De ontwerpen van de Nederlandse Fong-Leng Tsang blijven de modewereld inspireren.
Fotografie en styling Ferry van der Nat.
Tweedelig ensemble uit 1977 (collectie Ferry van der Nat), schoenen vintage Asos. De foto is geïnspireerd door een foto van Claude Vanheye uit 1979, waarop zangeres Kate Bush, gekleed in Fong-Leng, met een opgezette krokodil aan de lijn door een parkeergarage loopt.
Het was de zomer van 2010 en Ferry van der Nat – al jaren een internationaal werkend modefotograaf, toen een visagist die na een burn-out vintage mode was gaan verzamelen – had ruim een half jaar eerder met zijn moeder een winkeltje geopend in de Negen Straatjes in Amsterdam. Hij verkocht er kleding van de grote namen uit de jaren zeventig en tachtig: Thierry Mugler, Ossie Clark, Kenzo. Vooral was hij een verzamelaar van de mode van de Nederlandse Fong-Leng. „Het had zo’n glamour, het was zo mooi gemaakt, echt couturekwaliteit”, zegt Van der Nat (59). „Ik kon bijna niet geloven dat dit in Nederland had bestaan.”
Tussen 2007 en 2009 had hij met zijn Fiat Punto het land doorkruist om stukken op te halen die hij op Marktplaats had gekocht of waarover hij was getipt, in totaal had hij er op dat moment „zeker honderdvijftig, misschien wel tweehonderd”. Hij was op een goed moment begonnen: de vrouwen die in de jaren zeventig en tachtig – de jaren dat Fong-Leng actief was als modeontwerper – haar ontwerpen hadden gekocht, waren net op de leeftijd dat ze er afstand van konden doen: ze hadden een ander leven, een andere maat, geen dochters die ze er een plezier mee konden doen, dochters die geen belangstelling hadden, soms geld nodig.
Sommige mensen kwamen naar zijn winkel toe, zoals een jongen die in een bananendoos de geappliqueerde leren sprei had die Fong-Leng had gemaakt voor Miep Brons, eigenaar van een keten ‘pornotheken’ en vrouw van kunsthandelaar Loek Brons. In 1981 was ze, zittend op die sprei en gekleed in Fong-Leng, geportretteerd door Robert Mapplethorpe toen die eens in Amsterdam was. De sprei zat onder de koffievlekken en stonk „een uur in de wind”, maar Van der Nat herkende hem meteen. Hoe hij eraan kwam, wilde de jongen niet zeggen.
Zijn Fong-Lengs bewaarde Van der Nat in de kelder van zijn winkel; hij wilde ze niet verkopen.
Ook Fong-Leng was inmiddels op de hoogte van zijn collectie, zo bleek toen ze op een dag de winkel binnenstapte, „met de veren omhoog”, zoals Van der Nat het omschrijft. Of hij die man was met al die nep-Fong-Lengs, en of ze ze mocht zien, want anders zou ze een advocaat op hem afsturen. „Ik heb maar gezegd dat ze in een opslag lagen.”
Drie jaar later, toen hij krap bij kas zat, deed hij noodgedwongen afstand van een aantal stukken. Ze werden vooral gekocht door musea, zoals Centraal Museum in Utrecht en Amsterdam Museum. Dat laatste vierde de aankopen met een kleine tentoonstelling. Voor de opening werd Van der Nat niet uitgenodigd, maar op foto’s zag hij Fong-Leng voor de outfits poseren die het museum van hem had betrokken. „Dus toch niet zo nep, dacht ik.”
Denimjack, bijgenaamd Schubbenjack, uit een van de collecties die Fong-Leng begin jaren tachtig voor Levi’s ontwierp (collectie Ferry van der Nat)
Mantel Paradijsvogel uit 1977 (collectie Museum MORE), panty Falke. De poppen dragen pret-à-porter van Fong-Leng (allemaal collectie Ferry van der Nat)
Ensemble bestaande uit trui, vest en shawl uit 1980 (collectie Ferry van der Nat). Panty vintage Yves Saint Laurent
Bijna alles wat Fong-Leng ontwierp was, zoals dat in haar tijd werd genoemd, extravagant. Monumentale leren jassen met afbeeldingen van een Chinees liefdespaar, of van een taart met kaarsen, met draken, uitstekende punten op de schouders. Oké, dat waren unieke stukken, creaties, zoals zij ze noemt. Ook de in serie gemaakte kleding was een en al feest en uitbundigheid: transparante stoffen, plissés, kleur, pailletten, vleermuismouwen.
Fong-Leng Tsang, dit voorjaar, thuis in Amsterdam
Carla Maria Fong Leng Tsang (88), zoals ze voluit heet, is de dochter van een Nederlandse moeder en een Chinese vader. Ze groeide op op Katendrecht, en trouwde in 1959 met persfotograaf Herbert Behrens. Midden jaren zestig verhuisde ze, alleen, van Rotterdam naar Amsterdam – waar ze aanvankelijk werkte als modefotograaf voor kranten, tijdschriften en plaatselijke winkeliers. Haar vriendin Gerda Bosma, die een jerseyfabriek in Hoofddorp bestierde, liet haar showmodellen ontwerpen en nam haar mee naar Londen, waar ontwerpers als Ossie Clark en Zandra Rhodes opkwamen. Fong-Lengs mode vertoont qua stijl enige gelijkenis met die van deze ontwerpers.
In 1969 begon ze een piepklein boetiekje in de eerste ‘drugstore’ , een soort alternatief warenhuis, in Amsterdam. Die drugstore was binnen een jaar weer dicht, maar twee jaar later opende Studio Fong-Leng, een met aluminium en plastic ingerichte boetiek aan de P.C. Hooftstraat, waar ze in het begin ook Britse mode verkocht. In datzelfde jaar ontmoette ze Mathilde Willink, vrouw van schilder Carel Willink en zelfbenoemd levend kunstwerk. Tot aan haar mysterieuze dood op 39-jarige leeftijd in 1977 zou Willink bijna uitsluitend Fong-Leng dragen. Niets werd speciaal voor haar gemaakt, maar ze had eerste keus na de shows en ze koos de meest uitgesproken ontwerpen. De leren Luipaard-mantel die ze droeg op Willinks schilderij Afscheid van Mathilde geldt als een van de topstukken van Fong-Leng: gemaakt van goudkleurig Japans leer, met levensgrote afbeeldingen van door gras sluipende luipaarden. Op de mouwen en schouders driedimensionale rozen van leer.
In 1984 verkocht Fong-Leng haar bedrijf aan de Textielgroep Twente, dat er een jaar later weer uitstapte. In 1987 verdween Studio Fong-Leng uit de P.C. Hooftstraat. Daarna ontwierp ze trainingspakken voor een Nederlands confectiebedrijf, die nu gewild zijn bij gen Z, en bedrijfskleding, en legde ze zich toe op de leren wandkleden en woonaccessoires die ze nog altijd maakt.
Broek en jasje uit 1975 (collectie Axel Potoms). Potoms, een fan van Mathilde Willink, nam het over van een vrouw die het in 1979 had gekocht op de veiling van Willinks garderobe. Oorbel Wouter & Hendrix
Mantel, datum onbekend, van drag-artiest Edwin van Kollenburg. Hij kreeg hem cadeau van wijlen Miep Brons, een vriendin van hem. Zij was klant bij Fong-Leng. Links een blouse en rechts een jurk uit 1980 (collectie Ferry van der Nat). Beide panty’s zijn vintage Yves Saint Laurent, de schoenen vintage Viktor & Rolf
Fong-Leng mag dan met mode zijn gestopt, de mode is niet klaar met haar. In Museum Jan in Amstelveen is vanaf volgende maand een tentoonstelling gewijd aan Fong-Leng en een aantal Nederlandse volgelingen, zoals Mattijs van Bergen (plissés), Bas Kosters (vrolijkheid) en Ronald van der Kemp. Die laatste bracht in 2018 een ‘Mathilde’ op de Parijse catwalk, gekleed in een jurk gebaseerd op de door Mathilde gedragen Rups, een pastelkleurige jurk vol rozetten en ruches.
Met interviews met actrice Tilda Swinton, Coldplay-bassist Guy Berryman en de fans van Fong-Leng
Lees alle stukken
De eerste Nederlandse modeontwerpers die zich, na haar tijd, lieten inspireren door Fong-Leng waren Viktor & Rolf. De setting van hun Parijse show van de collectie voor voorjaar 2003 – in het rond dansende modellen – leek op de show die Fong-Leng in 1978 gaf in de Beurs van Berlage, in een aantal van de ontwerpen kwam haar invloed duidelijk terug. Net als Fong-Leng gebruikten ze een lakzegel als logo; de strikvormige fles van hun vrouwengeur Bonbon lijkt op haar parfumflessen uit de jaren tachtig en negentig.
De Belgische ontwerper Dries Van Noten kende de kleding van Fong-Leng uit de jaren zeventig, toen de Antwerpse boetiek Scalina haar mode verkocht. Voor zijn collectie voor voorjaar 2014 was Fong-Leng een van de inspiratiebronnen: de monumentale goudkleurige plissé-kledingstukken uit de collectie zijn op haar ontwerpen gebaseerd. In het persbericht van de show stond haar naam niet, maar in het tweedelige boekwerk uit 2017 over de eerste honderd shows van Van Noten wordt de „little-known Dutch designer Fong-Leng” wel genoemd bij de beschrijving van de collectie.
Invloeden van Fong-Leng zijn terug te vinden in nog meer internationale collecties. En daar speelt Ferry van der Nat een rol in.
In 2014 vroeg fotograaf Philippe Vogelenzang Van der Nat om als stylist mee te werken aan een fotoshoot voor het Spaanse queertijdschrift Candy. Het model was snel gevonden: Jelle Haen, een tengere 19-jarige jongen uit Nijmegen. Maar over wat hij zou moeten dragen werden ze het niet eens. Totdat Vogelenzang zich Van der Nats Fong-Leng-verzameling herinnerde. Die was na de verkopen flink geslonken, maar het Amsterdam Museum en Museum Rotterdam waren bereid stukken uit te lenen. Niet alleen dingen die van hem waren aangekocht, maar ook bijvoorbeeld de Luipaard-mantel die het museum in 1979 had verworven.
The Dutch House of Extravaganza, zoals de serie werd genoemd, verscheen in december 2014. Candy was duidelijk een tijdschrift dat door de modewereld in de gaten werd gehouden. Haen werd dankzij de foto’s een veelgevraagd model. De Japanse ontwerper Juun J. zette een van de foto’s op een sweatshirt, de Belgische mannenmodeontwerper Walter Van Beirendonck liet in de show voor najaar 2016 in Parijs vier outfits zien die geïnspireerd waren op de shoot: pakken in panterprint, met daarop stukken geplooide stof. Twee jurken uit Louis Vuittons cruisecollectie voor 2016 lijken op een blouse met een dessin van draken en vogels uit de shoot. Later hoorde Van der Nat dat een verzamelaar die een aantal stukken van hem had gekocht, die had uitgeleend aan de Italiaanse modehuizen Cavalli en Valentino.
Coutureblouse Vuurvlinder uit 1975 (collectie Ferry van der Nat). Panty Falke, schoenen vintage Tom Ford for Gucci, tafel Cour Space
Mantel uit 1975, gekocht van Bertie van Avezaath, die modeshows liep en organiseerde voor Fong-Leng (collectie Ferry van der Nat). Schoenen vintage Yves Saint Laurent
Van der Nat is nooit gestopt met verzamelen. Op dit moment heeft hij ongeveer honderd Fong-Lengs. „Ik heb ontzettende spijt van de dingen die ik heb verkocht en dingen die ik vroeger niet heb gekocht. Ik wil nooit meer iets wegdoen. Ik vind het allemaal nog even opzienbarend.” Fong-Leng zelf heeft hij na die ene keer nooit gesproken; hij heeft het ooit nog geprobeerd op de opening van een van haar galerie-tentoonstellingen, maar ze draaide zich net weg toen hij voor haar stond. „Ik heb me erbij neergelegd”, zegt hij. „Ze zeggen niet voor niets: never meet your heroes.”
Modellen Mika (Ulla Models), Anton (Noah) en Wout (Friends Faces)Haar en make-up Danine ZwetsSet design Jens BurezBeeldbewerking Ferry van der NatCasting Michiel van Maaren
Assistent fotografie Koen VernimmenAssistent licht Wout VloeberghsDigitale techniek Siemen HermensAssistent styling Mila SvetovaAssistent haar en make-up Mathilde van HoofAssistent set design Charlotte CoeberghLocatie Made
Met dank aan Museum MORE, Club Niche vintage studio (mantel Edwin van Kollenburg), Patrick van Ommeslaeghe en Axel Potoms
Op Fong-Leng & Fans, 60 jaar Fashion & Faam, van 15 oktober t/m 6 april 2026 in Museum Jan (Amstelveen), zijn een aantal stukken uit de verzameling van Ferry van der Nat te zien. museumjan.nl. In Kasteel Ruurlo (Ruurlo) zijn van 21 november t/m 28 juni 2026 ontwerpen uit de jaren zeventig te zien, plus foto’s van Ferry van der Nat. museummore.nl
De mooiste fotografie en de beste tips geselecteerd door de fotoredactie
Source: NRC