Een bestuurscrisis werd zaterdag uiteindelijk afgewend op het NSC-congres. Maar het bleef de hele dag gisten, met leden die teleurgesteld en boos zijn over de neergang van de partij.
NSC hield zaterdag het ledencongres in een sporthal in Apeldoorn.
De gordijnen zijn dichtgetrokken, daglicht dringt niet door in de enorme hal van Omnisport Apeldoorn. In het midden van de hal is een klein podium gebouwd, waar deze zaterdag iets minder dan tweehonderd leden van Nieuw Sociaal Contract (NSC) zijn samengekomen. Honderden en honderden lege stoeltjes gapen de leden aan, een onbedoelde herinnering aan alle weggelopen kiezers.
NSC, de partij voor goed bestuur die twee jaar geleden nog twintig Tweede Kamerzetels had, dreigt bij de komende verkiezingen van eind oktober te verdwijnen uit het parlement. En de partij zit in de fase waar andere partijen in neergang ook zijn geweest. Een deel van de volhouders gelooft er nog in, en een deel gaat de discussie aan over procedures, reglementen en formaliteiten.
Zo ligt er dit congres een motie van wantrouwen op tafel tegen scheidend partijvoorzitter Kilian Wawoe. De indiener, Sander Nieman, vindt dat de partij te veel van bovenaf wordt geleid, dat leden te weinig te vertellen hebben, en dat NSC de eigen beloftes niet nakomt. „Wij zouden de partij zijn die geen Haagse spelletjes speelt, en we doen niet anders dan dat.”
Over deze motie ontstond deze week veel verwarring en ruzie in de partij, omdat het bestuur intern had gedreigd om de partij niet te laten deelnemen aan de verkiezingen als deze motie zou worden aangenomen. Als Wawoe zou worden weggestuurd, zou het hele bestuur opstappen, en dat zou deelname aan de verkiezingen in gevaar brengen. Dat was een misverstand, zegt bestuurder Matthijs Punter nu tegen de leden. Maar hij zegt wel: „Als je nu het hele bestuur wegstuurt, leidt dat tot risico’s.”
Insprekers reageren verdeeld. Een man zegt: „Wij zijn geen ruziepartij, wij zijn een partij van de inhoud.” Kamerlid Rosanne Hertzberger heeft het over „een malle, malle motie”. Een vrouw zegt: „De top down bestuursstijl past niet bij NSC.” Een man: „Het bestuur heeft schade veroorzaakt aan NSC in de media.” Een andere man prijst het bestuur juist, omdat ze zich „de klere werken voor de partij”.
Kilian Wawoe excuseert zich voor alles wat er de laatste maanden mis is gegaan. Hij is blij met de discussie, zegt hij. „Als je een partij wil waar alleen maar harmonie is, dan moet je naar het congres van de PVV.” De kwestie loopt met een sisser af voor hem, de indiener trekt nog voor de stemming zijn motie in.
NSC heeft zware maanden achter de rug. Deze zomer verlieten drie Kamerleden de fractie en trok de beoogde nummer twee, Nicolien van Vroonhoven, zich onlangs terug van de kandidatenlijst nadat leden haar op de vierde plek hadden gezet. De partij verliet vorige maand in zijn geheel de demissionaire coalitie met VVD en BBB, om een hoogopgelopen conflict over maatregelen tegen Israël.
Sommige leden hebben moeite met die stap, al is er begrip voor de positie van toenmalig minister Caspar Veldkamp (Buitenlandse Zaken). Veldkamp krijgt een langdurig applaus.
Lijsttrekker Eddy van Hijum zegt in zijn toespraak dat het nodig was „een principiële streep” te zetten in het conflict rondom Israël. Van Hijum gelooft dat NSC nog altijd „een brug” kan zijn in de politiek, tussen overheid en samenleving, tussen gepolariseerde groepen, tussen links en rechts.
Maar het blijft de hele dag gisten in Apeldoorn. Bijvoorbeeld bij een deelsessie die gaat over campagnevoeren, onder leiding van Tweede Kamerlid en campagneleider Bram Kouwenhoven. In een zaaltje zitten zo’n vijftien leden, die tips willen horen over hoe ze campagne kunnen voeren. Kouwenhoven legt het verschil uit tussen „het directe brein en het indirecte brein” van kiezers. Het directe brein reageert instinctief, emotioneel. NSC’ers hebben er soms moeite mee dat brein aan te spreken, zegt hij. In het indirecte brein, dat redeneert en rationeel is, zijn ze juist heel goed. Er valt winst te behalen als NSC beter op emoties van kiezers inspeelt, zegt hij.
Bram Kouwenhoven is nog maar net bezig, als een man in pak opstaat met een stapel A4’tjes. Het is Hans den Hollander, een kritisch NSC-lid uit Noord-Brabant. Hij gaat voor de groep staan en begint met het voorlezen van „een verklaring”, zegt hij. „Ik heb fundamentele kritiek!”
Kouwenhoven laat hem een tijdje zijn gang gaan. Den Hollander heeft het over „een doodsgevecht” dat NSC nu voert, en dat de partij „onvoldoende onderscheidend” is geworden. Aanwezigen worden boos en proberen hem tot zwijgen te brengen. Hier waren ze niet voor gekomen. Den Hollander leest door, over hoe NSC zich moet profileren als „de enige echte middenpartij”. Kouwenhoven onderbreekt Den Hollander, en hij gaat weer zitten.
Het congres vindt plaats zonder oprichter Pieter Omtzigt, zonder zijn teleurgestelde opvolger Nicolien van Vroonhoven, en zonder meerdere bepalende gezichten van de partij. De naam van Omtzigt valt, in tegenstelling tot het vorige partijcongres eerder dit jaar, nauwelijks meer.
Kilian Wawoe spreekt hem rechtstreeks toe. Hij laat een selfie zien van de vijf oprichters van de partij, die ze namen op het moment dat ze in 2023 toch besloten een partij op te richten. Omtzigt zit aan het hoofd van de tafel, met aarzelende blik. Wawoe: „Pieter, je bent er vandaag niet bij. Het feit dat je zo ruimte wilde bieden aan je opvolger, toont je grootsheid aan.”
Volg politiek Den Haag op de voet en word zelf een Haagse ingewijde
Source: NRC