In amper twee jaar tijd is CDA-leider Henri Bontenbal uitgegroeid van een volstrekt onbekende politicus tot potentiële premier. Onder luid applaus wordt hij zaterdag op het CDA-congres bijna heilig verklaard als de nieuwe man die Nederland moet gaan redden.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Er zijn bierviltjes met zijn naam, plak-tatoeages met zijn gezicht (‘waarden die blijven plakken’) en sjaals bedrukt met de woorden: ‘Team Henri’.
Nu wordt een lijsttrekker wel vaker centraal gezet, maar bij CDA-leider Henri Bontenbal neemt de verering wel heel grote vormen aan.
Het valt misschien vooral op omdat het contrast met twee jaar geleden zo groot is. Vlak voor de landelijke verkiezingen van 2023 was Bontenbal nog zó onbekend bij het grote publiek dat de jongerentak van de christendemocraten (CDJA) er een gimmick van maakte. Met de moed der wanhoop liepen ze rond in truien met daarop de woorden ‘Hen…wie? Henri!’
Het kan verkeren. Inmiddels is het zelfvertrouwen bij de jonge christendemocraten dusdanig gegroeid dat ze t-shirts hebben laten bedrukken met voorop in koeienletters ‘Bontenbal’ en achterop ‘#PlanB’, waarbij de ‘B’ dus verwijst naar de achternaam van de populaire lijstrekker. De 26-jarige voorzitter Joanne Sloof van het CDJA houdt het witte shirt lachend omhoog: ‘Leuk he?’
Het CDA slaat volgens haar aan bij jongeren omdat de partij voldoende houvast biedt in een onzekere wereld, met onder meer een grote woningcrisis die hen hard raakt. Een rechtse partij zegt volgens het CDJA teveel dat jongeren alles maar alleen moeten oplossen, terwijl een linkse partij juist hun handje vasthoudt en te afhankelijk maakt van hulp. Het CDA zit er precies middenin.
De 42-jarige Henri Bontenbal zegt over de hoge verwachtingen dat hij alle problemen wel eventjes gaat oplossen: ‘Daar moet ik nog aan wennen.’ Hij moet lachen bij de vraag of hij in gedachten het Torentje al aan het inrichten is. Daarna wordt zijn blik serieus: ‘Nee, eerst maar eens gewoon 29 oktober goed doen en dan zien we daarna wel weer.’
Het is een zorgvuldig mantra dat hij tijdens alle vragen over het premierschap zal blijven herhalen. Het CDA heeft het Torentje niet als doel an sich, hoogstens is het de uitkomst van het vertellen van ‘een eerlijk verhaal’.
De CDA-leider is niet bang om te zeggen: ‘Ik vind dat je niet de ambitie moet hebben om premier te worden. Ik heb wel de ambitie om een zo’n groot mogelijke verkiezingswinst te boeken natuurlijk. Daarna zien we wel wat er gebeurt.’ Als het CDA de grootste partij zou worden en hij wordt gevraagd als de premier ‘zal ik dat natuurlijk doen’, erkent Bontenbal.
Bontenbal is inmiddels wel degelijk een serieuze premierkandidaat. De partij die decennialang een vast onderdeel was van het landsbestuur, maar een paar jaar geleden landelijk werd weggevaagd, lijkt terug van weggeweest. Volgens de laatste opiniepeiling van Ipsos I&O zou het CDA momenteel de tweede partij van het land worden. Als het de voorlopige nummer één Geert Wilders niet lukt om een regeringscoalitie met de PVV te vormen, zou de blik automatisch naar Bontenbal gaan om het voortouw te nemen.
Andere partijprominenten zijn echter net zo terughoudend als Bontenbal om daarop vooruit te lopen. Oud-premier Balkenende zegt tijdens de lunchpauze van het CDA-congres: ‘We hebben alles meegemaakt bij het CDA. Een teruggang naar 5 zetels was onwezenlijk, en nu is de sfeer heel goed. Bontenbal heeft het CDA uit het politieke moeras getrokken. Maar het eindspel komt nog en je moet jezelf nooit rijk rekenen.’
Een beetje ‘surrealistisch’, noemt CDA-Kamerlid Derk Boswijk de situatie waarin de christendemocraten nu ineens weer zitten. Ook hij benadrukt: ‘We weten hoe het is om te vallen. We moeten nu rustig aan doen.’
De herrijzenis van het CDA komt volgens Bontenbal door een doortimmerd ‘midden-verhaal’. ‘Het is een compliment voor twee jaar hard werken met mijn fractie en met de hele partij’, zegt de leider, die het CDA typeert als ‘niet links, niet rechts, maar een partij met een eigen authentiek geluid.’ In de praktijk betekent dit volgens Bontenbal dat het ‘CDA er is voor arbeiders én ondernemers’.
In zijn toespraak benadrukte Bontenbal dat het CDA ‘eerlijk wil zijn over wat moet, en hoopvol over wat kan’. Zo wil de partij zorgen dat een koophuis ooit weer bereikbaar wordt voor jongeren, maar hij wil daar dan wel bij vertellen dat de hypotheekrenteaftrek in dat geval waarschijnlijk moet sneuvelen. De CDA-leider pleit ook voor meer defensie-uitgaven om het land veilig te houden, maar zegt daar wel bij dat er dan bezuinigd zal moeten worden op de zorg.
Dit campagneverhaal legt CDA geen windeieren. Veel kiezers waarderen Bontenbals eerlijke en anti-polariserende houding. Vooral VVD-kiezers overwegen bij de verkiezingen om over te stappen naar zijn partij, stelt Ipsos I&O. Inmiddels is Bontenbal met een 6,3 de best gewaardeerde politicus van Nederland.
Het kan daarom niet lang meer duren of andere partijen zullen hun pijlen gaan richten op Bontenbal. Hij pakt te veel zetels af. ‘De kritiek gaat komen’, voorspelt ook Balkenende als hij een toespraak houdt voor een volle congreszaal om Bontenbal aan te prijzen als lijsttrekker. ‘Maar dat is niet erg. Dan gaat het juist goed. Hoe meer kritiek je krijgt, hoe beter het gaat.’
CDA-leider Henri Bontenbal leek zaterdag voor het eerst een voorzichtige handreiking te doen naar VVD en GL-PvdA om samen te werken in een toekomstig landsbestuur. De CDA-lijsttrekker denkt dat Nederland toe is aan ‘normale en beschaafde politici die weer samenwerken om de problemen in Nederland op te lossen’.
‘We zullen over partijgrenzen heen moeten samenwerken’, zei Bontenbal op het congres van de christendemocraten. ‘In Nederland hebben we geen tweepartijenstelsel, dus we zullen coalities moeten vormen.’ De VVD en GL-PvdA noemde hij als mogelijke samenwerkingspartner. ‘We willen alle drie inzetten op een gematigde bevolkingsgroei’, zegt Bontenbal.
In een toelichting nuanceerde Bontenbal zijn woorden. Volgens hem deed hij geen handreiking naar VVD en GL-PvdA voor een gezamenlijke regeringscoalitie, maar wilde hij slechts benadrukken dat hij een aantal overeenkomsten ziet, op het gebied van migratiewensen bijvoorbeeld.
Toch haspelt hij bij de vraag of een middenkabinet niet het meest voor de hand ligt, omdat hijzelf en veel andere partijen uitsluiten dat ze met de PVV in een regeringscoalitie willen stappen. ‘Ik denk wel dat als je gewoon realistisch kijkt naar hoe de peilingen er nu voor staan, dat een kabinet alleen over rechts of een kabinet alleen over links niet mogelijk is’, zegt Bontenbal. ‘Dus als je puur praktisch kijkt naar wat er moet komen, dan is dat een coalitie met partijen uit zowel het midden, als iets rechts en iets links.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant