Het merendeel van de Nederlanders vindt het goed dat maatschappelijke organisaties en burgers naar de rechter kunnen stappen als zij het gevoel hebben dat de overheid zich niet aan zijn eigen wetten en regels houdt.
Deze 'maatschappelijke rechtszaken' zijn politiek omstreden. Klimaatbeleid bijvoorbeeld "is een zaak van de politiek en niet van de rechter", zei SGP-leider Stoffer een paar jaar geleden. Het inmiddels demissionaire kabinet-Schoof liet kritisch kijken naar de "representativiteit van belangenorganisaties met een ideëel doel" die de zaken aanspannen.
Uit representatief onderzoek van Ipsos I&O onder ruim duizend Nederlanders blijkt nu dat er over het algemeen steun is voor de maatschappelijke rechtszaken, al hangt het van het onderwerp af hoe groot die steun is. Het onderzoek is gedaan in opdracht van Pels Rijcken, het advocatenkantoor dat de overheid bijstaat in de rechtszaal en dat een toename constateert van het aantal maatschappelijke rechtszaken.
Als er geen concreet voorbeeld wordt genoemd, vindt 45 procent van de ondervraagden het een goede of zeer goede zaak dat er rechtszaken tegen de Staat worden gevoerd, tegenover 12 procent die dat een slechte zaak vindt. Een derde van de ondervraagden zit daartussenin.
Jongeren en hoogopgeleiden zijn het meest voor. Tegenstanders vrezen vertraging van het beleid, hoge kosten, misbruik van het rechtsmiddel voor onbelangrijke kwesties en ondermijning van beslissingen van de meerderheid door een kleine groep.
De steun voor procedures tegen de overheid stijgt als er concrete voorbeelden werden genoemd. Bij een milieuorganisatie die de overheid aanklaagt vanwege het niet halen van de klimaatdoelen, gaat het om 55 procent. Bij een boerenorganisatie die tegen de regels van de overheid procedeert, is dat 67 procent.
Nederlanders vinden het daarbij belangrijk dat de overheid zijn standpunten en rechters hun uitspraken goed uitleggen. Ook de media moeten het publiek goed informeren. De meningen zijn verdeeld over de vraag of journalisten in het algemeen die taak voldoende invullen.
Opvallend is hoeveel groter het vertrouwen is van Nederlanders in justitiële instituties dan in de overheid als geheel. Dat geldt vooral voor de politie (80 procent) en rechters (76 procent). Maar ook het Openbaar Ministerie en advocaten scoren stevig op vertrouwen met respectievelijk 66 en 63 procent. Daar staat de overheid dus tegenover, die niet verder komt dan 38 procent.
Gevraagd naar de kenmerken van de rechtstaat blijkt dat de basiskennis bij de meeste mensen goed is. Kenmerken als "de overheid moet zich aan de wet houden" en "iedereen heeft recht op een advocaat" worden goed herkend.
Maar er zijn ook misvattingen: 28 procent denkt ten onrechte dat rechters door het parlement kunnen worden ontslagen. En 10 procent gelooft niet in de politieke onafhankelijkheid van rechters.
Voor dit onderzoek ondervroeg Ipsos I&O 1047 Nederlanders tussen 15 en 21 juli. De steekproef is een representatieve afspiegeling van de volwassen Nederlandse bevolking op de kenmerken leeftijd, geslacht, opleiding, regio en politieke voorkeur.
Binnenland
Deel artikel:
Advertentie via Ster.nl
Source: NOS nieuws