wij zaten thuis, toen ineens mensen begonnen te roepen.’ De mensen riepen dat iedereen zijn spullen bij elkaar moest graaien en het huis uit moest rennen, maar niet iedereen vertrok meteen. ‘Sommigen zeiden dat het allemaal een leugen was, anderen zeiden dat het echt was. Wij wisten niet wat we moesten doen, en gingen toch maar naar buiten.’
De Israëlische minister van Defensie Israel Katz zette een filmpje online waarop te zien was hoe de Soussi Toren in elkaar zakte en verdween in een wolk van rook en stof. Hij plaatste er de triomfantelijke tekst bij: ‘We gaan door’. Wat dat betekent liet een analyse van meer satellietfoto’s door de BBC zien. In de wijken Zeitoun, Tuffah en Sheikh Radwan waren vele tientallen gebouwen van de aardbodem weggevaagd. Waar ooit huizen waren, liepen nu sporen van gepantserde voertuigen, aldus de BBC.
In de stad Jabalia zijn tientallen hoge woongebouwen verdwenen, en de omliggende wijken verwoest. De situatie spiegelt die in de zuidelijke steden Rafah en Khan Younis, waar eveneens grote delen van de stad zijn verwoest ‘door gecontroleerde explosies’ en door slopers met bulldozers. Ook de tenten van Palestijnse vluchtelingen die sinds de Israëlische invasie overal zijn verrezen, zijn verdwenen.
In de wijk Zeitoun in Gaza-Stad waren op foto’s van 31 augustus vier ‘clusters van gepantserde voertuigen’ te zien. In 24 uur tijd (op 1 en 2 september) zijn tientallen woongebouwen tussen die vier clusters vernietigd. Er is niets van over. Het standaardexcuus van het Israëlische leger voor de verwoesting is dat de gebouwen werden gebruikt door Hamas. Bewijzen voor die stelling worden zelden geleverd.
Of er bij het bombardement op de Soussi Toren slachtoffers zijn gevallen, was zondag nog niet bekend. Het aantal gedode Palestijnen in heel Gaza blijft dagelijks oplopen. Definitieve getallen zijn er niet, maar algemeen wordt ervan uitgegaan dat er sinds het begin van de Israëlische invasie al bijna 64.000 Palestijnen zijn omgekomen, meest vrouwen en kinderen. Ook honger, als gevolg van het aanhoudende tekort aan voedselhulp, heeft al honderden slachtoffers gemaakt.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant