Demissionair landbouwminister Femke Wiersma moet binnen twee weken de cijfers over de Gelderse veestapel openbaar maken, die zij al anderhalf jaar onrechtmatig achterhoudt. De Haagse rechtbank heeft haar hiervoor veroordeeld en legt een dwangsom op.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Een journalist van Omroep Gelderland had in januari 2024 om openbaarmaking van de agrarische gegevens verzocht op grond van de Wet open overheid (Woo). De regionale omroep wil nagaan hoe effectief Wiersma’s stikstofbeleid is en heeft daarvoor gegevens nodig over de veestallocaties en dieraantallen van Gelderse veehouderijen. De Woo verplicht de overheid deze data te verstrekken, indien daarnaar gevraagd wordt.
Desondanks weigert Wiersma al anderhalf jaar aan deze verplichting te voldoen. Ze wil de gegevens niet verstrekken, omdat dit de veiligheid van veehouders en hun gezinnen in gevaar zou brengen. De meeste boeren wonen op het adres van hun bedrijf, dus met de veestallocaties worden ook hun privéadressen openbaar. Dierenactivisten zouden daar hun voordeel mee kunnen doen om vandalisme en bedreigingen te plegen.
Omroep Gelderland, die in deze zaak optrekt met NRC en Follow the Money (deze mediaorganisaties dienden soortgelijke Woo-verzoeken in), vindt dat een gelegenheidsargument. De adressen van veehouderijen zijn namelijk al openbaar: iedereen kan ze opzoeken in het handelsregister en andere openbare databestanden.
Bovendien bepaalt de Woo dat de minister de gevraagde gegevens binnen twee weken na haar openbaarmakingsbesluit moet vrijgeven. De wet laat de overheid in dit geval geen enkele ruimte om uitzonderingen te maken.
Bestuursrechters in Overijssel en Gelderland concludeerden eerder dit jaar al dat Wiersma onrechtmatig handelt, omdat ze alleen maar op vertraging uit is. Wiersma gaf geen gehoor aan die vonnissen en ging in hoger beroep bij de Raad van State.
De drie mediaorganisaties vrezen dat de demissionaire BBB-minister de onvermijdelijke openbaarmaking eindeloos wil uitstellen. Wiersma’s advocaat zei tijdens recente rechtszittingen namelijk dat de minister nog zeker zes maanden tot een jaar nodig denkt te hebben om alle Nederlandse veehouders persoonlijk te informeren over de openbaarmaking van hun veedata.
De journalisten zeggen een spoedeisend belang te hebben, omdat ze de gevraagde gegevens nog vóór de Tweede Kamerverkiezingen willen analyseren. Wiersma zou nog meer kritische berichtgeving over haar beleid tijdens de verkiezingscampagne kunnen voorkomen door de gegevens nog langer achter te houden.
De mediaorganisaties vroegen de Haagse civiele rechtbank daarom Wiersma een dwangsom op te leggen, omdat zij de vonnissen van de rechtbanken in Zwolle en Arnhem weigert na te leven.
De voorzieningenrechter gaf donderdag aan dat verzoek gehoor. Wiersma moet de gegevens over de Gelderse veehouderijen binnen twee weken openbaar maken, op straffe van een dwangsom van 50 duizend euro per dag tot een maximum van 1 miljoen euro. Ook de rechtbank in Den Haag vindt dat Wiersma de journalisten veel te lang aan het lijntje houdt en dat er geen enkele wettelijke basis is om de emissiegegevens onder de pet te houden.
Dat er nog een hogerberoepsprocedure loopt bij de Raad van State, heeft geen opschortende werking voor dit vonnis in kort geding. Wiersma mag dus niet met de openbaarmaking wachten totdat de hoogste bestuursrechter een oordeel heeft geveld. De beroepszaak bij de Raad van State is vorige week behandeld. Het vonnis volgt waarschijnlijk binnen twee maanden.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant