VVD-leider Dilan Yesilgöz heeft haar bekomst van de PVV en ziet de PvdA te ver linksaf slaan. ‘Het was een heftige zomer.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Liberalen zijn mensen met levensvreugde, ook in tijden waarin het wat minder gaat. Alles wijst erop dat de VVD in aanloop naar de verkiezingen van 29 oktober een slechte uitgangspositie heeft, maar dat wil niet zeggen dat de stemming tijdens het partijcongres zaterdag in Den Bosch bedrukt is.
Voorop gaat partijleider Dilan Yesilgöz, die aan het begin van de middag de congresgangers toespreekt. Eerst zijn de 79 andere kandidaten aan de congresgangers voorgesteld, voordat de nummer 1 het woord neemt. ‘Wij gaan voor een stabiel, centrumrechts kabinet’, zegt Yesilgöz. ‘We gaan ons best doen om de kiezer hiervan te overtuigen. We gaan dat waarmaken.’
Daarbij gelden twee kanttekeningen. Tot dat centrumrechtse kabinet zal de PVV niet behoren. ‘Een stem op Geert Wilders is een verloren stem’, zegt Yesilgöz. ‘Als je wegloopt met 37 zetels, doe je dat straks ook met 20 of 40 zetels, het zal nooit uitmaken.’ Ook GL-PvdA is geen optie voor de liberale leider. ‘Een stabiel kabinet gaan we niet bereiken met een GroenLinks dat de PvdA zo uit het midden heeft gerukt. Het lijkt alsof de oude PvdA, waarmee ik ook heb samengewerkt, niet meer bestaat.’
Ondanks het optimisme verkeert de VVD in zwaar weer. De partij verloor bij de verkiezingen twee jaar geleden al 10 zetels (van 34 naar 24) en verkeert inmiddels in een vrije val. In de Peilingwijzer staan de liberalen op 14 tot 18 zetels, een historisch dieptepunt. Sinds de Tweede Kamer 150 zetels telt (tot 1956 waren het er 100), heeft de VVD nooit minder dan 16 zetels behaald.
Volgens Ipsos I&O, een van de onderzoeksbureaus waarop de Peilingwijzer is gebaseerd, is het ‘onrustig optreden’ van partijleider Dilan Yesilgöz een van de oorzaken van de dalende trend. Yesilgöz bood pas na lang aarzelen excuses aan voor haar verwijt op X aan Douwe Bob van ‘Jodenhaat’. De zanger weigerde een optreden bij een Joods voetbaltoernooi vanwege zionistische uitingen.
Yesilgöz gaat, na de eerdere verontschuldigingen, ook tijdens het congres door het stof. ‘Het was een heftige zomer. Politiek gezien hebben we betere tijden gekend. Bovendien heb ik zelf een fout gemaakt, die ik veel te laat heb gecorrigeerd. Dat had beter gemoeten.’ De achterban neemt er vooralsnog genoegen mee.
De VVD verliest vooral aan het CDA en JA21. In het kiezersonderzoek van Ipsos I&O blijken ondervraagden met name de ‘betrouwbare’ en ‘rustige’ CDA-lijsttrekker Henri Bontenbal te waarderen, terwijl zij Yesilgöz ‘slecht’ vinden overkomen. Waar kiezers haar twee jaar geleden nog met een 6,2 waardeerden, is dat nu een 3,9.
Mocht er een centrumrechts kabinet komen, dan zal Yesilgöz in elk geval niet het CDA-plan steunen om de hypotheekrenteaftrek te schrappen. ‘Dat is gewoon: nee. Het kan wel 500 euro netto per maand schelen en dat gaan wij niet zeggen tegen mensen die net hun zaakjes op orde hebben.’
Dat de VVD de afgelopen maanden twee van haar coalitiepartners is kwijtgeraakt, doet de partij ook geen goed. Na het afhaken van de PVV en NSC moeten de liberalen nu verder met de BBB, samen goed voor slechts 32 zetels. Om alle posten in het demissionaire rompkabinet te vullen, kwam afgelopen week een doldwaze herschikking tot stand waaraan de koning vrijdag zijn zegen gaf.
De harde koers rechtsaf is geen onverdeeld succes geworden, zoveel is duidelijk. Na de jaren onder Mark Rutte, die na het korte kabinet Rutte-I zijn bekomst had van de PVV, hield de VVD ruim een decennium Geert Wilders op afstand. Rutte was nog niet weg of opvolger Yesilgöz zette de deur naar de PVV weer open. Met de huidige penibele toestand als resultaat en opnieuw een partijleider die tot inkeer moet komen.
Kamerlid Queeny Rajkowski verwoordt ’s ochtends in een deelsessie een gevoel dat breed leeft. Niet de loutere samenwerking met de PVV was funest, maar het feit dat Wilders ondermaats personeel leverde en na elf maanden weer wegliep. Rajkowski: ‘De asiel- en migratieparagraaf in het regeerakkoord was copy-paste ons verkiezingsprogramma. Er was een rechtse meerderheid. En dan komt er een bewindspersoon die niks levert en onbereikbaar is. Ik heb Marjolein Faber pas twee weken voordat de PVV uit het kabinet stapte voor het eerst gesproken.’
Rajkowski noemt het ‘onzin’ dat immigratie in deze campagne voor de VVD geen prioriteit meer zou hebben. Het congres neemt ’s middags (met 82 procent) een motie aan die dat nog eens onderstreept. David van Weel zegt dat hij niet voor niets asiel en migratie erbij doet, na eerst op Justitie te hebben gezeten en nu op Buitenlandse Zaken – reden waarom hij inmiddels de bijnaam ‘David van Veel’ heeft. ‘Ik probeer voor onze partij op die portefeuille echt het verschil te maken.’
Erelid Henk Kamp (‘ik zie groeipotentieel') is onder de indruk van de jonge bewindslieden Ruben Brekelmans (39) en Vincent Karremans (38). Zij hebben op het podium uitgelegd dat zij weliswaar demissionair zijn (op respectievelijk Defensie en Economische Zaken), maar ‘de problemen van het land zijn dat niet’. Brekelmans: ‘De Russen wachten niet op onze kabinetsformatie.’
Oud-minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal, die op het congres aandacht vraagt voor zijn Comité Iran Vrij, zegt: ‘Ik heb een mooie oneliner voor u.’ Doelend op het contrast in de peilingen tussen VVD en CDA: ‘Beter vroeg beneden pieken dan boven.’ Waarop hij laat volgen: ‘Wij gaan naar 40 zetels.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant