Liefst zes congreszalen lopen dit weekend vol voor de campagne-aftrap van een reeks politieke partijen. Vooral het contrast tussen de sfeer in het CDA en die bij de VVD springt bij voorbaat in het oog.
is chef van de politieke redactie.
Ze waren er, in september 2023, op het congres van het CDA in Den Bosch. Elco Brinkman. Jaap de Hoop Scheffer. Jan Peter Balkenende. Grote namen uit het roemrijke verleden van de invloedrijkste politieke partij van de afgelopen halve eeuw. Niet dat ze nog veel verwachtten van de verkiezingsuitslag, later dat najaar, maar ze vonden dat de kersverse leider Henri Bontenbal een steuntje in de rug kon gebruiken. De christendemocraten koersten af op een historisch dieptepunt.
Bontenbal praatte zijn partijgenoten moed in (‘wees niet verlegen, maar radicaal en eerlijk’), maar in de foyer mocht een bloedserieuze Balkenende aan de satirici van Plakshot uitleggen hoe het CDA zichzelf nou eigenlijk graag zag: als de grote uitdager van de SGP of toch meer als het kleine broertje van de ChristenUnie?
Hoe groot zal het contrast vandaag zijn, als Bontenbal zijn troepen om zich heen verzamelt in zijn thuisstad Rotterdam? Voor zover nog niet alle ogen op hem gericht waren, is dat zeker zo na woensdagavond: Ipsos I&O peilde het CDA voor het eerst in vele jaren weer boven GroenLinks-PvdA, met de VVD ver achter zich en alleen de PVV nog groter. Een van de spectaculairste comebacks uit de parlementaire historie lijkt zich aan te dienen.
Bontenbal zelf is daarin de belangrijkste factor. Van de potentiële CDA-stemmers noemt 66 procent ‘de leider’ als belangrijkste motivatie. Geen andere lijsttrekker is zo doorslaggevend voor de achterban. Onder alle kiezers is Bontenbal al geruime tijd de meest gewaardeerde politicus, de enige ook die op een schaal van een tot tien nog boven een zes scoort.
Uitgerekend op de plek waar Bontenbal twee jaar geleden de scherven van zijn partij bijeenraapte, probeert zaterdag een andere partijleider de moed erin te houden. Dilan Yesilgöz staat in het Bossche Congrescentrum 1931 voor een zaal die weet dat bij Ipsos I&O deze week nog maar vijftien zetels resteerden voor de VVD.
Het machtsbolwerk van Mark Rutte staat, twee jaar na zijn afscheid, alsnog op omvallen. Kiezers stromen weg, vooral naar het CDA en JA21. En ook daar is de lijsttrekker de belangrijkste factor. Potentiële VVD-stemmers haken niet af om inhoudelijke redenen, maar vanwege Yesilgöz zelf. De VVD hoopte zich in het kabinet-Schoof te kunnen profileren als de enige verantwoordelijke en capabele bestuurspartij te midden van de politieke chaos, maar moet constateren dat dat in elk geval niet afstraalt op de partijleider.
Yesilgöz zag haar waarderingscijfer in twee jaar tijd gestaag dalen van een 6,2 naar een 3,9. Tot openlijk debat in de VVD over haar positie heeft dat vooralsnog niet geleid, de tijd tot de verkiezingen is daarvoor ook te kort, maar intussen moet Yesilgöz wel vrezen dat zij zo ver wegzakt dat ze niet eens meer wordt uitgenodigd voor sommige tv-debatten.
Toch zal één oog van het CDA-campagneteam zaterdag ook op Den Bosch gericht zijn, want de aanval vanuit die hoek kan bijna niet uitblijven. VVD en CDA hebben vanouds veel overlap in kiezers. Ook dit keer peilt Ipsos I&O dat zeven van Bontenbals nu gepeilde zetels nog tamelijk makkelijk terug kunnen vallen naar de VVD.
Yesilgöz hoopt ongetwijfeld dat in die kiezerskringen, rechts van het midden, grote weerzin heerst tegen GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans – die in waardering in het land bijna net zo slecht scoort als zijzelf. Deze hele week ventte zij dan ook uit dat het volgende kabinet wat haar betreft ‘centrumrechts’ moet zijn, zónder Timmermans. Dat Bontenbal het helemaal niet over mogelijke coalities wil hebben, en dus alle opties openhoudt, zal vroeg of laat tegen hem worden ingezet.
Misschien ook wel door Joost Eerdmans, die met zijn JA21 bijeen is in Utrecht. Of door Eddy van Hijum, al heeft die in Apeldoorn waarschijnlijk zijn handen vol aan het kalmeren van de restanten van zijn NSC.
De ChristenUnie en de Partij voor de Dieren, die de leden bijeen hebben in Utrecht en Den Bosch, moeten intussen hopen dat de vraag wie de grootste wordt een niet al te dominante rol gaat spelen. Esther Ouwehand kon woensdag uit het onderzoek van Ipsos I&O vernemen dat liefst drie van haar zes gepeilde zetels ook nog naar Timmermans kunnen gaan als die verzeild raakt in een strategische strijd om de macht. Bikker op haar beurt zal gezien hebben dat Bontenbal zich mag verheugen in de warme belangstelling van veel ChristenUnie-kiezers.
De vraag is niet of maar wanneer in de strijd met het CDA in tal van campagneteams de handschoenen uitgaan. Alle directe concurrenten kunnen sowieso nog hoop ontlenen aan het feit dat massa’s kiezers pas op het allerlaatste moment hun keuze bepalen.
Maar vandaag zullen de christendemocraten zich nog even wentelen in de vreugde van de politieke herrijzenis. De ouwe trouwe Balkenende gaat dit keer speechen, zo is aangekondigd, ‘ter bekrachtiging van het lijsttrekkerschap van Henri Bontenbal’.
In de foyer moet de voormalige premier niet raar opkijken als hem dit keer bloedserieus wordt gevraagd of hij nog tips heeft voor de inrichting van de werkkamer van een minister-president.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant