Van muizen tot ratten, en van hamsters tot eekhoorns, ze hebben een eigenschap die volgens nieuw onderzoek mogelijk cruciaal is voor hun evolutionair succes: een klein nageltje op hun duim.
Het nageltje van de meeste knaagdiersoorten lijkt veel op dat van mensen. Lang dachten wetenschappers dat dit bij de knaagdieren een nutteloos overblijfsel was van een verre gemeenschappelijke voorouder.
Maar nu concludeert een internationaal team van zoogdierexperts: dat nageltje zou hen goed geholpen kunnen hebben de wereld te veroveren. Dit schrijven onderzoekers van onder meer het Field Museum of Natural History in Chicago donderdag in het wetenschappelijk tijdschrift Science.
De meeste knaagdieren gebruiken hun duimen (met nagel) voor het vasthouden en behendig hanteren van hun voedsel, blijkt uit deze studie. Hun knagende neven zonder zo’n handig duimpje hebben daar meer moeite mee en eten doorgaans zonder handen.
Knaagdieren vormen de grootse groep onder de zoogdieren: wel 40 procent van de zoogdiersoorten is een rat, chinchilla of andere knager. Het nageltje zou ze meer grip geven op voedsel zoals noten en zaden, die ze stevig vast kunnen houden om naar hun knaagtanden te brengen. De wetenschappers opperen dat andere diersoorten mogelijk meer moeite hebben met het tot zich nemen van zulk hard voedsel. Dat geeft knaagdieren mét duimnagel een voorsprong in het betrekken van verschillende leefgebieden.
Voor het onderzoek gingen de wetenschappers naar verschillende natuurhistorische musea in de Verenigde Staten, Brazilië en het Verenigd Koninkrijk. Ze trokken daarbij meer dan vierhonderd op sterk water geconserveerde en opgezette knagers uit de kast. Daar keken de onderzoekers of de pootjes een duim bevatten, en of deze een plat nageltje, een kromme klauw of helemaal geen verharding had. In ruim 86 procent van de gevallen bleek er sprake te zijn van zo’n duimnagel.
Deze observaties vergeleken ze met bekende gegevens over het eetgedrag van de verschillende soorten, maar ook met wat bekend is over hun leefomgeving. Zo bleek dat de knaagdieren met platte duimnagels eerder boven de grond of in de bomen leven, terwijl hun verwanten met duimklauwen zich vaker specialiseren als ondergrondse gravers.
Lars van den Hoek Ostende van Naturalis, niet betrokken bij de studie, wijst op het belang van zaden en noten in het dieet van knaagdieren. Die zijn ‘hoogenergetisch’, aldus de paleontoloog gespecialiseerd in knaagdiergebitten. Hij is gecharmeerd van de Science-studie vanwege het nieuwe perspectief op het evolutionair succes van deze dieren. Maar met duimnagels alleen komt een knaagdier nog niet aan de top in het dierenrijk, aldus Van den Hoek Ostende. ‘Het is een totaalpakket van tanden en poten dat ze in staat stelt noten te eten.’
Maar kan een knaagdier met klauwen aan zijn duimen niet even goed een nootje vastgrijpen als een met een duimnagel? ‘Als je dames met lange nagels ziet, ben ik altijd erg verbaasd dat ze daar zo goed mee kunnen omgaan. En dat zijn dan natuurlijk nog steeds nagels. Maar stel je nou voor dat die ook nog eens gebogen zouden zijn; dan kun je niet meer appen hoor. Ook dieren met lange gebogen duimklauwen kunnen minder precisiewerk uitvoeren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant