Affaire Ambtelijk gekonkel en een politieke afrekening hebben oud-Kamervoorzitter Khadija Arib de kop gekost. Die gedachte leeft sterk onder Kamerleden. Maar ze vinden het lastig om zichzelf te onderzoeken.
Kamervoorzittter Martin Bosma tijdens een debat in april over de totstandkoming van het onderzoek naar voormalig Kamervoorzitter Khadija Arib.
De Tweede Kamer maakt zich op voor ongekende stappen in de affaire rond voormalig Kamervoorzitter Khadija Arib. In september 2022 werd een onderzoek ingesteld naar de leiderschapsstijl van de destijds afgezwaaide Kamervoorzitter. Inmiddels leeft Kamerbreed de overtuiging dat ambtelijk gekonkel en een politieke afrekening Arib de kop hebben gekost.
Marieke Wijen-Nass (BBB) riep donderdag per motie op dat een groep Kamerleden alle beschikbare dossiers gaat doorspitten en advies uitbrengt voor een eventuele aanklacht. Die zou dan gericht zijn tegen de Kamerleden die zitting hadden in het presidium dat in 2022 tot een onderzoek naar Aribs gedrag besloot, onder leiding van toenmalig Kamervoorzitter Vera Bergkamp. Het presidium is de dagelijkse leiding van de Tweede Kamer, bestaande uit zeven of acht leden. Zij vormen de politieke leiding, naast de ambtelijke top van de Tweede Kamer.
Hoofddoel van de Kamer is het achterhalen van het ‘lek’. NRC publiceerde indertijd al voor de bekendmaking over het besluit van het presidium en het advies van de landsadvocaat dat hieraan ten grondslag lag. En nog voordat leden Arib zelf hadden kunnen inlichten. Zij trad hierop terug als Kamerlid voor de PvdA.
Voor het BBB-voorstel tot een onderzoek tekent zich nu een Kamermeerderheid af, bleek in het debat over de kwestie. Volgens Sander van Waveren van NSC ligt er „nagenoeg voldoende voor een vervolgstap naar de procureur-generaal.” Een Kamermeerderheid kan, mogelijk al volgende week, besluiten om een commissie verder onderzoek uit te laten voeren. Als die voldoende belastend materiaal verzamelt, kan de Kamer de procureur-generaal bij de Hoge Raad opdracht geven om vervolging in te stellen.
Het debat was aangevraagd door de PVV’er Gidi Markuszower, die tot juni dit jaar ook deel uitmaakte van het huidige presidium. Hij kiest inmiddels openlijk de aanval op partijgenoot Martin Bosma, de huidige Kamervoorzitter. Die zou volgens hem te weinig openheid van zaken geven. Bosma noemde deze aantijging „laakbaar”. De informatie zou volgens hem gewoon op te vragen zijn. Vertrouwelijke stukken, zoals het Rijksrechercherapport dat volgde uit de aangifte van het presidium tegen ‘het lek’, liggen sinds deze week ter inzage voor een selecte groep Kamerleden. De PVV deed uiteindelijk zelfs niet mee aan het debat, wat Kamervoorzitter Bosma openlijk boos maakte. Hij noemde dit „afkeurenswaardig”.
Er was al in een eerder stadium ongenoegen geuit over Aribs gedrag, maar het presidium raakte in 2022 verontrust door twee anonieme brieven vol voorvallen. De klachten werden voor het overgrote deel bevestigd. Ook door de Griffier en de directeur Huisvesting. Ze hadden grote moeite met de aanstelling van Arib tot voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie die het coronabeleid onder de loep zou nemen. Het destijds betrokken presidiumlid Michiel van Nispen (SP), die ook woensdag aan het debat deelnam, zegt zich „belazerd” te voelen door die ambtenaren.
Kamerlid Michiel van Nispen (SP) tijdens het debat over Arib. Foto Phil Nijhuis / ANP
Voor de zomer ontstond een Kamerbrede roep om meer onderzoek naar de betrokkenen bij de val van Arib, nadat een woordvoerder van Bergkamp was vrijgesproken. Zij werd verdacht van het lekken aan NRC. Uit het Rijksrechercheonderzoek, zo bleek uit mediapublicaties en een brief van het presidium, bleek dat de directeur Huisvesting van de Tweede Kamer de opsteller van de anonieme klachtenbrief had geadviseerd. Dat meldde hij echter niet toen hij aan het presidium verklaarde de klachten te herkennen. Ook hij werd door het OM verdacht van lekken, maar tegen hem is geen vervolging ingesteld. Bergkamp regelde met de Griffier dat de later verdachte woordvoerder niet op een lijst stond die de Rijksrecherche had opgevraagd van mensen die advies van de landsadvocaat hadden gekregen.
Deze „tweede verhaallijn” was „voor ons allemaal een enorme schok”, aldus Martin Bosma. De huidige Kamer- en presidiumvoorzitter zat donderdag voor de gelegenheid in Vak K, de plek waar normaal gesproken de bewindslieden van het Nederlands kabinet zitten, om vragen van de Kamer te beantwoorden. Bosma noemde het „heel bitter om te lezen dat de ambtelijke top een geheel eigen mediastrategie had” rond Arib. „Belazerd is een understatement.”
Kamervoorzitter Bosma verdedigde opnieuw het instellen van het onderzoek in 2022 op juridische gronden. „Zelfs als de klok anoniem geluid wordt, kun je niet doen alsof je hem niet gehoord hebt”. Ook de rechter oordeelde eerder dit jaar dat het onderzoek terecht was ingesteld en correct is uitgevoerd, in een zaak die werd aangespannen door Arib. Zij heeft hiertegen hoger beroep ingesteld.
Maar wie was dan het lek? En wat is de rol van Bergkamp geweest? Kamerleden, zoals de toen betrokken presidiumleden, kunnen niet worden onderzocht door het OM: de procureur-generaal van de Hoge Raad kan daartoe alleen opdracht geven na een verzoek vanuit de Kamer of kabinet.
Vlak voor aanvang van het debat stuurde de PVV een persbericht rond waarin onder meer een aanklacht bij de Tweede Kamer tegen Bergkamp (D66) werd aangekondigd, die zich richt op het „mogelijk plegen van een ambtsmisdrijf”. De fracties die het debat wel voerden, verweten de PVV lafheid door op deze manier het debat te mijden.
Source: NRC