Het opblazen van een bootje met elf vermeende drugssmokkelaars uit Venezuela is volgens de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio slechts het begin van het militaire acties tegen drugskartels. Maar elke juridische grondslag ontbreekt.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Kan de Amerikaanse regering bewijzen dat er drugs aan boord van het opgeblazen bootje waren?
Nee. Tenminste, tot nu toe is er geen ander bewijsmateriaal dan het korrelige, vanuit de lucht geschoten zwart-witfilmpje dat president Donald Trump dinsdag op sociale media deelde. Daarin is een bootje te zien waarop verschillende menselijke gestaltes te onderscheiden zijn. Verdere lading is niet zichtbaar.
De beelden zijn opgenomen door de gevechtsdrone of helikopter die het scheepje tot ontploffing bracht, vermoeden Amerikaanse media. Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth zei woensdag in de talkshow Fox and Friends op Fox News dat de regering ‘precies wist wat er in die boot zat’, en ‘waar ze mee bezig waren’. Maar hij gaf daar geen bewijs of nadere toelichting bij.
Tegen The New York Times spraken medewerkers van het ministerie van Defensie anoniem hun zorgen uit over het wiebelige narratief over de aanval. Zo zei buitenlandminister Marco Rubio dinsdag op een persconferentie dat de vermeende Venezolaanse drugshandelaren naar Trinidad voeren. Volgens Trump waren ze op weg naar de VS.
Toen Rubio woensdag een tweede verklaring aflegde, zei ook hij dat het scheepje ‘op weg was naar de VS om ons te overspoelen met vergif’. Ook zei hij dat een dergelijke aanval ‘morgen of volgende week’ weer zou kunnen plaatsvinden.
Mag de Amerikaanse marine schepen van vermeende drugssmokkelaars beschieten in internationale wateren?
Volgens experts is er geen enkele juridische onderbouwing voor de aanval. In het VN-zeerechtverdrag hebben landen afgesproken elkaars schepen in internationale wateren met rust te laten. Er zijn uitzonderingen op die regel, zoals bij een achtervolging die in territoriale wateren is begonnen.
De VS hebben het zeerechtverdrag niet ondertekend, maar droegen de marine tot nu toe wel op om in de geest ervan te handelen. Het tegenhouden van een schip, bijvoorbeeld op verdenking van drugssmokkel, zou dan op een geweldloze manier moeten gebeuren. De opvarenden hadden moeten worden gearresteerd en berecht, en de lading had in beslag genomen moeten worden voor nadere inspectie.
Trumps regering heeft allerlei Latijns-Amerikaanse drugskartels op een lijst van internationale terroristische organisaties gezet, waaronder Tren de Aragua. Buitenlandminister Rubio zei eerder deze zomer al dat die status het gebruik van militair geweld legitimeert.
Dat klopt niet: de classificatie van terroristische organisatie stelt de regering slechts in staat allerlei (economische) sancties op te leggen. Om militair geweld te mogen gebruiken, moet er een amendement worden ingediend dat het Amerikaanse Congres moet goedkeuren, zoals in 2001 is gebeurd bij de Taliban en Al Qaida.
Hoe groot is de rol van Venezuela in de internationale drugshandel?
In Venezuela worden nauwelijks drugs geproduceerd, maar het land is wel vrij belangrijk als doorvoerroute naar de VS en Europa. Daarvoor is het ook uitermate geschikt, vanwege zijn armoede, corruptie en vele havens. Toch zouden cocaïne-epicentra als Colombia en Mexico veel logischere doelwitten zijn voor Trumps oorlog tegen georganiseerde drugscriminaliteit.
Het Tren de Aragua-kartel wordt door de Amerikaanse regering neergezet als spil in de Venezolaanse drugssmokkel, die nauw samenwerkt met de regering van president Nicolás Maduro.
Dat is in tegenspraak met de bevindingen van Insight Crime. Volgens deze denktank, die gespecialiseerd is in in georganiseerde misdaad en twee jaar onderzoek deed naar de activiteiten van het kartel, houden de leden van Tren de Aragua zich vooral bezig met afpersing en mensensmokkel, nauwelijks met drugs.
Waarom lopen de spanningen tussen de VS en Venezuela op?
Vorige maand stuurde Trump oorlogsschepen en militairen naar de Caribische Zee, als dreiging aan het adres van Maduro. Daarmee bracht hij zijn militaire strijd tegen drugskartels, die hij al sinds 2016 aankondigt, voor het eerst in de praktijk. De aanval op het vermeende drugsbootje was de volgende stap op de escalatieladder.
De focus op Venezuela lijkt mede ingegeven door Rubio en zijn netwerk. Rubio is nakomeling van conservatieve Cubaanse anticommunisten en persoonlijk bevriend met de uiterst rechtse Venezolaanse oppositieleider Juan Guaidó.
In The Guardian zei Juan Gonzalez, lid van de binnenlandse veiligheidsraad onder de voormalige president Joe Biden, te vrezen dat Trump en diens ministers onder invloed van de Venezolaanse oppositie uiteindelijk verstrikt kunnen raken in een militair conflict met Maduro’s regime.
Luister hieronder naar onze dagelijkse podcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant